الدروس المهمة لعامة الأمة (عفري)

  • earth Afa
    (عفري)
  • earth Bicissem:
    الشيخ عبد العزيز بن عبد الله بن باز

Gersi afittet tan tarjamatitte 58

hi هندي- हिन्दी om أورومو- afaan oromoo ne نيبالي- नेपाली hu هنجاري مجري- magyar pl بولندي- polski sr صربي- Српски vi فيتنامي- Tiếng Việt mos موري- Mõõré wo ولوف- Wollof tg طاجيكي- тоҷикӣ dv ديفهي- ދިވެހި bs بوسني- bosanski mfe كريولي- créole mg ملاغاشي- Malagasy as آسامي- অসমীয়া ml مليالم- മലയാളം bn بنغالي- বাংলা ur أردو- اردو fr فرنسي- Français ru روسي- Русский ms ملايو- Melayu ha هوسا- Hausa en إنجليزي- English id إندونيسي- Indonesia zh صيني- 中文 sw سواحيلي- Kiswahili uz أوزبكي- Ўзбек ps بشتو- بشتو fa فارسي- فارسي tl فلبيني تجالوج- Tagalog gu غوجاراتية- ગુજરાતી te تلغو- తెలుగు ar عربي- العربية am أمهري- አማርኛ si سنهالي- සිංහල ka جورجي- ქართული da دنماركي- dansk cs تشيكي- čeština lo لاو- ພາສາລາວ prs دري- فارسی دری az أذري- azərbaycanca lt ليتواني- lietuvių lg لوغندي- Luganda aa عفري- Afaraf es إسباني- español ro روماني- română kmr كردي كرمنجي- Bi zimanê Kurdî yo يوربا- Èdè Yorùbá de ألماني- Deutsch uk أوكراني- українська sv سويدي- svenska st سوتي- Sesotho zh صيني- 中文 sn الشونا- Shona af أفريقاني- Afrikaans fi فنلندي- suomi ki كيكويو- Gĩkũyũ pt برتغالي- português
PHPWord

 

 

الدُّرُوسُ المُهِمَّةُ لِعَامَّةِ الأُمَّةِ

 

Ummatta inkih taaxigem kak faxximta qasirwa

 

 

لِسَمَاحَةِ الشَّيْخِ العَلَّامَةِ

عَبْدِ العَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ بَازٍ

رَحِمَهُ اللهُ

 

Konnaba le sheekiy mixigih yaniy.

Qabdul Qaziiz Qabdalla baxi Baaz baxa deqsita Bicse kitaaba Yalli kaah racmatay

 


بِسْمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمِ

Ummatta inkih taaxigem kak faxximta qasirwa

Konnaba le sheekiy mixigih yaniy.

Qabdul Qaziiz Qabdalla baxi Baaz baxa deqsita Bicse kitaaba Yalli kaah racmatay.

Fulte Racmattaay Gunê Racmatta le Yallih Migaaqal Qimbisa

Bicse numih Aakama

Qaalam (baad) gine rabbi fayla le,ellecabô maqaane yallak meesita mari le,kaadu yallak racmat kee nagaynan kay naqasuuy kay farmoyta ni nabii mucammad kee kaa nummayse maraay kay kataysiisil inkih yanay.

Yalla fayliseeh kay farmoytal racmat kee nagaynan oobisek lakal

Tamah dago qangooruuy inkih yan mari yaaxigem kak faxximtaay islaam diinik tuy waajibih tanik baxxaqqa kinni.tama kitab: ummatta inkih taaxigem kak faxximta qasirwal kaa muggaaqise.

Tama kitab kaxxa fayda le kitaabay kulli num bartam kak faxximta kinni.tama kitaabal yalli muslimiin inkih yanfiqem kaa essera,kaadu yalli yok kaa oggolay,yalli mattaccoo leeh massakaxxa le rabbi kinnik.

Baaz Qabdalla baxa shek Qabdul Qaziizi. Ummatta inkih taaxigem kak faxximta qasirwa.1

Enek haytô darsi: suurat alfaaticaa kee ux suuraari.

Suurat alfaaticaa kee ux suuraarik koh bicinnaanim takriye,suurat azzalzalaay suurat annaasâ fanah kiraate kak taymaaqeeh aliilih tacfideemi,yafhimeenim kak waajibih tanim yashriceemi (maqnisaama).

Nammey haytô darsi: Islaam diinih ruknitte (makaadooda).

Islaam diinih ruknitteh baxxaqqah konoyu:naharsi rukniy naba: inki yallak sa qibaada cakkisita yalli aneewaamah sumaaqitaanama,kaadu diggah nabii mucammad yallih farmoyta kinniimih sumaaqitaanama,tet maqnah adda baxsa aaxaguk, laa ilaaha illaallâ maqnaa kee sharti baxxaqqa kak haak,laa ilaaha iyyaanamih maqna: (inki yallak kalah uqbuddu haanam gutqaanama)illallaah iyyaanamih maqna: (qibaada dibuk inkih yalla caglisaanama agleyta kaat hee kalah). Laa ilaaha illaalla shartih tu gactek toh: Ixxigay iggima gutuqtaa kee asmatay agaywaaga gutqa kinni,kaadu yallat agleyta haanam gutqaanama,qibaada yalla caglisaanamay yallat agleyta haanam gutuqtaay nummay dirab gutuqtaa kee kacanuy naqabu gutqa.oggoluy yallih amrih cina gutqaa kee oggoluy islaam diinik koraanam gutqaa kee yallak kalah uqbuddu haanam cinaanaah elle koroositaanama. Nummah tama yab yamaate nammâ qaril esketteeh esgelle:

Asmat le ixxigaa kee ikhlaasaay ku nummay kacanu lee kee afiitimiyyaay tet oggoluk. Teetik bacar haytuy ossima koroosanni kok geytimaama yallak kalih iimiy yallah haysitaanay yaqbudeenik.

Diggah nabii mucammad yallih farmoyta kinniimih sumaaqittaama luk kay maqna baxxaqissaama,kaadu usuk warseemil kaa nummassaah,usuk elle amriseemil kaa oggoltaama,kaadu usuk kak waaseemik waasimtaama;kaadu yalli elle madqennaa kee kay farmoyti elle madqe innak kalih innal yalla aqbude waytaama. tohuk wadir gurrusa numuh arkaanul islaamak raqtem kaah baxxaqissaama,woh salaataay, zakaay, ramadaan soomuuy,duudah yan num yallih qari kaqba cajjih diyaarah gexaama.

Sidoc haytô darsi: iimaan ruknitte.

Woo ruknitte lecey takke: yallal taamineeh,kay malaykal taamineemi,kaadu kay kitoobaa kee kay farmoytit kee ellecaboh ayro taniimil taamineemi; kaadu qhadar inkih yallak yaniimil taamineemi khayri tekkek hinnay sharri tekkek.

Ferey haytô darsi: tawciid kuritteetaa kee shirki kuritteeta.

Tawciid kuritteh baxxaqqa: usuk sidiica aracal kurruuma : tawciidul rubuubiyyaa kee tawciidul uluuhiyyaay,tawciidul asmaa-i wassifaat.

-Tawciidul rubuubiyyah tugactek: toh diggah yalli saytuniih ummaanim gine kinniimil sahdayti yaaminem kinni,ummaanim isih elle faxa innal tamsiisaah,tohul agleyta aallewaamal yaamineemi.

-Kaadu tawciidul,uluuhiyyah tugactek: toh diggah yalli saytuniih,nummal qibaada cakkisittam kaa kinniimil sahdayti yaaminem kinni,tohul yalli agleyta aallewaamal,tama maqna inki yallak sa yalli miyan iyyaanama: tokkel diggah maqna teetik nummah dibuk qibaada cakkisita yalli miyan inki yalla akke waytek,salaataay soomuuy,wohuk kalah eneyyi itta qibaadoodi inkih,dibuk yalla caglissi heenih abaanam waajib kinni,tama qibaadoodik tu yallak kalih iimih abaanam maxiqta.

-Tawciidul asmaa-i wassifaatah tugactek:toh qhuraanul kariimil amma itteemiy hinnay saciicik yan cadiisaatal yallih migaqwaa kee weeloolak amma itteemil inkih sahdayti yaaminem kinni,dibuk yallay saytunih tet dabqissaama kaa elle celta foocal maqna elle taninnak kak korse kalah,hinnay yallih migoqti inkih yankirem (cinam)kee kay weelo manna lee iyyaanamaay,yalli caglitah yan weeloo kee cakkil weelo kaat haanam abe woonay ;tokkel yallih maxcol taamitak,

﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ 1 ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ 2 لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ 3 وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدُۢ٤﴾

-ixxic nabiyow,usuk yalla inkittu kinniih agleyta mali.

-yalli cagalah caagiidaa kee faxaanamih magdabah eleelitan rabbi kinni.

-yalli maxalinnaay,kaa xaltem matan.

-kaadu makkinnaay masuginnaay mayan,inkittuy kaa ceelaah kaa qeedaala. [suurat al-ikhlaas:1-4] fayya iyya yallih maxco:

﴿...لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ﴾

Tu kay ceelo maliiy kaa celtam matan,usuk (yalla kinnuk)yaabbiiy yabali kinni. [suurat ash-shuura:11]. Diggah ixxiga le marak garab tawciid namma aracal kure,tawciidul asmaa-i wassifaat,tawciidul rubuubiyat culsen,tama aracal itta wayti matan,tama namma kurat faxeenim qadoh.

Shirki sidiica gexoh yan: Kaxxa shirkii kee qunxa shirkiiy,qellita shirki kinni.

Tokkel kaxxa shirki: aben meqe taama baysaah giral waaraanam waajibisa, woo shirkit anuk rabe num,naba rabbi isi qhuraanal kah iyyennah:

﴿...وَلَوۡ أَشۡرَكُواْ لَحَبِطَ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ﴾

Ama ambiya yallat agleyta hayinnay abak sugen taama keenik bayak ten. [suurat al-anqaamak: 88]. Saytun rabbi iyyeh:

﴿مَا كَانَ لِلۡمُشۡرِكِينَ أَن يَعۡمُرُواْ مَسَٰجِدَ ٱللَّهِ شَٰهِدِينَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِم بِٱلۡكُفۡرِۚ أُوْلَٰٓئِكَ حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ وَفِي ٱلنَّارِ هُمۡ خَٰلِدُونَ 17﴾

Yallat agleytit haa marah maxiqtaay matakka,yallih masaagid xisaanaah qibaada elle abaanam,usun sinni nafsil koroosannuh sumaaqita marah anuk,too mari qhiyaamah ayro taamoomi kak bayte maraay usun giral waaran. [Suurat attawbak :17 ]. Kaadu diggah tohul elle rabek toysa yalli dambi kaah macabaay jannat kaal caraamu iyye.yallay maysoleeh nabâ maxcol.

﴿إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَيَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُ...﴾

Diggah yalli agleyta kaat hayya haa marah dambi macabaay dambittek wohuk addah raqqa ittam isi naqoosak isih faxa marah cabah. [Suurat annisaak :48]. Saytun rabbi iyyeh:

﴿...إِنَّهُۥ مَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَقَدۡ حَرَّمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ ٱلۡجَنَّةَ وَمَأۡوَىٰهُ ٱلنَّارُۖ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنۡ أَنصَارٖ﴾

Diggah yallat agleyta haa num ,toysa nummah yalli jannat kaal carammoyseh,kaak madab kee orbeyna gira,kaadu isi nafsi koroosannut yudlume mari yallih digaalak isi cataah qokla mara mali. [Suurat almaa-idak : 72 ].

Kaadu shirki loowot edde tan,rabe mara kallacaanam kee numtinwwellitteey,numtinwwellittet cato faxaanam,kaadu keenih axbuux haanam kee masgaada keenih abaanam,kaadu wohuk kalah taniimih.

Qunxa shirkih tu gactek: usuk qhuraan kitab kee hinnay yallih farmoytih sunnal shirkil muggaqsimteemiy dabaqte kinni,kinnih immay kaxxa shirkih loowot miyan,toh taamoomik tu yoobulah abaanama,kaadu yallak kalih iimil xiibitaanama,num iyyah innah,yalli faxeh hebeltoyti faxek iyyek,hinnay wonnah tanim iyyaanama,yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay,kay maxcal.

"أَخْوَفُ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ". فَسُئِلَ عَنْهُ، فَقَالَ: "الرِّيَاءُ"

-maggom siinih kak meesitam qunxa shirki kinni iyye.toh kaa essereenih toh yoobula kinni iyye2. tama cadiis imaam acmad baahe,tabraanii kee beyhaqhi,ansaariiti labiid baxa macmuuduk qande le gitak baahen,yalli kay taama yakcanay,kaadu tabraani qande le gitak baahe,Labiid baxa macmuuduk,khadiid baxa raafiqh yallih farmoytak baahe: yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay.

Yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay iyyeh:

"مَنْ حَلَفَ بِشَيْءٍ دُونَ اللَّهِ فَقَدْ أَشْرَكَ"

-yallak kalah tul xiibite num nummah yallat agleyta heeh iyye3: Imaam acmad saciicik yan gitak baahe,khattaab baxa qumaarak baahe yalli kay taama yakcanay. Kaadu abuu daawuud kee tirmiizi saciicik yan gitak baahen;qumar baxa qabdalla baahe cadiisil yallih farmoytak racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay,diggah yallih farmoytak usuk iyyeh,

"مَن حَلَفَ بِغَيْرِ اللهِ فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَ"

-yallak kalih iimil xiibite num toysa nummah usuk koroositeh,hinnay yallat agleyta heeh iyye4: Yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay iyyeh:

"لا تَقُولُوا: ما شَاءَ اللهُ وَشَاءَ فُلانٌ، وَلَكِنْ قُولُوا: ما شَاءَ اللهُ ثُمَّ شَاءَ فُلانٌ."

-yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay iyyeh:yalli faxeeh hebeltoyti faxek maxcina ;kinnih immay,yalli faxeeh tohuk lakal hebeltoyti faxek ixxica iyye5, Abuu daawuud saciicik yan gital baahe,kaadu yamaani baxi cuzeyfak baahe yalli kay taama yakcanay.

Shirkik tama shirki islaam diinik koreenim keenil mawaajibisa,kaadu giral waaraanam keenil mawaajibisa,kinnih immay waajibik yan tawciidik dudda gutqah.

Sidocaytô shirkih tugactek,usuk qellita shirki kinni,tamahak sumaq yallih farmoytih maxco kinni,yallak racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay.

"أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِمَا هُوَ أَخْوَفُ عَلَيْكُمْ عِندِي مِنَ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ؟" قَالُوا: بَلَى يَا رَسُولَ الله، قَالَ: "الشِّرْكُ الخَفِيُّ، يَقُومُ الرَّجُلُ فَيُصَلِّي، فَيُزَيِّنُ صَلَاتَهُ لِمَا يَرَى مِنْ نَظَرِ الرَّجُلِ إِلَيْهِ" 

Anu yi garil Masiici dajjaal fitnak nabaamay siinih kak meesita siinih warsoo? Keenik iyye. Yeey neh warisey Yallih farmoytaw iyyen,toh qellita shirki kinni keenik iyye.num soolaah salat aba,tokkel isî fanah wagta numut isi salat bilqisah isi yablemkeh.6 Imaam acmad isi musnadal baahe,abii saqiidi alkhudriyyik yalli kay taama yakcanay.

Kaadu shirki cagalah namma ikkeh kuraanam xiqtah:

kaxxa shirkii kee qunxa shirki: qellita shirkih tugactek usuk inkih ken gaaboysah. kaxxa shirkit radah,munaafiqhiin shirkih innah,diggah usun deedalal sinni nafsit qellisaanaah,yoobulah islaamaninno yaybulleen sinni nafsih aban meesih.

Kaadu qunxa shirki yoobulah innah yakkeh, cadiisil kah taninnah, ansaariiti Labiid baxi macmuud cadiisiy koh tatrel,kaadu Saqiid abbah cadiisiy koh cussuumel kah yemeetennah,meqe gita kot yasgooroweemih awlayti yalla kinni.

Konoy haytô darsi: icsaan [maqaane].

Icsaan[maqaanê] rukni inkittu kinni: woh yalla tableh innal taqbudeemi,toysa atu kaa yable num akke waytek,diggah usuk koo yablehik.

Lecey haytô darsi: salaatak shuruutu.

Shuruut sagaal yakke.

-Muslimtu takkeemi .-Kasle num takkeemi.-Umaanek maqaane ittak baxsah yan num takkeemi.-Wado sinna isik kaltaama.-Najaasa isik kaltaama.-Qawrat isik tastureemi.-Salat wakti culaama.-Qhiblatat tafkuneemi.-Niyattaama.

Malcin haytô darsi: Salaatak ruknitte.

Arkaan taban kee ferey yakke.Arkaan usuk salaatat culan waqdi kinni geytimam.

-Soolo: duuda num salaatah soolaama.-Takbiirat alicraam baahaanama.-Alcamdu yakriyeenimi.-Rukuuq abaanama.-Rukuuquk lakal soolaanama.-Malcina xagarah kummaataanama.-Kummaatiyyak moyya fayya haanama.-Namma sujuudih fanat daffeyaanama.-Abba haan taamoomil inkih dagom idiyyi (xikki)iyyaanama.-Tama ruknitteh fan itta kattaysaanama.-Ellecaboh attaciyya abaanama.-Ellecaboh attaciyyah daffeyaanama.-Tet addal yallih farmoytal racmat kee nagaynan oobisaanama.-Ellecabol namma salaamat abaanama.

Bacar haytô darsi: Salaatak waajibih taniimi.

Waajib bacaar yakke.

-Takbiiratul icraamak kalih takbiiratwa inkih abaanama.-Samiqallaahu liman camidah itta maxco iyyaanama,imaam tekkek hinnay dibuk yan num tekkek.-Rabbanaa walakal camdu itta maxco inkih iyyaanama.-Rukuuqul subcaana rabbiyal qaziim itta maxco iyyaanama.-Kummaatan waqdi subcaana rabbiyal aqlaa itta maxco iyyaanama.-Namma sujuudih fanal rabbi aghfirlii itta maxco iyyaanama.-Naharsi attaciyya abaanama.-Kaadu teetih aban daffeyna abaanama.

Sagal haytô darsi: Attaciyya baxxaqqa.

Attaciyyak baxxaqqa : num iyyaama:

Attaciyyaatu lillah,wassalaawaatu, wattayyibaatu,assalaamu qaleyka ayyuhannabiyyu waracmatullaahi wabarakaatuh,assalaamu qaleynaa waqalaa qibaadillaahi saaliciin,ash hadu allaa ilaaha illallaah wa ashadu anna mucammadan qabduhuu warasuuluhu iyyaama.

Tohuk lakal yallih farmoytal racmat kee barkat oobisa,tokkel iyyah: allaahumma salli qalaa mucammad waqalaa aali mucammad,kamaa salleyta qalaa Ibraahiima,waqalaa aali Ibraahiima innaka camiidun majiid,wabaarik qaala mucammad, waqalaa aali mucammad,kamaa baarakta qalaa Ibraahiima,waqalaa aali Ibraahiima innaka camiidun majiid.

Tohuk lakal ellecaboh attaciyyah addal jahannam girah digaalaa kee qhabri digaalaay,manoo kee rabi mokkorooy masiici dajaal fitnak koo maggansita iyya,tohuk lakal dooqak isih faxa dooqa abay,amahak yallih farmoyti abe dooqa abaanam aysuk raqta.

tama dooqa attaciyyat edde tan,toh: allaahumma aqinnii qalaa zikrika washukrika wacusni qibaadatika,allaahumma innii zalamtu nafsii zulman kasiiraa,walaa yaghfiru zunuuba illaa anta faghfirlii maghfiratan min qindika,warcamnii innaka antal ghafuuru raciim.

Naharsi attaaciyyah addah tugactek,namma shahaadatih maxcoh lakal sidoccaytô rakqatah soolay,dohri salat kee qasriiy maghrib kee qishal, namma shahaadatih lakal,yallih farmoytal racmat kee nagaynan oobissi heeh soolam aysuk raqta,tohul cadiisaat yemeeteemih sabbatah,tohuk lakal sidoccaytô rakqatah soola.

Taban haytô darsi:Salaatak sunnaani.

Salat sunnaani is;

-Naharak salaatat culan waqdi aban dooqa.

-Soolan waqdi rukuuquk nahar kee kaak lakal migdi gabah gennaqta guri gabah bagul haanama gaba aliilik bagul haak.

-Namma gabah feeraari ittâ fanah abbaxuk ruubak fayya haanama,namma sunkuh missa akkee kee hinnay,namma aytih missal fayya haanama,naharak icraam takbiirat aban waqdii kee rukuuq kee rukuuquk amo fayya haan waqdiiy,naharsi attaciyyak sidoccaytô rakqatah soolan waqdi inkih gaba fayya haanama.

-Tasbiic rukuuq kee sujuudul inki addak ossaanam sunna kinni.

-Rukuuquk sooleek lakal rabbanaa walakal camdu itta maxcot ossaanama,kaadu namma sujuudih fanal aban dooqal inki addak ossaanam sunna kinni

-Rukuuqul moyya xiiron missal haanama.

-Sujuudul namma tobdo namma gambik fakka haanam kee bagu namma reeqarek(xeeqarek) fakka haanama,kaadu namma reeqare namma sarbak fakaanama sujuudul.

-Namma gaba baaxok fayya haanama sujuud aban waqdi.

-Salat aba num naharsi attaciyyaa kee namma sujuudih fanal aba daffeynal guri iba fidisak kaal daffeyaah,migdi ibih xibqi soolisaama.

-Affara rakqat akkee kee sidiica rakqat yakke salaatal ellecaboh attaciyyah daffeyan waqdi xoggah daffeyaanama,is tawarruk daffeyna deqsitta,toh guri iba migdi ibak guba haanaah migdi ibih xibqi soolisaanama.

-Naharsi attaciyyaa kee nammay haytoh attaciyyah daffeya waqdi attaciyyak umurruqqu iyyam fanah cangoyseena deqsitta feerat ascossi abak tet yasgayyay dooqa aba waqdi.

-Racmat kee barkat nabii mucammad kee kaal yeemene maral oobisaanama,kaadu nabii ibraahim kee kaal yeemene maral naharsi attaciyyal racmat kee barkat oobisaanama.

-Ellecaboh attaciyyah addal dooqa abaanama.

-Subci salat kee gumqattaay,namma qiidih salaataay robti efeqyah aban salat kee maghrib kee qisha salaatak naharsi namma rakqatal kiraate fayya haanama.

-Dohri salat kee qasriiy maghribik sidoccaytô rakqat kee qisha salaatak ellecabo namma rakqatal tama rakqatittel inkih xongolo aysabbeekal qellut yakriyeenimi.

-Qhuraanak suurat al faaticak maggo suura yakriyeenimi,kaadu salat sunnaanik raqteemiy temeeteh tani dacrissaamalluk,tama edde yabnem koh raqtuh ,wohuk salat aba numih maxco maggoh “ woh rabbanaa walakal camdu iyyaanama” rukuuquk amo fayya haan waqdi,nummah imaamaay,maamuntaay dibuk yan num inkih tet iyyaanam toh sunna kinni ,kaadu wohut edde tan namma gaba namma gulubul haanam, gabâ feeraarih fan sittak fakak.

Taban kee enek haytô darsi: Salat bayissaama.

Salat bayissam is bacaar takke.

-Kassitak aaxaguk loowitik aban yab salat baysah,hawweene num kee iggima le numuh tugactek tohuh salat keenik mabaya.

-Asal salat baysah.

-Makmo salat bayissah.

-Maqub salat baysah.

-Salaatat anuk qawrat yumbulleek salat bayah.

-Qhiblat le kabuk maggom makkiimeenik salat bayah.

-Itta kataata angoyyi salat addat maggom abaanam salat bayissah.

-Wado baytek salat bayah.

Taban kee nammey haytô darsi: wadok shartitte.

Wadok shartitte is taban takke.

]1]-Islamtu yakkeenimi.-kasle num yakkeemi.-Tu ittak baxsa num yakkeemi.-Niya baahaanama,kaadu niya udurrusaanam waajib kinni,wadok gaba kalla haanam fanah niya argiqe waanama.-Kaadu wado kaal waajibissam kaak taggiriqqeemi.-Wadok naharat leet taahir abee kee xeetit taahir abe yakkeenimi.-Edde waddoowa lee taahirik taniih calaalik tan lee takkeemi.-Lee xagar gufe kaltam xagaral aallewaanama.-Wadô sinna umman tabbixeh tan num yekkek salat wakti culekal waddoysitewaama.-Wado tama elle taninnal itta kataysaanama.

 

Taban kee sidoc haytô darsi: Wadok farditte.

Wadok farditte is lecey takke:

-Fooca kaqlisaanamat edde tan af rukaanam kee sanat lee ruubaanam.-Namma gaba cusulû fanah kaqlisaanama.-Kaadu amo inkih duugaanama ,namma ayti edde anuk.-Namma iba xukqunô fanah kaqlisaanama.-Wado itta kataysaanama.-Wado itta kataysaanama ama elle amma itte gurral. Fooci kaqalsoo kee namma gabaay,namma iba inkih sidiica adda kaqlisaanam kacanu le,kaadu wonnah af rukaanam kee sanat lee ruubaanama,wadok fardi inki adda kaqlisaanama,amoh tugactek duugo gacaa gacsaanam kacanu mali,saciicik tan cadiiswa elle tescessennal.

Taban kee ferey haytô darsi: Wado bayissaama.

Wado bayissam is lecey takke:

-Namma gitak tewqeemi.(salaf kee fooci qawrat kinnuk).-Qaxumah taniimiy najaasak taniy xagarak tawqe wado bayissah.-Kas kok gexaama:xiinit gexek hinnay wohuk kalah taniimit gexek.-Qawrat gabah xagaanama :fanat tu aalle kalah fooci qawrat tekkek hinnay salafti qawrat tekkek xagaanama.-Kaadu gaali cado yakmeenimi.-Islaam diinik korraaqaanama :yalli wohuk nee kee muslimiin inkih catay.

Faxxiimah yan garci kalootu: rabe num kaqlise numuh tu gactek,tokkel woo kaqalso wado kaak mabayissa(saciicik yan cadiisil) tama maxco maggo qulamah maxco kinni, tamahal daliil anee waamih sabbatah,kinnih immay rabe num kaqlisa numih gaba rabe numih qawrat fanat tu maleh xagtek waddoowam kaal waajib kinni.

kaadu wonnah say num annaak xagaanam wado mabayissa,niyak xagay hinnay niyak xagewaay,qulamak saciicik tan maxcol,too waqdi labnak tu kaak awqe waytek, toh kah kinnim yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay,isi agabuk garab fugutak suge,tohuk lakal waddoowe kalah salat abak suge.

Yallih maxco suurat annisaa kee suurat al maa idal kah temeetennah:

﴿...أَوۡ لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ...﴾

Hinnay agabul fidoh orobteenik. [Suurat annisaa: 43]. [Suurat al-maa-ida: 6 ]. Edde faxem say numul orbaanama:qulamak saciicik tan maxcol,woh qabbaas baxi qabdallâ maxco kinni,yalli ken taama yakcanay,kaadu naharsi maraay ellecabo marak butta bahte meqe gital. tawfiiqh yallih gabat yan

 

 

 

Taban kee konoy haytô darsi: kulli muslimti faxxiimah yan caalat maqaane yaalleemi:

Kulli muslimti yaallem faxxiimah yan caalata,woo caalat usuk nummaa kee amaanataay,tuk xaggursumaanam kee caya ( wacarriyi),yaalleenim kinni. kaadu agiirannuu kee mattacooy xagana duudusaanama,kaadu yalli carammossu heemik inkih saytunnoowaah meqe cuggaytiinuu kee caagid le numuy ceyte sinni duddal kaa cataama,wohuk kalah yan caalatay yallih kitab kee yallih farmoytih sunna elle tescessee innal abaanam kak faxximtam kinni.

Taban kee lecey haytô darsi: Islaam adabih adbimaanama:

Woh salaamaqle abaanam kee farcat luk garaanama,kaadu migdi gabah yakmeeniih teetih yaaqubeenimi,tu xagaanam qimbisan waqdi bismillah iyyaanam,kee gaba kalan waqdi alcamdulillaah iyyaanama,kaadu sano [ islice] lakal alcamdu lillaah iyyaanam kee santé num alcamdullaah iyyek,yalli koh racmatay kaah iyyaanama,kaadu biyaakita num gufaanam kee rabek salat kaal abaanam kee kay jinaada kataataanaah kaa yaaguqeenimi,kaadu shariiqah adabi,masgid culan waqdii kee qari culan waqdiiy ken nammayak yawqen waqdi, kaadu safarah yanin waqdii kee namma xaleyna luk yanin waqdii kee ramadah kol xayi maraay cuggaanê luk tan waqdi. kaxxa maraay,qunxa maraa kee baxi kah yooboke numuh tahniyat abaanam kee digbe numuh barkat dooqa kaah abaanama,kaadu rabi musiiba kaat takkek taqziya kaah abaanama, wohuk kalah raqte islaam adabik sara sartan waqdiiy sara yayyaaqen waqdii kee kebella siiban waqdiiy tet ibat hayta waqdi tamah inkih faxxiimah yan adabi kinni.

Taban kee malcin haytô darsi: Shirkii kee umaaneena celli haytaamak(meesitaanama) cibbarsimaanama:

wohut edde tan malcinaamay koo finqissay girat koo qidda, woh: yallat agleyta haanam kee baabaay,cakki akke waytek yalli qidaanam caraamu kak abe nafsi qidaanama, kaadu ribâ maalu yakmeenim kee qayxiixâ maalu yakmeenimi,kaadu koros qeebit muslimiin marra hayta waqdi kudak derre cabaanama.kaadu moominiinih yan agabuy garcit yani dalwa abeeni axcuk ken xaafaanama.

Kaadu wohut edde tan,namma xaleynah amqe waanam kee ramad le mara yargiqeenim,kaadu aaxige waanamah sumaq yakkeenimi,kaadu diraabah aban xiibaa kee cuggaane ada abaanamaay qabal kee maaluuy yaabal sinam yadlumeenimi,kaadu koo taskirisem yaaqubeenim kee kammaar digraanama( woh meysar deqsita digiri),kaadu camii kee sinam ittal haanama,wohuk kalah yalli sinam kak waaseemi; hinnay kay farmoyti sinam kak waasem kinni.

Taban kee bacar haytô darsi: rabe num rubsuusaanam kee salat kaal abaanaah kaa yaaguqeenimi:

Tamahak baxxaqqa tah teeti:

Enek hayto: rooci kak yawqem faxah yan numuh abaanam faxximtaama;laa ilaaha illallaah itta maxco afat kaah haanama,yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay,kay maxcol.

"لَقِّنُوا مَوْتَاكُمْ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ."

-siinik raba marah laa ilaaha illallaah itta maxco afat keenih hayisa iyye7: Muslim isi saciicih addal baahe. Tama cadiisih addal rabe marat faxem rabi edde xayyoowe numuy rooci le kinni, woh rabuwaamih asta elle tumbullee num kinni.

Nammey hayto: rabem ismitti kaak haan waqdi,namma inti kaak alfaanaah, deben kaak yaxeenimi,tama yallih farmoytih sunnal elle temeetennal.

Sidoc hayto: muslimtuh anuk rabe num kaqlisaanam waajibik tan,koros qeebit shahiidih rabe num yekkek hinna immay,toysa diggah kaa makaqlisaanaay salat kaal maaban,kinnih immay usuk edde rabe kay sarat edde kaa yaaguqen,toh kah kinnim yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay,ucud qeebit rabe mara makaqlisinnaay salat keenil maabinna.

Ferey hayto: rabe seehadaytu elle kaqlisan gurra:

Naharak qawrat kaak yasturen,tohuk lakal dagom fayya kaa haak bagut caalih kaak xukkutan,bagut tanim kaak tawqemkeh,tohuk lakal kaa kaqlisa seehadayti gabat saro culsee kee wohuk kalah tanim culse yakkeemi; teetit kay xagarak tewqem edde kalamkeh najaasak,tohuk lakal salaatah aban wadoh innah tan wadoh kaa waddoysaanama, tohuk lakal amoo kee deben lee kee kusrat kaak kaqlisaanama, hinnay wonnah taniimit kaa kaqlise yakkeenimi,tohuk lakal tamannal nammey haytoh addaa kee sidoccaytoh adda kaa kaqlisaanama,kulli adda bagul gaba kaak beyaanama,tokkel baguk tu kaak tewqek dibuk wokke kaqlisan,tu kak tewqe arac tuut akkee kee wonnah taniimit alfe yakken,tokkel woo tuut tawqem ayseede week niqin kalla edde hoonay ,hinnay daktar duyyey qusbat yayseedoonay xagarat kaftam tekkek,wohuk kalah tanim tekkek.

kaadu woo waqdi wado kaah qagsoonay,tama sidiica kaqalsot saytunnoowe week koona addaay,hinnay malcina addâ fanah osse yakkoonay,tohuk lakal xagar sarot kaak kafsoonay,tohuk lakal suruy meqem xagarak xambaqimta aroocaa kee sujuud aroocat kaak haanama, kaadu suruy meqem xagaral inkih kaak haanam taysem kinni, kaadu kay kafan qirtot qiirisaanama; kaadu footima (iroh arrobtih bagul yan xogor kinnuk) xogor kee lifiiqa kaak texxeerek kaak kaloonay,hinnay woh kaleweenik gibdaabinah lem mali; kaadu xogor kaak file waanaah sambo xogor kaak moole waanaah, solot kaah abe waanama; tamah abaanamal dalil aneewaamih taagah,(sabbatah) rabtem say num tekkek amo xogor sidiica ikkel baxissi haanaah,derre le kabuk teetik oobak caban.

Konoy hayto: rabe seehadaytu kafnisaanama:

Muxxoh aysuk raqtam lab num qado sidiica saroy kamis kee qumaamat aalle waytat kafnisaanama,yallih farmoytak kah aben innah, edde suge sartanak foyyah kaa caban, kaadu kamis kee tikya saroo kee kaa edde xambaqan kaxxa sarot kaa kafnisaanam kaltam mali.

Kaadu say num koona sarot kafnisan, kurtaa kee amo musaanaay tikya sarooy namma kaxxa saroy tet edde xambaqaana kinni, kaadu qunxa awka inki saro akkee kee sidiica sarot kaa kafnise yakken, qunxa say awkà kurtaa kee namma saroy tet edde xambaqaanat kafnisan.

Tamahak waajib inkih inki saroy rabe sahdaytih xagar inkih tasture kinni,kinnih immay rabe num cajji icraamat anuk rabek, tokkel diggah lee kee kusrat kaa kaqlisan,kaadu kay tikya saroo kee kay sunkuh sarot edde kaa kafnisan,hinnay wohuk kalah taniimit kaa kafnisaanama,too waqdi amoo kee fooca kaak malfaanaay,suruy meqem kaal mahaan (cajjil rabe num kinnuk),toh kah kinnim usuk qhiyaamah ayro labbeyka allaahumma labbeyka axcuk ugta,yallih farmoytih cadiisil kah temeetennah racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay,cajji icraamat anuk rabtem say num tekkek icraamat anneewa marih innal tet kafnisan inkih tet xagar asturak,kinnih immay suruy meqem teetil mahaan, kaadu foocat kafta sarot fooca teetik mayasturaanaay namma gabat culsan oloh innah tanim gabat teetik maculsan,kinnih immay foocaa kee gaba teetik tet edde kafnisan kafanat edde teetik qellisoonay,say numut aban kafnisiyyal baxxaqqal koh kah taturtennah.

Lecey hayto: sinaamak kaa kaqlissaah salat kaal abaanam kee kaa yaaguqeenim cakkisittam:

wohuh usuk farriime numu: tohuk lakal abba,tohuk lakal kaxxa abba,tohuk lakal ramadah kaal xayi mara, tokkel usuk lab num yekkek kay ramadak kaal xayi mara cakkisittam.

Kaadu say num kaqlisa marak aysuk raqtam: is farrimte say numu,tohuk lakal ina, tohuk lakal aboyya, tohuk lakal tet say marak xaynah xayuk teetil raaqinnaanih say mara, kaadu barraa kee baqalak mariiy mara keenik kaqlisah, toh kah kinnim Abuubakar assiddiiqh yalli kay taama yakcanay; kay barra kaa kaqlisse,kaadu Qalii yalli kay taama yakcanay isi barra faatuma kaqliseh yalli tet taama yakcanay.

Malcin hayto: rabe seehadaytul salat elle aban gurra [weelo]:

Affara takbiirat aba,naharsi takbiiratih lakal alcamdu yakriye,alcamdulluk ux suura akki hinnay inki aayat akkee kee hinnay namma aayat akriye yekkek meqeh,tohul saciicik yan cadiis yemeeteemih sabbatah,qabbaas baxa qabdallak elle baahen innal,yalli ken taama yakcanay,tohuk lakal nammey haytô takbiiratih lakal,yallih farmoytal racmat kee nagaynan oobisa,attaciyyah addal elle oobissa gurral,tohuk lakal sidoccaytô takbiirat aba: ( ta dooqa iyyaah aba ). Yi rabbow nek nuwwi maraa kee rabe araay nek garil yan maraay nek allal yan maraay nek qunxa maraay nek kaxxa maraay nek lab maraay nek say marah inkih dambi cab iyya, yi rabbow nek atu tuynuwwee mara,toysa islaamaninnol uynuwwiy,kaadu nek qidde mara,toysa iimaaninnol qid,yi rabbow dambi kaah cabaay kaah racmat,kaadu kaa qaafiyattoysaay qafu kaah ab,kaadu ooba arac kaak eymeqaay cula arac farakka kaah hayis,kaadu lee kee naafaay barafat kaa kaqlisaay qado saro najaasak kah saytunnoysan innah dambittek kaa saytunnos iyya,kaadu akeerâ buxa addunyâ buxak tayse buxa kaah abaay,akeerah ahali addunyah ahlik yayse ahli kaah ab.kaadu jannat kaa culusaay qhabri digaalaa kee girâ digaalak kaa cat,kaadu qhabri adda kaah fakaay kay adda kaah nooris iyya; yi rabbow kay galto caraamu nel maabinaay,kay lakal nee ma makkoysin. Tohuk lakal ferey haytoh adda takbiirat aba,tama takbiiratih lakal inki adda migdal salaamat gacsa.

Kulli takbiirat aba waqdi namma gaba fayya haam kacanu le,rabtem say num tekkek teetih aban dooqal,yi rabbow dambi teetih cab iyyaanama tama dooqak ellecabô fanah,kaadu rabe mari nammay yekkek,keenih aban dooqal,yi rabbow ken nammayah dambi cab iyyaanama;tama dooqak ellecabô fanah,kaadu rabe mari tamahak yemeggeek,keenih aban dooqal,yi rabbow dambi keenih cab iyyaanama;tama dooqak ellecabô fanah,rabtem qunxa saldi tekkek dambi cabtî dooqah aftok, yi rabbow kay namma xaleynah, yuysukumuteeniih dansiteenim keenih ab oggolsime shafiq keenih ab,yi rabbow ken nammayih miidaan iyqilsiyaay,ken nammayih galto keenih eyneb,kaadu moominiinik meqe mara ken kataysaay nabii Ibraahim kafaalatat yan mara ken ab,yallak racmat kee nagaynan kay samadal yanay, kaadu yi rabbow ku racmatah jaciim deqsitta girah digaalak kaa cat iyyaanama.

Tama salat aban waqdi sunnah tanim: imaam rabe lab numuk moyya missal soolaah,rabte say numuk gudel soolaama,kaadu rabe maray salat elle aboonuh baaheeni gaaboowek,lab numih jinaada imaam le kabuk raqta;say numih jinaada kiblat le kabuk raqta, kaadu qunxa urrih jinaadoodi keenilluk tenek,qunxa lab awkih jinaada imaam le kabu yaysukumen say numih jinaadak,tohuk lakal say numih jinaada haan,tohuk lakal say qunxa awkáh jinaada haan,tokkel qunxa lab awkih moyya, numtin moyyah missal haan,kaadu say numuk gude numtin moyyah missal haanaah,tonnah qunxa awkáh moyya say numih moyyah missal haan,teetik gude numtin moyyah missal raqta, too waqdi salat aba mari inkih imaam derrel soolan,inki numuy elle soola arac geewee tekkek hinna immay tokkel usuk imaamak derre le kabuk migdak soola.

Bacar hayto: rabe num elle yaaguqen gurra[weelo]:

Naharak faxximtam qhabri adda bahsiisaanama,xexxaarah numuk gudê fanah,kaadu lacdi kiblat le kabut raaqaama,rabe num lacdi addal migdi tattabah kaa haanama, kaadu kafan edde yoxeen axoowa fakaanaah elle tet caban qhabrik tet ayyaaqe kalah; rabe seehadaytuk foocak kafan kale woonay ,lab num tekkek hinnay say num tekkek inkittu, tohuk lakal lacdik afat kalla soolisoonay ,too kalla meqe innah kalla tet aba tet arqusak ,tokkel kalla geyto kaah xabbacoowe waytek ,wohuk kalah tanim hoonay,lucwa akkee kee xeet akkiiy,hinnay cooxuy burta kaak cata hoonay ,tohuk lakal burta kaal caxan,kaadu lacdil kaa haa num ta maxco iyyam kacanu le ( bismillaah) yallih migaaqal koo haah,yallih farmoytih gital koo haa iyyay,qhabri baaxok shibri gide “20cm” fayya hoonay,kaadu qhabrik bagul arraaqi hoonay,woh kaah xabbacowtek; kaadu lee qhabri bagul caxoonay.

Kaadu qhabri fanah kaa rubsuusa mari qhabri amol soolak dooqa kaah abaanam faxximta,toh kah kinnim yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay; rabe seehadaytih maagaqak gaba kala waqdi,kay amol soolak suge.

"اسْتَغْفِرُوا لِأَخِيكُمْ، وَاسْأَلُوا لَهُ التَّثْبِيتَ، فَإِنَّهُ الْآنَ يُسْأَل"

-Sinni toobokoytah,yalla dambi cabtii kee wokkel malayka kaat abta esseril diggi kaa haam kaah essera,diggah taway usuk esserimahak iyye.

Sagal hayto : rabeh yan seehadaytul salat abam kak xiqtah tan num kaa buuleenik lakal salat kaal abam faxximta salat kaal abe kal sugek.

Tamah yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay abem kinni,tama salat alsi adda akkee kee alsak daggoowe yakke waktih addat abbiima,tokkel wakti tamahak yemeggeek salat Qhabri amol abaanam mafaxximta,toh kah kinnim yallih farmoytak tama xaagu mabaahinnon,rabe seehadaytu boodot buuleeniik lakal salat kaal abem.

Taban hayto: rabi edde yekke mari sinaamah maaqo haam maxiqta:

Kaxxa sacaabiiti bajali qabdalla jariirih baxih maxcol -yalli kay taama yakcanay-

"كُنَّا نَعُدُّ الاِجْتِمَاعَ إِلَى أَهْلِ الْمَيِّتِ، وَصَنْعَةَ الطَّعَامِ بَعْدَ الدَّفْنِ مِنَ النِّيَاحَةِ"

-Rabe num yogooqeenik lakal rabeh yan numih marih xaqul gaaboowaanam kee usun sinaamah maaqo haanam,rabe numih caalatat yaabak boogisaanamat (weeqaanamat) loowak sugne iyye8. Tama cadiis meqe gitak imaam acmad baahe. Rabi edde yekke marah maaqo haanam kee hinnay qibinah haanamah tu gactek woh tu mali,kaadu kaal xayi maraa kee kay cuggaaneh maaqo haanam faxximta,toh yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay: abii taalib baxi jaqfar rabeemih xaagi shaamak kaah yemeete waqdi,yallih farmoyti isi mara amriseh jaqfar buxah marah maaqo hayisa iyyaanamah.

"إِنَّهُ أَتَاهُمْ مَا يَشْغَلُهُمْ "

-Diggah ken agxissah tanim keenih temeetek iyye9;

Yallih farmoyti rabe numih mari sinni cuggaanee kee hinnay aka marah hadiyyatah keenih baahen maaqoh makmoh keenih seecaanam dambi keenil mali iyye,kaadu tamah yimixxige wakti mali sharqil ninnih elle naaxigennal.

Taban kee enek hayto :barra rabe numuh sidiica ayrok maggom rookittam teetih maxiqta,isi baqla akke waytek:

Toysa is kaah affara alsaa kee tabna ayro rookittam teetil waajib kinni,baqalak bagut luk raqte barra tekke tet akke waytek,tokkel is xalla ittam fanah rookat sugta,saciicik tan sunnal yallih farmoytak elle dabaqtennal yallak racmat kee nagaynan kaal yanay.

Lab numuh tu gactek inki numuh rookitam kaah maxiqta kaal xayi mara tekkek hinnay keenik kalah yan mara tekkek.

Taban kee nammey hayto: lab mari qhubuur diyaaram faxximtah ,akkinnaanih wakti rabe marah dooqa abaanaah racmat keenil oobisaanaah raba kassitaanam kee kaak (raba kinnuk) lakal tanim kassitaanamkeh:

Yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay iyyeh:

"زُورُوا الْقُبُورَ، فَإِنَّهَا تُذَكِّرُكُمُ الْآخِرَةَ"

-Qhubuur diyaara; toysa diggah akeera sin kassiisak10: Muslim isi saciicih addal baahe. Kaadu yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay kataysis barisak suge qhubuur diyaaran waqdi kah iyyan inna:

"السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، نَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ، يَرْحَمُ اللَّهُ الْمُتَقَدِّمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ"

-Moominiin kee muslimiinik assalaamu qaleykum ta buxaaxih maraw,kaadu diggah nanu sin kataatenno inshaa-allah,ninnii kee siinih inkih yalla qafu esserna,nek tookomem kee nek udurrutteemih inkih yalli racmatay11. Say marah tugactek usun qhubuur diyaaraanam malon.yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay,say marak qhubuur diyaarta sayyol laqnat yan iyye; toh kah kinnim,usun aban diyaarat fitna tamaatem kee sabri dagnak keenih meesiteemih sabbata,kaadu wonnah qhabrî fanah jinaada kataataanam keenih maxiqta,toh kah kinnim yallih farmoyti tohuk ken waaseh. Rabe seehadaytul masgiidil salat abaanam kee hinnay booxal salat abaanam lab maraa kee say marak inkih faxximtah tanim kinni.

Tah gaaboysam yoh kak xabbacowteemik ellecabo kinni. Yallak racmat kee nagaynan ni nabii mucammad amol yanay,kaadu kaal yeemene maraa kee kay kataysiisil yanay.

***

الفهرس

 

Fulte Racmattaay Gunê Racmatta le Yallih Migaaqal Qimbisa 2

Bicse numih Aakama 2

Enek haytô darsi: suurat alfaaticaa kee ux suuraari. 3

Nammey haytô darsi: Islaam diinih ruknitte (makaadooda). 3

Sidoc haytô darsi: iimaan ruknitte. 4

Ferey haytô darsi: tawciid kuritteetaa kee shirki kuritteeta. 4

Konoy haytô darsi: icsaan [maqaane]. 11

Lecey haytô darsi: salaatak shuruutu. 11

Malcin haytô darsi: Salaatak ruknitte. 11

Bacar haytô darsi: Salaatak waajibih taniimi. 12

Sagal haytô darsi: Attaciyya baxxaqqa. 12

Taban haytô darsi:Salaatak sunnaani. 13

Taban kee enek haytô darsi: Salat bayissaama. 15

Taban kee nammey haytô darsi: wadok shartitte. 16

Taban kee sidoc haytô darsi: Wadok farditte. 17

Taban kee ferey haytô darsi: Wado bayissaama. 17

Taban kee konoy haytô darsi: kulli muslimti faxxiimah yan caalat maqaane yaalleemi: 19

Taban kee lecey haytô darsi: Islaam adabih adbimaanama: 19

Taban kee malcin haytô darsi: Shirkii kee umaaneena celli haytaamak(meesitaanama) cibbarsimaanama: 20

Taban kee bacar haytô darsi: rabe num rubsuusaanam kee salat kaal abaanaah kaa yaaguqeenimi: 21

Nammey hayto: rabem ismitti kaak haan waqdi,namma inti kaak alfaanaah, deben kaak yaxeenimi,tama yallih farmoytih sunnal elle temeetennal. 21

Sidoc hayto: muslimtuh anuk rabe num kaqlisaanam waajibik tan,koros qeebit shahiidih rabe num yekkek hinna immay,toysa diggah kaa makaqlisaanaay salat kaal maaban,kinnih immay usuk edde rabe kay sarat edde kaa yaaguqen,toh kah kinnim yallih farmoyti racmat kee nagaynan yallak kay amol yanay,ucud qeebit rabe mara makaqlisinnaay salat keenil maabinna. 21

Ferey hayto: rabe seehadaytu elle kaqlisan gurra: 22

Konoy hayto: rabe seehadaytu kafnisaanama: 23

Lecey hayto: sinaamak kaa kaqlissaah salat kaal abaanam kee kaa yaaguqeenim cakkisittam: 25

Malcin hayto: rabe seehadaytul salat elle aban gurra [weelo]: 25

Bacar hayto: rabe num elle yaaguqen gurra[weelo]: 28

Sagal hayto : rabeh yan seehadaytul salat abam kak xiqtah tan num kaa buuleenik lakal salat kaal abam faxximta salat kaal abe kal sugek. 29

Taban hayto: rabi edde yekke mari sinaamah maaqo haam maxiqta: 29

Taban kee enek hayto :barra rabe numuh sidiica ayrok maggom rookittam teetih maxiqta,isi baqla akke waytek: 30

Taban kee nammey hayto: lab mari qhubuur diyaaram faxximtah ,akkinnaanih wakti rabe marah dooqa abaanaah racmat keenil oobisaanaah raba kassitaanam kee kaak (raba kinnuk) lakal tanim kassitaanamkeh: 31

***


-imaam acmad kaa baahe loowok:[5/428],kaadu tabraani kaxxa kitaabal baahe loowok:[4/338],kaadu beyhaqhi shuqabal kaa baahe loowok:[14/355],mujammaq azawa-id iyyeh[1/121],acmad kaa baahe labhak saciicik.

-imaam acmad kaa baahe loowok:[1/47].

-Abuu daawuud baahe loowok:.kaadu tirmiidi baahe loowok:.

-Abuu daawuud baahe loowok:.kaadu acmad baahe loowok: [5/384].

-maajâ baxi kaa baahe loowok:.kaadu imaam acmad kaa baahe loowok: [3/30].

-muslim kaa baahe loowok:[917-916].

-Maajâ baxi kaa baahe loowok:.kaadu imaam acmad kaa baahe loowok:[2/204].

-Muslim al-janaa-iz deqsita kitaabal kaa baahe loowok:[2/441].annasaa-I kaadu al-janaa-iz deqsita kitaabal kaa baahe loowok:.abuu daawuud al-janaa-iz deqsita kitaabal kaa baahe loowok:.maajâ baxi kaadu al-janaa-iz deqsita kitaabal kaa baahe loowok:.acmad kaa baahe loowok:.

-Maajâ baxi kaa baahe loowok:.kaadu albaani saciici kaak iyye.

-Muslim kaa baahe loowok:.

-Esserooraa kee sissin maxcoocay yesketteeni:[3/288-298].