حُكْمُ السِّحْرِ وَالكِهَانَةِ

وَمَا يَتَعَلَّقُ بِهَا

kɔrɔti ani filɛli kiti ani minw be tali kɛ ola

لِسَمَاحَةِ الشَّيْخِ العَلَّامَةِ

عَبْدِ العَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ بَازٍ

رَحِمَهُ اللهُ

A walafila Lɔnnikɛlaba bolo

Min ye Abdul Aziz ibn Abdullah ibn Baz ye

بِسْمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمِ

Cikan kɔnɔndɔnan:

kɔrɔti ani filɛli kiti ani minw be tali kɛ ola¹

Tano be Alla kelenpe ye, nɛma ni kisi be mɔgɔ kan Nabiɲuma gɛrɛ te min kɔfɛ, o kɔfɛ:

Ka bɛn dabali kɛlaw ya caya ma nin wagati labanw na minugu b'a fɔ ko o ye furakɛlaw ye ani o be furakɛli kɛ ni kɔrɔti walima filɛli ye, ani o ya jɛnsɛnni jamana dɔw la, ani o ya tɔnɔbɔli mɔgɔ gwansanw la minugu ma kalan; n'k'a ye kɔnɔnagwɛya la Alla ye ani A ya jɔnw; ka farati belebele ɲɛfɔ min be ola Silamaya ani silamaw kan; sabu dusukun be dɛn fɛn gɛrɛ la Alla kɔrɔtani duguma nin bara ninugu kɔson, ani a be Alla ani A ya ciden ya cikan sɔsɔ nɛma ni kisi b’A ma.

N'be a fɔ ka dɛmɛ ɲini Alla kɔrɔtani fɛ: furakɛli daganin be bɛnkan boloma, a daganin be silama ye a ye taga kɔnɔna banaw dɔtɔrɔ fɛ, walima operasiɔn kɛ bagaw fɛ, walima fasaw bana dɔtɔrɔ fɛ, walima o ɲɔgonnaw; walasa a ye a ya bana filɛ a ye ani k'a furakɛ ni furaw ye minugu bɛnnin be a ma ani minugu daganin be sariyala; ka bɛn a b'o lɔn dɔtɔrɔya lɔnniya la cogo min na; Sabu o ye laada la fɛrɛw le ye wa a te yɛrɛ sɛmɛtigiya Alla kan fɔnkɔɲɔgonya. Alla -saniya ni kɔrɔta b'A ye- ka bana jigi ani a ka fura fana jigi n'a ye; min k'a lɔn o tigi k'a lɔn, min m'a lɔn o tigi m'a lɔn, n'ga -saniya b'A ye- A ma A ya jɔnw ya kɛnɛya kɛ fɛn na A ka min haramuya o kan.

A te daga banabagatɔ ye ka taga filɛli kɛlaw fɛ minugu b'a fɔ ko o be ko dogoninw lɔn; walasa ka a ya bana lɔn o fɛ, a fana te daga a ye a ye la kow la o be min fɔ a ɲɛnɛ, sabula o be kuma kɛ o kunfɛ ko dogoninw kan, walima o be jinaw wele walasa ka dɛmɛ ɲini o fɛ ola ɲinini kow la, wa ninugu ya kiti ye kafiriya ani fili le ye ni o k'a fɔ k'o be ko dogoninw lɔn.

Muslimu k'a lakali a ya Sɔhihu kɔnɔ, ko Nabiɲuma Alla ya nɛma ni kisi b’A ma, ko:

«مَنْ أَتَى عَرَّافًا فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ، لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلَاةٌ أَرْبَعِينَ يَوْمًا».

«ni mɔgɔ min tagala filɛli kɛla fɛ k'a ɲininga fɛn dɔ la, a ya seli te minɛ tele binaani»

ani aminɛna Ka bɔ Abu Hurayra fɛ Alla ye diɲɛ a ma, ka bɔ Nabiɲuma fɛ nɛma ani kisi be A ma, A ko:

«مَنْ أَتَى كَاهِنًا فَصَدَّقَهُ بِمَا يَقُولُ، فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ ﷺ».

«Ni mɔgɔ o mɔgɔ tagala filɛli kɛla fɛ, ka la a ya fɔta la, o tigi kafiriya la fɛn ma min jigila Muhamadu ma nɛma ni kisi b’A ma ». Abu Daawud y'o lakali, ani Sunna naani tigiw y'o lakali, ani Haakim k'a jate hadisa kɛnɛma ye ka bɔ Nabiɲuma fɛ nɛma ni kisi b’A ma nin fɔ cogo la:

«مَنْ أَتَى عَرَّافًا أَوْ كَاهِنًا فَصَدَّقَهُ بِمَا يَقُولُ، فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ ﷺ».

«Ni mɔgɔ o mɔgɔ tagala filɛli kɛla fɛ min be ko dogoninw fɔ, walima min be ko nataw fɔ, ka la a ya fɔta la, o tigi kafiriya la fɛn ma min jigila Muhamadu kan nɛma ni kisi b’A ma ».

A minɛna Imran bin Husayn fɛ, Alla ka diɲɛ a ma, a ko: Alla kira nɛma ni kisi be A ma, A ko:

«لَيْسَ مِنَّا مَنْ تَطَيَّرَ أَوْ تُطُيِّرَ لَهُ، أَوْ تَكَهَّنَ أَوْ تُكُهِّنَ لَهُ، أَوْ سَحَرَ أَوْ سُحِرَ لَهُ، وَمَنْ أَتَى كَاهِنًا فَصَدَّقَهُ بِمَا يَقُولُ، فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ ﷺ».

«mɔgɔ t'an dɔ ye min be terejuguya kɛ, walima a be kɛ a ye, walima mɔgɔ min ka filɛli kɛ, walima o ka filɛli kɛ a ye, walima ka dabari kɛ, walima o k'a kɛ a ye, wa ni mɔgɔ min tagala filɛli kɛla fɛ ka la a ya kuma la, o tigi kafiriyala fɛn ma min lajigila Muhamadu kan nɛma ni kisi b’A ma», Bazzar ye o lakali ni sira ɲuman dɔ ye.

Ola, nin hadisa saniman ninugu kɔnɔ: gɛnni kɛla ka bɔ tagali ma filɛli kɛlaw fɛ minugu be ko dogoninw fɔ, ani minugu fana be ko nataw fɔ, ani dabali kɛlaw, ani o ɲɔgonnaw, ani ka o ɲininga, ani ka la ola, ani bagabagali gɛlɛn be o kɔnɔ o ko la;

Ola, a daganin tɛ mɔgɔ k'a ye marasa ni o ya cɛnfɔli ye ko dɔw la, ani mɔgɔw ya caya la minugu be taga o fɛ; sabu kolɔnbaliw le ye o ye, a daganin tɛ mɔgɔw ye marasa n'o ye; sabu Ciden, Alla ya nɛma ni kisi b'A ma, k'a bali mɔgɔ ye taga o fɛ, k'o ɲininka, ani ka la ola; k'a masɔrɔ kojugu belebele, farati belebele, ani labanko jugu be o kɛli la, ani sabu n'galontigɛlaw ni kojugukɛlaw le ye o ye.

Inafɔ dalilu be hadisa ninugu kɔnɔ cogo min na filɛli kɛla ni kɔrɔti tigi ya kafiriya kan; sabu o fila b'a fɔ ko o be ko dogonin lɔn; wa o ye kafiriya le ye, ani sabu o te se ka se o laɲini ma fɔɔ ni a kɛla ni jinɛ bara ye ani k'o bato ka Alla kɔrɔtani to; wa o ye kafiriya le ye Alla kɔrɔtani ma ani filankafoya A ma, wa ni mɔgɔ o mɔgɔ lala ola o ya ko dogonin fɔli la, o tigi ye o ɲɔgon le ye, ani ni mɔgɔ o mɔgɔ ka ko ninugu minɛ a kɛbagaw fɛ; Alla ya ciden banna o tigi la, Alla ya nɛma ni kisi b’A ma.

O cogo kelen na, a te daga Silama ye: k'a yɛrɛ majigi fɛn ye o be min jate fura ye; inafɔ o ya kirisiw ni sɛbɛnw walima ka nɛgɛji bɔn, ani o ɲɔgonnaw ka bɔ n'galon kɛwaliw la o be min kɛ; sabula ni ye somaya le ye ani ka namara kɛ mɔgɔw la, wa mɔgɔ min sonna o ma, o tigi k'o dɛmɛ o ya kojugu ni o ya kafiriya la.

Inafɔ a te daga fana Silama si ye ka taga o ma; k'o ɲininka a dencɛ wala a somɔgɔ bena min furu, wala min be kɛ furuɲɔgonma fila ni o somɔgɔw cɛ kanu ni kangeletigiya la, wala juguya ni faraɲɔgonya la o n'o ɲɔgonnaw; Sabula nin ye ko dogonin ne ye, min lɔnniya te mɔgɔ bolo, fɔɔ Alla kɔrɔtani kelenpe.

A jagoyala jamana kuntigiw ni mɔgɔw nôgô kɔrɔsili bagaw, ni mɔgɔ gɛrɛ minugu see ni fanga b'o bolo kan: ka balili kɛ tagali la ko nataw fɔ bagaw fɛ ani fɛn dogoninw fɔ bagaw n'o ɲɔgonnaw, ani ka mɔgɔw bali minugu b'o fɛnw dɔ kɛ lɔgɔw kɔnɔ ani yɔrɔ gɛrɛw la, ani ka nankarili kɛ o kan nankari gɛlɛn na, ani ka nankarili kɛ mɔgɔw kan minugu be taga o fɛ.

Kɔrɔti be o cogo la fana: a be fɛn haramuyaniw ani kafiriya fɛn cɛ; inafɔ Alla kɔrɔtani ko mɛlɛkɛ fila ko la cogo min na:

﴿...وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنۡ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَآ إِنَّمَا نَحۡنُ فِتۡنَةٞ فَلَا تَكۡفُرۡۖ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنۡهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِۦ بَيۡنَ ٱلۡمَرۡءِ وَزَوۡجِهِۦۚ وَمَا هُم بِضَآرِّينَ بِهِۦ مِنۡ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡۚ وَلَقَدۡ عَلِمُواْ لَمَنِ ٱشۡتَرَىٰهُ مَا لَهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنۡ خَلَٰقٖۚ وَلَبِئۡسَ مَا شَرَوۡاْ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمۡۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ﴾

{...wa olugu fila tun te mɔgɔ si kalan fɔɔ o y'a fɔ ko: An nugu ye kɔrɔbɔli le ye, ola i kana kɛ kafiri ye. Mɔgɔw be fɛn kalan olugu fila fɛ min be farali kɛ cɛɛ ni a muso cɛ. Wa o te se ka mɔgɔ si tɔrɔ ni kɔrɔti ye fɔɔ ni Alla sago ye. Wa o be fɛn kalan min be o tɔrɔ, k'a sɔrɔ a te o nafa. Wa o tun k'a lɔn ko mɔgɔ min b'o san, ɲin yɔrɔ si te o tigi ye lahara. Fɛn cɛjuguyala kosɛbɛ, o k'o yɛrɛkun fere fɛn min ma, ni o tun b'a lɔn} [Suratu Al Bakara: 102].

Nin aya baw b'a yira ko kɔrɔti ye kafiriya ye, ani ko kɔrɔti kɛlaw be farali kɛ mɔgɔ ni a muso cɛ. A b'a yira fana ko kɔrɔti te se ka nɔn bila a yɛrɛma nafa walima tɔrɔya la, n'ga a be nɔn bila ni Alla ya diɲɛ latigɛni le ye; sabu Alla kɔrɔtani, Ale le ka ɲuman ni juguman dan.

Inafɔ Aya kɔrɔtani k'a yira cogo min na: ko mɔgɔ minugu be kɔrɔti kalan kɛ, cɛn na, o be fɛn le kalan kɛ min be o tɔrɔ, wa a te o nafa, ani ko ɲin yɔrɔ te o ye Alla fɛ, o kɔrɔ ye ko: (ɲin yɔrɔ te o ye), wa o ye bagabagali belebele ye min b'a yira ko o ya bɔnɛ ka bon kosɛbɛ dunya ni lahara, ani ko o ka o yɛrɛbakun fere songɔ fitinin na, ole kama Alla kɔrɔtani ye o jalaki o kan k'a fɔ ko:

﴿...وَلَبِئۡسَ مَا شَرَوۡاْ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمۡۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ﴾

{...fɛn cɛjuguyala O y'o nii fere fɛn min na, ni o tun b'a lɔn} [Suratu Al Bakara: 102], Sanni yan kɔrɔ ye fere ye.

Cɛn na tɔrɔya boɲɛna kosɛbɛ, wa ko gɛlɛyala nin galontigɛlaw sababu la, minugu ka nin lɔnniw cɛnta filankafow fɛ, ka mɔgɔ hakili fɛgɛmanw lafili ni a ye, cɛn na an ye Alla ta le ye, wa an bena segi Ale le ma, Alla le ye an wasa baga ye, wa sɛmɛ yɔrɔ ɲuman le y'A ye.

An be Alla le dali a y'an tanga ani k'an kisi ka bɔ kɔrɔti tigiw ni filɛli kɛlaw ani dabali-kɛla tɔw bɛɛ ka juguman ma, an b’a dali fana, saniya be A ye, A ye Silamaw tanga o ya juguman ma, ani A ye Silamaw ɲɛmɔgɔw bɛnsema k'a kɔrɔsi o ma, ani ka Alla ya kiti waleya o kan; walasa A ya jɔnw ye lafiya sɔrɔ ka bɔ o tɔrɔ ni o ya kɛwale juguw ma.. Ale le ye masa fonisere ye, Ale le ye masa sonni kɛlaba ye.

Alla saniya masa k'a sariya A ya jɔnw ye: fɛn min o b'o yɛrɛ tanga n'a ye kɔrɔti tɔrɔya ma sani a be kɛ, ani saniya masa k'a yira ola o be a furakɛ ni fɛn min ye a kɛnin kɔfɛ; k'o kɛ hinɛ ye ka bɔ Ala o ye, ani ɲumanya ka bɔ Ala o ye, ani k'A ya nɛma dafa o kan.

Fɛn minugu ɲɛfɔli be nana, fɛn bangeli b'ola minugu be mɔgɔ tanga kɔrɔti farati ma sani a be kɛ, ani fɛn minugu b'a fura kɛ a kɛnin kɔfɛ, ka bɔ fɛn daganinw la sariya la, o ɲɛfɔli filɛ nin cogo la:

A fɔlɔ: Fɛn min be mɔgɔ tanga kɔrɔti farati ma sani a be kɛ; o bɛɛ la nafamanba ani a ɲumanba ole ye: K'i yɛrɛ tanga ni sariya zikiriw ye, ani duawuw ni Muawizatuw minugu bɔla Nabiɲuma fɛ, o dɔ le ye Ayatul Kursi kalan ye -ale le ye aya bɛɛ la fisaman ye Kurana Saniman kɔnɔ- farida seli bɛɛ kɔfɛ salamu bila kɔfɛ, ole ye Alla ya kuma ye saniya b'A ye:

﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ255﴾

{Allaahu laa ilaaha illaa huwal hayyul kɔyyuum laa ta'khuzhuhu sinatun walaa nawm lahuu maa fii samaawaati wamaa fii ardhi man zha lazhii yashfa'o indahuu illaa bi'izhnihii ya'lamu maa bayna aydiihim wamaa khalfahum walaa yuhiituuna bichay'inm min ilmihii illaa bimaa shaa'a wasi'a kursiyyuhu samaawaati wal ardhɔ walaa ya'uuduhuu ifzhuhumaa wahuwal Aliyyul Azhiim.}

O kɔrɔ: Alla - tigi gɛrɛ tey ni Ale tɛ, Ale min be nii la tuma bɛɛ, min lɔni le ni A yɛrɛ ye ani A ya danfɛnw bɛɛ. Jingɔ t'A sɔrɔ, sunɔgɔ fana t'A sɔrɔ. Fɛn o fɛn be sankolo la ani dugukolo kan, o bɛɛ ye Ale ta le ye. Jon le be se ka soronalidon kɛ A yɔrɔ ni A ma kɛ n’A ya diɲɛ ye? Fɛn min b'o ɲɛ ani min b'o kɔ A b'o lɔn, o te A ya lɔnniya foy lɔn fɔɔ ni min k'A diya, A ya masasigilan ka sankolo ni dugukolo bɛɛ lajɛni wasa, o marali t’A dɛsɛ, wa, Ale le ye Alla kɔrɔtani ye, masaba le. [Suratu Al Bakara: 255], Ani a kalan fana sunɔgɔ wagati la, a sabatila ka bɔ Alla ya ciden fɛ, Alla ya nɛma ni kisi b’A ma, ko A ko:

«مَنْ قَرَأَ آيَةَ الْكُرْسِيِّ فِي لَيْلَةٍ، لَمْ يَزَلْ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ، وَلَا يَقْرَبُهُ شَيْطَانٌ حَتَّى يُصْبِحَ».

«Ni mɔgɔ min ka Ayatul Kursi kalan su kɔnɔ, tangabaga bɔnin Alla yɔrɔ be to a kan, ani sitana tena gɛrɛ ala fɔɔ dugu ye gɛ».

O dɔw ye kalan ye:

﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ1﴾

{Kul huwa Laahu ahadɛ.}

O kɔrɔ: Muhamadu A fɔ ko: Alla ye kelen ye.

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ1﴾

{Kul a'uuzhu birabbil falaqɔ.} la kɔrɔ: Muhamadu a fɔ ko: Ne be tanga ɲini fajarikɛnɛ ci baga fɛ.

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ1﴾

{Kul a'uuzhu birabbi naas} o kɔrɔ: A fɔ ko: Ne be tanga ɲini adamadenw lamɔn masa fɛ. [An Naas: 1], Seli farida bɛɛ kɔfɛ, ani ka Suratu saba nin kalan shɛn saba tele daminɛna Fajiri seli kɔfɛ, ani su daminɛna fitiri seli kɔfɛ.

Ka bɔ ola: Aya fila kalanli ka bɔ Suratul Baqarah labanna su daminɛ na, olugu ye Alla kɔrɔtani ya kuma ye:

﴿ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِۦۚ وَقَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ غُفۡرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ285﴾

{Aamana rasuulu bimaa unzila ilayhi min rabbihi wal muhminuun, kullun aamana bilLahi wa malaa'ikatihi wa kutubihi wa rusulihi laa nufarriku bayna ahadin min rusulihi, wa kɔɔluu samihnaa wa atɔhnaa, gufraanaka rabbanaa wa ilaykal masiir} la kɔrɔ: Ciden limaniyala fɛn ma min jigila A ma ka bɔ A Matigi fɛ ani limaniyabagaw, o bɛɛ limaniyala Alla ma, n'A ya mɛlɛkɛw, n'A ya kitabuw, n'A ya cidenw, o b'a fɔ ko: «An te faranfasi don A ya cidenw si cɛ». Ani o ko: «An ka mɛnni kɛ ani an ka kan labato kɛ, an Matigi, I ye yafa an ma, ani segi be kɛ ka taga Ile ma 285» fɔɔ ka taga Sura labanna.

Fɛn kɔson min sabatila ka bɔ Nabiɲuma fɛ, Alla ya nɛma ni kisi b’A ma, ko A ko:

«مَنْ قَرَأَ الآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ البَقَرَةِ فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ».

«Mɔgɔ min be Suratu Al Baqara aya fila laban kalan su fɛ, o fila b'a wasa». A kɔrɔ, -Alla le b'a lɔn-: o fila b'a wasa ka bɔ kojugu bɛɛ ma. O dɔw le ye fana: ka tanga ɲinini caya ni: (Alla ya kuma dafaninw ye ka bɔ A ya danfɛnw ya juguya ma) su ni tele, ani jigi yɔrɔ o yɔrɔ, a kɛla Sow kɔnɔ wala kongokolon na, wala san fɛ wala kɔgɔji kan, Kira ya kuma kɔson nɛma ni kisi b’A ma:

«مَن نَزَلَ مَنْزِلًا فَقالَ: أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللهِ التَّامَّاتِ مِن شَرِّ ما خَلَقَ، لَمْ يَضُرَّهُ شَيءٌ حتَّى يَرْتَحِلَ مِن مَنْزِلِهِ ذَلِكَ».

«Ni mɔgɔ min jigila yɔrɔ dɔ la, k'a fɔ ko: auzhu bikɛlimaati Laahi taammaati min sharri maa khalaqa, la kɔrɔ: Ne be tanga ɲini ni Alla ya kuma dafaninw ye ka bɔ A ya danfɛnw ya tɔrɔ ma. N'a ko fɔ, fɛn si tena a tɔrɔ fɔɔ a ye wuli ka bɔ o jigiyɔrɔ nin na».

O dɔ ye: silama y'a fɔ tele kun fɔlɔ la ani su daminɛna shɛn saba ko:

«بِسْمِ اللهِ الَّذِي لَا يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيءٌ فِي الأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمُ».

«BismilLaahi lazhii laa yadurru ma'ismihii shay'un fil ardhi walaa fi samaa, wahuwa samii'ul aliim». o kɔrɔ: Ni Alla tɔgɔ ye, min tɔgɔ la fɛn si te tɔrɔ kɛ dugukolo kan wala san fɛ, ani Ale le ye Mɛnnikɛbagaba ye, Lɔnnikɛbagaba le».

Kamasɔrɔ lasuli sabatila o fɔlila ka bɔ Alla ya ciden fɛ, Alla ka kisi ni nɛma b'A ma, ani k'o ye sababu ye ka kisi ka bɔ ko jugu bɛɛ ma.

Filanan: Fɛn min be kɔrɔti furakɛ a kɛnin kɔ, o fana be kɛ ni ko cama ye:

A fɔlɔ: ka Alla dali caya, ani k'a ɲini A fɛ A ye tɔrɔ wuli, ani ka gɛlɛya bɔy.

A filanan: Ka jija ka kɔrɔti yɔrɔ lɔn dugukolo kɔnɔ wala kuru kɔnɔ wala o ɲɔgonna; ni a lɔnna k'a bɔ k'a cɛn, kɔrɔti be cɛn, wa o ye kɔrɔti furakɛli cogo nafama ba dɔ ye.

A sabanan: Rukiya kɛli ni sariya duawuw ani wiridiw ye, olugu ka ca; o dɔ ye:

Min sabatila Alla ya Ciden ya kumakan na, Alla ya nɛma ni kisi b'A ma:

«اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ، أَذْهِبِ الْبَأْسَ، وَاشْفِ أَنْتَ الشَّافِي، لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا».

«Allahumma rabbi naas, azhibil baga, washfi anta shaafii, laa shifaa'a illaa shifaa'uka, shifaa'an laa yugaadiru sakɔma» o kɔrɔ: Ya Alla! Mɔgɔw tigi, bana lataga, I ye kɛnɛya kɛ, Ile le ye kɛnɛya kɛ baga ye, kɛnɛya si tey fɔɔ I ya kɛnɛya, kɛnɛya min te bana to» A b'a fɔ shɛn saba,

O dɔ ye: mɛlɛkɛ jibri ka rukiya min kɛ Nabiɲuma la, Alla ya nɛma ni kisi b’A ma, o ye A ya kuma ye ko:

«بِسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ، مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ، وَمِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ أَوْ عَيْنِ حَاسِدٍ، اللَّهُ يَشْفِيكَ، بِسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ».

«BismilLahi arkiik, min kulli shay'in yuzhiik, wa min sharri kulli nafsin aw ayni haasidin, Allaahu yashfiik, BismilLahi arkiik» o kɔrɔ: Ni Alla tɔgɔ ye, ne b'I kirisi, ka bɔ fɛn bɛɛ ma min b'I tɔɔrɔ, ani nii bɛɛ juguya ma walima hasidi ɲan ma, Alla k'I kɛnɛya, ni Alla tɔgɔ ye, ne b'I kirisi» A be o segi shɛn saba.

O dɔ ye - wa nin ye fura nafama ye cɛɛ kama ni a sirinin bɛ k'a bali a muso kafoli la -: a ye sidiri fura kɛnɛ wolonfila ta, k'a susu ni kabakuru ye walima a ɲɔgon, k'a kɛ minɛn kɔnɔ, ka ji kɛ a kan min b'a wasa saniyali ko kama, ka kalan kɛ a kɔnɔ:

Ayatul Kursi, ani

﴿قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡكَٰفِرُونَ1﴾

{Kul yaa ayyuhal kɛɛfiruun.} o kɔrɔ: A fɔ Yaa alugu kafiriw [Suratu Al Kɛɛfiruuna: 1], ani

﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ1﴾

{ Kul huwa Laahu ahadɛ.} o kɔrɔ: A fɔ ko: Alla ye kelen ye 1 [Suratu Al Ikhlaas:1], ani

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ1﴾

{Kul a'uuzhu birabbil falaqɔ.} o kɔrɔ: Muhamadu a fɔ ko: «Ne be tanga ɲini fajarikɛnɛ ci baga fɛ» [Suratu Al Falaq: 1], ani

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ1﴾

{Kul a'uuzhu birabbi naas.} o kɔrɔ: A fɔ ko: Ne be tanga ɲini adamadenw lamɔ masa fɛ. [Suratu An Naas: 1],

ani kɔrɔti ayaw minugu be sura Al-Aaraf kɔnɔ, o ye Alla ya kuma ye saniya b'A ye:

﴿وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَلۡقِ عَصَاكَۖ فَإِذَا هِيَ تَلۡقَفُ مَا يَأۡفِكُونَ117 فَوَقَعَ ٱلۡحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ118 فَغُلِبُواْ هُنَالِكَ وَٱنقَلَبُواْ صَٰغِرِينَ119﴾

Wa awhaynaa ilaa Musa an alki asɔɔka, fa' izhaa hiya talkɔfu maa yahfikun 117. O kɔrɔ: Ani An ka wahayu ci Musa ma ko: «I ye i ya bere fili», ola, a k'a sɔrɔ a be o ya n'galonma fɛnw kunu.

Fawakɔal hakku wa batɔla maa kɛɛnu yahmalun 118. o kɔrɔ: Cɛn sabatila, ani o ya bara bɛɛ benna

Fagulibuu hunaalika wankɔlabuu sɔɔgiriin 119} la kɔrɔ: See sɔrɔla o kan o yɔrɔ la, ani o kɔsegila dɔgɔyabagaw ye. [Suratu Al Aaraf: 117-119],

Ani ayaw minugu be Suratu Yunus kɔnɔ, o ye Alla ya kuma ye, saniya be masaba min ye:

﴿وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ٱئۡتُونِي بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٖ79 فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلۡقُواْ مَآ أَنتُم مُّلۡقُونَ80 فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئۡتُم بِهِ ٱلسِّحۡرُۖ إِنَّ ٱللَّهَ سَيُبۡطِلُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُصۡلِحُ عَمَلَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ81 وَيُحِقُّ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ82﴾

{wa kɔɔla fir'awnu ihtuunii bikulli saahirin aliim 79. O Kɔrɔ: Ani Firawuna ko: a ye na n'ma ni kɔrɔti tigi bɛɛ ye min ye kɔrɔti lɔnbagaba ye

Falammaa jaa'a saharatu kɔɔla lahum Musa alkuu maa antum mulkuun 80. O kɔrɔ: Tumana min na kɔrɔti tigiw nana, Musa k'o ma: A be min fili, a y'o fili.

Falammaa alkɔw kɔɔla Musa maa ji'tum bihi sihr, Inna Laaha sayubɛtiluhuu inna Laaha laa yuslihu amalal mufsidiin 81. O kɔrɔ: Wagati min na o ka filili kɛ, Musa ko: A nana ni min ye, kɔrɔti le ye, Alla bena a tiɲɛ, Alla te tiɲikɛlaw ya bara ɲɛn.

Wa yuhikku Laahul hakkɔ bikɛlimaatihii walaw kɛrihal mujɛrimuun 82} O kɔrɔ: Ani Alla be cɛn sabati ni A ya kumaw ye, hali n'a goyala tiɲɛnikɛlaw ye. [Suratu Yunus: 79-82],

Ani ayaw minugu be Suratu Tɔha la:

﴿قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنۡ أَلۡقَىٰ65 قَالَ بَلۡ أَلۡقُواْۖ فَإِذَا حِبَالُهُمۡ وَعِصِيُّهُمۡ يُخَيَّلُ إِلَيۡهِ مِن سِحۡرِهِمۡ أَنَّهَا تَسۡعَىٰ66 فَأَوۡجَسَ فِي نَفۡسِهِۦ خِيفَةٗ مُّوسَىٰ67 قُلۡنَا لَا تَخَفۡ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡأَعۡلَىٰ68 وَأَلۡقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلۡقَفۡ مَا صَنَعُوٓاْۖ إِنَّمَا صَنَعُواْ كَيۡدُ سَٰحِرٖۖ وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّاحِرُ حَيۡثُ أَتَىٰ69﴾

{kɔɔluu ya Musa immaa an tulkiya wa immaa an nakuuna awwala man alkɔɔ 65. O kɔrɔ: O ko: Musa, ima i y'a fili, wala an be kɛ mɔgɔ fɔlɔ ye min b'a fili.

Kɔɔla bal alkuu, fa'izha hibaaluhum wa iisiyyuhum yukhayyalu ilayhi min sihrihim annahaa tas'aa 66. O kɔrɔ: A ko: "Ayi, a ye a fili." O la, o ya juruw ni o ya berew kɛla a ɲɛnɛ o ya kɔrɔti fɛ, i nafɔ o be bolila

Fa awjasa fii nafsihii khiifatanm Musa 67. O kɔrɔ: Musa siranna a yɛrɛ kɔnɔ

Kulnaa laa takhaf innaka antal ahlaa 68. O kɔrɔ: An ko: I kana siran, cɛn na, yɛrɛ yɛrɛ la, Ile le ye mɔgɔ kɔrɔtaniba ye.

Wa alki maa fii yamiinika talkɔf maa sɔna'uu Innamaa sɔna'uu kaydu saahir, walaa yuf'lihu saahiru haysu hataa 69} O kɔrɔ: Fɛn min b'i kininbolo la, o fili, a bena o ya fɛn ladilanninw kunu. O ya fɛn ladilanninw ye kɔrɔti tigi ya dabali le ye, kɔrɔti tigi te jigimafa a be taga yɔrɔ o yɔrɔ.

[ Tɔha: 65-69].

Ni fɛn minugu kofɔla o kalanni kɔfɛ ji la, a b'a min shɛn saba, k'a yɛrɛ ko n'a tɔ ye. N'o ye, jangaro bena bɔ, n'Alla sonna. Ni makoya b'ala k'a labara shɛn fila walima ka tɛmɛ o kan, basi t'ola fɔɔ jangaro be bɔ.

O Alla kofɔliw, ani tanga ɲininiw, ani sira ninugu ye sababu belebelebaw dɔ ye ka kisi ka bɔ kɔrɔti tɔrɔ ani tɔrɔ tɔw ma, o fana ye kɛlɛminɛ belebeleba ye ka kɔrɔti bɔ a kɛnin kɔfɛ; mɔgɔ min b'a jija ola ni cɛn ye ani limaniya, ani k'a jigi la Alla kan, ani k'i sɛmɛ Ala, ani k'a dusukun lanfiya fɛn ma o be min yira.

Nin le ɲɛfɔli nɔgɔyala kow la, mɔgɔ b'i tanga kɔrɔti ma ni minugu ye, ani k'a furakɛ n'a ye, Alla le ye bɛnsema tigi ye.

Yan masala nafama dɔ be na, o ye ka dabali fura kɛ ni dabalikɛlaw ya bara ye, min be kɛ ka magɛrɛ jinɛw la ni kantigɛli ye walima a ɲɔgon gɛrɛ magɛrɛli fɛnw ye; o te daga; sabula o ye sitana ya bara ye; o toy a ye filankafoya belebeleba dɔ ye; Inafɔ a te daga k'a furakɛ ni somaw ni filɛlikɛlaw ni jinamoriyakɛlaw ɲiningali ye, ani ka bara kɛ ni o be min fɔ; sabula o te limaniya, ani sabula o ye n'galontigɛlaw ni tiɲɛnikɛlaw le, minugu b'a fɔ k'o be ko dogoninw lɔn, ani ka mɔgɔw lafili, Alla ya ciden -nɛma ni kisi b'A ma- ka bagabagali kɛ ka bɔ ka taga la o fɛ, ani k'o ɲininga, ani ka la o la, inafɔ o ɲɛfɔli tɛmɛna nin cikan nin daminɛ na cogo min na, ola; min ye wajibi ye o ye ka yɛrɛ kɔrɔsi kɛ o ma, wa a sabatila ka bɔ Alla ya ciden fɛ, Alla ya nɛma ni kisi b'A ma ko A ɲininkala Nushra la, A ko:

«هِيَ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ».

«O ye sitana ya bara dɔ le ye», Imam Ahmad ni Abu Dawud y'o lakali ni sira ɲuman dɔ ye.

Nushra: O ye ka kɔrɔti bɔ mɔgɔ la a ka min sɔrɔ. A laɲini ye -nɛma ni kisi b’A ma- A ya kuma nin na: Nushra min tun be kɛ jahiliya mɔgɔw fɛ, o ye: ka kɔrɔti tigi dali walasa a ye kɔrɔti bɔ, walima k'a bɔ ni a ɲɔgon kɔrɔti ye ka bɔ kɔrɔti tigi gɛrɛ fɛ.

Min ye a furakɛli ye ni rukiya ye, ani tanga ɲini sariyamanw, ani fura daganinw, basi te ola inafɔ a tɛmɛna cogo min na, Lɔnnikɛlaba Ibnul Qayyim, ani Shɛiku Abdur-Rahman bin Hasan y'o fɔ Fathul Majiid kɔnɔ - Alla ye hinɛ o fila la -, ani lɔnnikɛla mɔgɔ gɛrɛw fana k'o fɔ.

An be Alla le dali A ye silamaw bɛnsenma ka kisi ka bɔ juguya bɛɛ ma, ani a k'o ya dina latanga o ye, ani a y'o harijɛgɛ ka famuya sɔrɔ a la, ani ka kisi ka bɔ fɛn bɛɛ la min te bɛn a ya sariya ma.

Ani nɛma ni kisi be A ya jɔn ani A ya ciden Muhamadu kan, ani A ya somogɔw ani A ya sɔhabaw.

Bagabagali ka bɔ misiriw lɔli ma kaburuw kan

Abdul Aziz bin Abdullah bin Baaz

***

dyo397v5.0 - 17/08/2026