التَّحْذِيرُ مِنْ بِنَاءِ المَسَاجِدِ

عَلَى القُبُورِ

Bagabagali ka bɔ misiriw lɔli la kaburuw kan

لِسَمَاحَةِ الشَّيْخِ العَلَّامَةِ

عَبْدِ العَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ بَازٍ

رَحِمَهُ اللهُ

A walafila Lɔnnikɛlaba bolo

Min ye Abdul Aziz ibn Abdullah ibn Baz ye

بِسْمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمِ

Cikan tannan:

Bagabagali ka bɔ misiriw lɔli la kaburuw kan

Nbe nka sɛbɛ daminɛ ni Alla tɔgɔ barakama ye, tano be Alla ye, ani Alla ya nɛma ni A ya kisi be A ya Ciden kan.

O kɔfɛ: Ne ka yeli kɛ fɛn na min bɔla Rabitatul Ulumil Islamiyya ya majalla nimoro sabanan kɔnɔ, bonda nin kɔnɔ: (Silamaw ya kibaruyaw kalo kelen kɔnɔ): ko Rabitatul Ulumil Islamiyya min be ɔrdɔni jamana kɔnɔ, ka ganiya ta ka misiri lɔ kuruwo kan min sɔrɔla kura ye Ar-Ruhaib dugu kɔnɔ, wa o ye kuruwo ye a be fɔ min na ko: kuruwo mɔgɔw minugu kofola kurana ba kɔnɔ, k'o sunɔgɔla a kɔnɔ, o kuma banan.

filɛli kɔnɔgwɛya wajibiyali la Alla ni A ya jɔnw ye; n'ka ye ko n'ye kuma dɔ lase majala yɛrɛ ma ɔrdɔn Masamara ya Silamaya lɔnniya tɔn ma; o kuma kɔnɔkow ye: ka tɔn ladi k'a bali kɛ ka bɔ a ya ganiya labarali ma min ye misiri lɔli ye kuruwo kofɔnin kan; n'te o kɛ foy kɔson fɔɔ sabula misiriw lɔli kiraw ni mɔgɔ ɲumanw ya kaburuw kan ani o ya nɔnw kan, o ye fɛnw le ye silamaya sariya dafanin nana ka bali kɛ ka bɔ minugu ma, ani ka bagabagali kɛ ka bɔ ola, ani ka mɔgɔ danga min k'o kɛ; k'a sababu kɛ o ye filankafoya siraw dɔ le ye, ani ka dantɛmɛ kɛ kiraw ni mɔgɔ ɲumanw ko la, Wa ko kɛninw b’a yira ko sariya ka min fɔ o ye cɛn ne ye, ani dalilu k'a yira ko a bɔla Alla kɔrɔtani yɔrɔ, ani dalilu gwɛnin ni tigɛnkan dalilu k'a yira ko Alla ya ciden -Alla ya nɛma ni kisi b’A ma- a nana ni min ye ka bɔ Alla yɔrɔ ani k'alase manton ma o ye cɛn ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka filɛli kɛ silama jamanaw ya lahalayaw la, ani filankafoya ni dantɛmɛ minugu sɔrɔla o kɔnɔ ni misiriw lɔ kaburuw kan sababu ye, ani k'o boɲɛ, ani k'o masiri ani k'o cɛɲɛn, ani ka minɛli kɛ ladobagaw la o ye, a tigi bena a lɔn tigitigi ko o fɛnw ye filankafoya sababuw dɔ le ye, ani ko silamaya sariya ka ɲumanya dɔ ye ka balili kɛ ka bɔ ola, ani ka bagabagali kɛ ka bɔ o lɔli la.

Wa fɛn min nana o ko la, Shɛiku fila Bukhari ni Muslim ka min lakali, Alla ka hinɛ ola, ka bɔ Aisha fɛ, Alla ye diɲɛ a ma, a ko: Alla ya ciden -Alla ya nɛma ni kisi b'A ma- ko:

«لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى، اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ، قالَتْ عَائِشَةُ: يُحَذِّرُ مَا صَنَعُوا، قالَتْ: وَلَوْلَا ذَلِكَ لَأُبْرِزَ قَبْرُهُ، غَيْرَ أَنَّهُ خُشِيَ أَنْ يُتَّخَذَ مَسْجِدًا».

«Alla ka danga be Yahudiyaw ni Nasaraw kan, o k'o ya Nabiɲuma kaburuw minɛ ka kɛ misiriw ye, Aisha ko: a be mɔgɔw lasiran ka bɔ o ya kɛwalew ma, a ko: ni o tun tɛ, a kaburu tun bena bɔ kɛnɛ ma, n'ga siranya kɛla a kana minɛ ka kɛ misiri ye». A nana Sɔhihu fila kɔnɔ fana «ko Umu Salama ni Umu Habiba, Alla ye diɲɛ o ma, o ka egilizi dɔ kofɔ Alla ya ciden ye, Alla ka nɛma ni kisi b’A ma, o k'a ye Habasha jamana na, ani jaw(foto) minugu be a kɔnɔ, ola Alla Kira ko nɛma ni kisi be A ma:

«أُولَئِكَ إِذَا مَاتَ فِيهِمُ الرَّجُلُ الصَّالِحُ؛ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا، وَصَوَّرُوا فِيهِ تِلْكَ الصُّوَرَ، أُولَئِكَ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ».

«O mɔgɔw, ni cɛɛ ɲuman sala o cɛma; o be misiri lɔ a kaburu kan, ka o jaw kɛ a kɔnɔ, o mɔgɔw le ye danfɛnw bɛɛ la juguman ye Alla fɛ».

Wa a nana Sɔhihu Muslim kɔnɔ, ka bɔ Jundub bun AbduLaahi fɛ, Alla ka diɲɛ a ma, a ko: N'ka mɛn Alla kira fɛ, Alla ya nɛma ni kisi be A ma, tele loru ka kɔn A ya saya ɲɛ, A b'a fɔla:

«إِنِّي أَبْرَأُ إِلَى اللَّهِ أَنْ يَكُونَ لِي مِنْكُمْ خَلِيلٌ، فَإِنَّ اللَّهَ قَدِ اتَّخَذَنِي خَلِيلًا، كَمَا اتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا، وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا مِنْ أُمَّتِي خَلِيلًا، لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا، أَلَا وَإِنَّ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ كَانُوا يَتَّخِذُونَ قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ وَصَالِحِيهِمْ مَسَاجِدَ، أَلَا فَلَا تَتَّخِذُوا الْقُبُورَ مَسَاجِدَ، فَإِنِّي أَنْهَاكُمْ عَنْ ذَلِكَ».

«cɛn na, Ne be baliyali kɛ ka taga Alla ma ka bɔ teri gɛlɛn talila a cɛma, sabu Alla ka ne minɛ ka n'kɛ A teri gɛlɛn ye inafɔ A ka Ibrahima minɛ k'a kɛ A teri gɛlɛn ye cogo min na. Ni ne tun be mɔgɔ minɛ k'a kɛ n'teri gɛlɛn ye ne ka manton cɛma, ne tun be Abubakari le minɛ k'a kɛ n'teri gɛlɛn ye. A y'a tolo malɔ! cɛn na, mɔgɔ minugu kɔnna a ɲɛ, o tun be o ya cidenw ni o ya mɔgɔ ɲumanw kaburuw minɛ k'o kɛ misiriw ye. A y'a tolo malɔ kosɛbɛ! a kana kaburuw minɛ k'o kɛ misiriw ye, cɛn na, Ne b'a gɛn ka bɔ o ma». Wa hadisa ka ca ni babu kɔnɔ.

Silamaw ya lɔnnikɛlaw ɲɛmɔgɔw mazahabu nani bɛɛ kɔnɔ ani o ɲɔgon gɛrɛw, o bɛɛ k'alase kɛnɛ kan k'a bali mɔgɔw ma ko a te daga ka misiriw lɔ kaburuw kan, ani o ka bagabagali kɛ ka bɔ ola; Kira -Alla ya nɛma ni kisi b’A ma- ya sunna waleya kɔson, ani kɔnɔgwɛya kɔson manton ye, ani bagabagali kɔson ala; walasa a kana ben fɛn na mɔgɔ minugu kɔnna a ɲɛ, olugu benna min na, ka bɔ Yahudiyaw ni Nasaraw ka dantɛmɛ mɔgɔw la, ani minugu b'olugu ɲɔgonnaw ye ka bɔ nin manton mɔgɔ filiniw la.

Ola, min ye wajibi ye ɔrdɔn ya Silamaya lɔnniyaw tɔn kan, ani silama tɔw kan: ole ye ka sunna minɛ, ani ka taga ɲɛmɔgɔw ya sira kan, ani k'o yɛrɛ tanga fɛn ma Alla ni A ya Kira ka gɛnni kɛ ka bɔ min ma; sabula jɔnw ya ɲɛn be ole la, ani o ya kunadiya, ani o ya kisi dunya ani lahara. Mɔgɔ dɔw k'o bolo kɛ babu nin na Alla ya kuma la -boɲɛ b'A ye- kuru mɔgɔw ya kisa la:

﴿...قَالَ ٱلَّذِينَ غَلَبُواْ عَلَىٰٓ أَمۡرِهِمۡ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيۡهِم مَّسۡجِدٗا﴾

{...minugu ka see sɔrɔ o ya ko kan, olugu ko: an kɔnni bena misiri lɔ o kan} [Suratu Al Kahf: 21].

Wa o jabi ye ko: a be fɔ ko: Alla kɔrɔtani k'a lakali ka bɔ o wagati ɲɛmɔgɔw ni fangatigiw fɛ ko o ka nin kuma nin fɔ, wa o te ka diɲɛ ni cɛntigiya sabati o ye, n'ga a be jalaki ni dɔgɔyama le yira, ani ka mɔgɔw mabɔ ka bɔ o ya kɛwale la, Wa min b'o yira: o ye ko Kira -Alla ya nɛma ni kisi b'A ma- aya nin jigila min ma, wa Ale le ye mɔgɔw bɛɛ la lɔnnibagaba ye a kɔrɔ lɔn na; A k'A ya manton bali ka misiriw kɛ kaburuw kan, ani A k'o bagabaga ka bɔ o ma, ani ka mɔgɔ danga k'a jalaki min k'o kɛ.

Ni o tun daganin ne, Alla ya ciden -Alla ya nɛma ni kisi be A ma- tun te gɛlɛya belebele nin kɛ ola, ani k'a danase fɔɔ ka mɔgɔ danga min k'o kɛ, ani k'a yira k'o tigi be Alla ya danfɛnw bɛɛ la jugumanw le cɛma. O be wasa ni karili kɛ cɛn ɲinibaga ye. Hali n'an y'a jate ko ka misiriw kɛ kaburuw kan tun daganin be mɔgɔw ye minugu kɔnna an ɲɛ; a ma daga an ye k'olugu ladegi ola; sabula an ya sariya be sariya kɔrɔw jɔsi kabɔy, wa an ya Ciden - Alla ya nɛma ni kisi b'A ma - Ale le ye ciden laban ye, wa A ya sariya dafanin le, A ye dunya bɛɛ ta ye, wa A k'an bali ka misiriw kɛ kaburuw kan; Ola, a ma daga an ye k'a sɔsɔ, wa a wajibiyala an kan ka tugu A kɔ, ani ka fɛn minɛ A nana ni min ye, ani ka fɛn o fɛn b'o sɔsɔ k'o bila ka bɔ sariya kɔrɔw la, ani ladaw minugu cɛkaɲi o kɛbagaw fɛ; sabula foy ma dafa ka tɛmɛ Alla ya sariya kan, wa kandaya sira kaɲi ka tɛmɛ Alla ya Ciden ya kandaya sira kan - Alla ya nɛma ni kisi be A ma -.

An be Alla le dali A y'an ni Silamaw bɛɛ bɛnsema ka sabati A ya dina kan, ani k'A ya Ciden Muhamadu ya sariya minɛ, Alla ya nɛma ni kisi be A kan; kumaw ni kɛwaliw la, kɛnɛma ni kɔnɔna na, ani ko tɔ bɛɛ la, fɔɔ an be taga Alla bɛn,-boɲɛ ni kɔrɔta be A ye-, Ale le ye masa mɛnibagaba ye, Ale le ye masa ye min ka surun A ya jɔnw la.

Ani nɛma ni kisi be A ya jɔn ni A ya ciden Muhamadu kan, ani A ya so mɔgɔw ani A ya sɔhabaw, ani mɔgɔ minugu k'A ya kandaya sira ta fɔɔ ka se kiti lon ma.

Sudon misiriw kɔnɔ

Abdul Aziz bin Abdullah bin Baaz

***

dyo397v5.0 - 17/08/2026