كَيْفِيَّةُ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Mũhango wa ihoya rĩa Mũtũmwo wa Ngai Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake

لِفَضِيلَةِ الشَّيْخِ العَلَّامَةِ

عَبْدِ العَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَازٍ

غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَلِوَالِدَيْهِ وَلِلْمُسْلِمِينَ

Mũtĩgĩria Sheikh

Abdulaziz wa Abdullah wa Baaz

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Mũhango wa ihoya rĩa Mũtũmwo wa Ngai Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake

Rĩitwa-inĩ rĩa Ngai-Mũingĩ wa tha, Mũiguanĩri tha

Ngumo ciothe njega nĩ cia Ngai mwene hinya wothe, We wiki, na tha na thayũ cikorwo igũrũ wa ndungata yake na mũtũmwo wake, mũnabii witũ Muhammad, na andũ anyũmba yake na arutwo ake. Hatarĩ ũguo,

Aya nĩ mauugo manyuhie ma gũtarĩria mũhano wa Swala ya Mũtũmwo wa Ngai Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, nĩndendete kũmarutĩra Mũithiramu o wothe mũndũrũme na mũndũmũka, nĩgetha o mũndũ ũrĩa ũgacoma erutanĩrie kũmwĩgerekania harĩ ũndũ ũcio; kũringana na uuge wake Mũtũmwo Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake:

(صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي).

(Hoyagai o ta ũrĩa mwanyonire ndahoya)¹. Na kũrĩ mũthomi ũtaarĩria waguo nĩ atĩrĩ:

1- Kwamũrania wudhu, na nĩ gwĩtheria wudhu o ta ũrĩa Ngai aathire, kũrũmĩrĩra ciugo ciake We Mwene-Hinya-Wothe, ũrĩa aroiga ũũ:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قُمۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغۡسِلُواْ وُجُوهَكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ إِلَى ٱلۡمَرَافِقِ وَٱمۡسَحُواْ بِرُءُوسِكُمۡ وَأَرۡجُلَكُمۡ إِلَى ٱلۡكَعۡبَيۡنِ...﴾.

"Inyuĩ arĩa metĩkĩtiĩ! Rĩrĩa mwarũgama kũhoya, mũthambage mothiũ manyu, na moko manyu kũnyita igokora, na mwehure mĩtwe yanyu, na magũrũ manyu kũnyita ng'ong'o..." (Suratul Maida: 6) Mũhari.

Na he ciugo cia mũnabii wa Ngai Muhammad tha na thayũ wa Ngai ikorwo hamwe nake:

(لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ).

"Mithigitho ndĩyamũkĩragwo hatarĩ ũtheru."².

Na Mũtũmwo, Thayũ na kĩrathimo cia Ngai ikorũo nake, nĩerire ũrĩa ũtarahoyire wega atĩrĩĩ:

(‌إِذَا ‌قُمْتَ ‌إِلَى ‌الصَّلَاةِ، ‌فَأَسْبِغِ ‌الْوُضُوءَ).

"Rĩrĩa warũgama gũthigitha, hingia wudhu."³.

2- Mũhoi nĩerekeragia Qibla, nayo nĩyo Kaaba, kũrĩa guothe arĩ na mwĩrĩ wake wothe, akĩtanyĩte na ngoro yake gwĩka ihoya rĩrĩa arenda, rĩkorwo nĩ rĩa kĩrĩkanĩro kana nĩ rĩa kwĩyonereria. Na ndagwetaga nieto na kanua; nĩũndũ kũgweta na kanua ti ũndũ wĩtĩkĩrĩku kĩndini, no nĩ ũgeni harĩ dini, nĩũndũ Mũtũmwo, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, ndaigana kũgweta nieto, o na kana arata ake, Ngai akenere nĩo. Na nĩegaga mbere yake gĩitĩro kĩrĩa arahoyera erekeire, angĩkorwo arĩ Imam kana akĩhoya arĩ wiki. Na kwerekerera Qibla nĩ kĩrũmĩrĩro gĩa ihoya, tiga o harĩ maũndũ mamwe ma mwanya mamenyekanĩte na marĩa mataũrĩtwo mabuku-inĩ ma athomi.

3- Nĩarehe takbira ya kũhingũra ihoya akĩugaga: 'Ngai nĩ mũnene', akĩroraga handũ ha kũinamĩrĩra gwake.

4- Nĩoimagaragia moko make hĩndĩ ya Takbir, makigana na ciande ciake kana matũ make.

5- Kũiga moko make igũrũ wa gĩthũri gĩake, guoko kwa ũrĩo gũkĩrĩ igũrũ wa rũhĩ rwake rwa umotho, mũkonyo, na kĩenja; nĩũndũ ũguo nĩgwathibitire kuuma kũrĩ Mũnabi, tha na thayũ wa Ngai cikorwo igũrũ wake.

6- Nĩ kĩrĩra gũthoma ihoya rĩa kwambĩrĩria narĩo nĩrĩo:

(اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبيْنَ خَطَايَايَ، كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ المَشْرِقِ وَالمَغْرِبِ، اللَّهُمَّ نَقِّنِي مِنَ الخَطَايَا كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْ خَطَايَايَ بالمَاءِ والثَّلْجِ والبَرَدِ).

"We Ngai wakwa, iganania gatagatĩ gakwa na mehia makwa, o ta ũrĩa waganaranirie gatagatĩ ka irathĩro na ithũĩro. We Ngai wakwa, ntheria kuuma mehiainĩ, o ta ũrĩa nguo njerũ ĩtheragio kuuma gĩkoinĩ. We Ngai wakwa, thambia mehia makwa na maĩ na thalji na mbura ya mbembe."⁴.

Na angĩenda no oige handũ ha ũguo atĩrĩ:

(سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَالَى جَدُّكَ، وَلَا إلَهَ غَيْرُكَ).

"Ũtheru na ngoci nĩ ciaku, We Ngai, na rĩĩtwa rĩaku nĩ rĩa kĩrathimo, na ũnene waku nĩmũtũũgĩrie, na gũtirĩ ngai wagĩrĩirwo nĩ kũhoywo tiga we."⁵ Na angĩtũmĩra mahoya mangĩ ma kwambĩrĩria marĩa monanĩtio nĩ Mũtũmwo wa Ngai Muhammad gũtirĩ ũũru. Na ũrĩa kwega makĩria nĩ gwĩkaga rĩrĩ hĩndĩ ĩmwe na rĩrĩa rĩngĩ hĩndĩ ĩngĩ; nĩũndũ ũguo nĩ gũkinyanĩru makĩria harĩ kũrũmĩrĩra. Agacoka akauga: Nĩndeyohithia harĩ Ngai ndimũgitĩre kuuma kũrĩ caitani ũrĩa mũteme, Rĩitwa-inĩ rĩa Ngai-Mũingĩ wa tha, Mũiguanĩri tha, na athome Sura ya al-Fatiha, nĩ ũndũ wa uuge wake:

(لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بفَاتِحَةِ الكِتَابِ).

"Gũtirĩ mahoya kũrĩ ũrĩa ũtathomete Fatihatil Kitabi."⁶. Na acoke oige thutha wacio -Amini- na mũgambo mũnene harĩ mahoya marĩa mahoyagwo na mũgambo mũnene, na hithĩ harĩ marĩa mahoyagwo na hithĩ. Nake acoke athome kĩrĩa kĩngĩmũhũthahũthĩra kuuma Korani-inĩ theru. Na wega nĩ athome thutha wa Fatiha harĩ ihoya rĩa Thuhuri, Al-asiri na Isha kuuma sura iria irĩ gatagatĩ ka ũraihu. Na harĩ ihoya rĩa Alfajiri athome kuuma sura iria ndaihu. Na harĩ ihoya rĩa Magharibi rĩmwe athome kuuma iria ndaihu, na rĩngĩ kuuma iria nguhĩ, kũrumĩrĩra Hadithi iria ciarugũririo igweta ũndũ ũcio.

7- Ainamie akĩoigaga Allahu Akbar, akĩoyaga moko make nginya kĩhaaro gĩa ciande ciake kana matũ make, agathondeka mũtwe wake ũrũngarũ na mũgongo wake, akĩigaga moko make igũrũ rĩa marũ ake akĩaramia ciara ciake, na atuĩke mũhoreru hĩndĩ ĩyo ya kũinamia, na oige: Ũtũkũvu nĩ wa Mwathani wakwa Ũrĩa Mũnene. Na nĩ wega makĩria gũcokia uuge ũcio maita matatũ kana makĩria, na nĩ kwendekana oige hamwe na ũguo:

(‌سُبْحَانَكَ ‌اللَّهُمَّ ‌وَبِحَمْدِكَ، ‌اللَّهُمَّ ‌اغْفِرْ ‌لِي).

"Ũtheru nĩ waku We Ngai wakwa, na nĩngũkũgooca, We Ngai wakwa, njohĩra."⁷

8- Nĩarũgamaga kuuma Rukuu-inĩ, akĩoya moko make agaciringania na ciande ciake kana matũ make, akĩoigaga atĩrĩ: "Ngai nĩaigua ũrĩa ũmũgoocete." Angĩkorwo arĩ Imam kana ahoyaga arĩ wiki-, nĩarauga akĩrũgama atĩrĩ:

(رَبَّنَا وَلَكَ الحَمْدُ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ مِلْءَ السَّمَواتِ وَمِلْءَ الأرضِ، وَمِلْءَ مَا شِئتَ مِن شَيءٍ بَعدُ).

"Mwathani witũ, na ngoci ciothe njega nĩ ciaku, ngoci nyingĩ, njega na irathimĩirwo, iria ciyũrĩte igũrũ na thĩ, na ciyũrĩte kĩndũ kĩngĩ o gĩothe ũngĩenda thutha wacio."⁸

Na rĩrĩa arĩ mũrũmĩrĩri, nĩoigaga hĩndĩ ya kwĩyamũrũkia: Mwathani witũ, na ngumo njega nĩ ciaku, nginya mũthia wa marĩa maagwetwo mbere. Na angĩongerera o ũmwe wao - nĩkuuga Imamu, na mũrũmĩrĩri, na ũrĩa ũrahoya arĩ wiki -:

(أَهْلَ الثَّنَاءِ وَالْمجْدِ، أَحَقُّ مَا قَالَ العَبْدُ، وَكُلُّنَا لَكَ عَبْدٌ: اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، ولَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا يَنْفَعُ ذَا الجَدِّ مِنْكَ الجَدُّ).

"We Mwene ngoci na riri, ciugo iria ciagĩrĩire makĩria kuma kũrĩ ndungata, na ithuothe tũrĩ andungata aku: Ewe Ngai, gũtirĩ ũngĩgiria kĩrĩa ũheyanĩte, na gũtirĩ ũngĩheana kĩrĩa ũgirĩtie, na wĩnene wa mwene wĩnene ndũngĩmũguna mbere yaku."⁹, kwoguo nĩ ũndũ mwega nĩũndũ wa gũthibitĩka gwaguo kuuma harĩ we.

Na nĩ kwendekana atĩ o mũndũ - nĩkuuga Imamu, mũrũmĩrĩri, na ũrĩa ũrahoya arĩ wiki - aige moko make igũrũ rĩa gĩthũri gĩake o taũrĩa ekaga arũngiĩ mbere ya kũinama rukuu, nĩũndũ nĩ kũrĩ na ũira wonanagia ũguo kuuma kũrĩ Mũtũmwo wa Ngai, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, kuuma ndeto-inĩ ya Wail mũrũ wa Hujr na Sahl mũrũ wa Saad, Ngai akenere o eerĩ.

9- Ainamĩrĩre akĩtoragia takbira, akĩigaga maru make mbere ya moko make angĩkorwo nĩ ũhotho harĩ we gwĩka ũguo. No angĩkorwo nĩ ũritũ harĩ we, aigage moko make mbere ya maru make. Erekerie ciara cia magũrũ make na cia moko make Kiburana, anyitithanie ciara ciake cia moko na aciorote. Na ainamĩrĩre na ciĩga ciake mũgwanja: gĩthithi hamwe na iniũrũ, moko meerĩ, maru meerĩ, na njohero cia ciara cia magũrũ. Na oige: "Subhana Rabbiyal A'ala," na nĩ wega oige ũguo maita matatũ kana makĩria, na nĩ kwendekana oige hamwe na ũguo:

(سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنا وبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي).

"Ũtheru nĩ waku We Ngai wakwa, Mwathani witũ, na ngoci nĩ ciaku, We Ngai wakwa, njohere", Na aingĩhie mahoya nĩũndũ wa ciugo cia mũnabii wa Ngai Muhammad tha na thayũ wa Ngai ikorwo hamwe nake:

(‌أَمَّا ‌الرُّكُوعُ، ‌فَعَظِّمُوا ‌فِيهِ ‌الرَّبَّ، وَأَمَّا السُّجُودُ، فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ، فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ).

"Wĩgiĩ Rukuu, tũũgĩriai Mwathani kuo, na wĩgiĩ Sujudi, mwĩrutanĩrie kũhoya, nĩũndũ hena ũhotekeku mũnene atĩ nĩmũkũitĩkĩrwo."¹⁰

Na kũhoya Mwathani wake wega wa thĩ na wa mũtũrĩre wa thutha wa gũkua, Ihoya-inĩ, rĩkorwo nĩ rĩa kĩrĩkanĩro kana nĩ rĩa kwĩyendera, nĩatahukanagia moko make ma igũrũ na mbariirĩ ciake, na nda yake na ciero ciake, na ciero ciake na mori yake, na akamũkĩria moko make kuuma thĩ, nĩũndũ wa uuge wa Mũtũmwo Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake:

(اعْتَدِلُوا في السُّجُودِ، وَلَا يَبْسُطْ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ انْبِسَاطَ الكَلْبِ).

"Rũngararai wega rĩrĩa mũrĩ Sujudu-inĩ, na mũndũ wanyu ndagatambururie moko make ta ũrĩa ngui ĩtambururagia."¹¹

10- Nĩaroeheria mũtwe wake akĩraga Takbira, na arambe kũgũrũ gwake kwa ũmotho na aikare igũrũ rĩaguo, na arũgamie kũgũrũ gwake kwa ũrĩo, na aigĩrĩre moko make meerĩ igũrũ rĩa ciero ciake na maru make, Nĩarauga rĩngĩ atĩrĩl:

(رَبِّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاهْدِنِي وَارْزُقْنِي وَعَافِنِي وَاجْبُرْنِي).

"Mwathani wakwa, njohere, na ũnjiguĩre tha, na ũndongorie, na ũhe irathimo, na ũhe ũgima, na ũthondekere maũndũ makwa."¹² Na nĩahorera gĩikaronĩ gĩkĩ.

11- Nĩathujudagia thujudũ ya kerĩ akĩkabbiraga, na eke thĩinĩ wayo o ta ũrĩa ekire thĩinĩ wa thujudũ ya mbere.

12- Kwĩnũkia mũtwe wake akĩnena takbira na agaikara thĩ gĩikaro kĩhuthu ta kĩrĩa gĩikaragwo gatagatĩ ka sijida igĩrĩ, na gĩetagwo gĩikaro gĩa kũhurũka. Gĩkĩ nĩ gĩa wendeku, na angĩkĩtiga gũtirĩ ũndũ mũru harĩ we, na gũtirĩ thikiri kana ihoya rĩthomagirwo ho. Agacoka akĩrũgama agĩthiĩ rakaa ya kerĩ akĩĩhanda na maru make angĩkorwo nĩ kũmũhũthĩrĩire gwĩka ũguo, na angĩkorwo nĩ kũmũritũhĩire no ehote kwĩhanda thĩ. Agacoka agathoma Suratul Fatiha na kĩrĩa kĩngĩmũhũthĩrĩra kuuma thĩinĩ wa Kurani thutha wa Fatiha, agacoka agwĩka o ta ũrĩa ekire thĩinĩ wa rakaa ya mbere.

13- Rĩrĩa ihoya rĩakorwo rĩrĩ rĩa rakaa igĩrĩ- nĩkuuga rakaa igĩrĩ- ta ihoya rĩa alfajiri, na rĩa njumaa, na ma thigũkũ igĩrĩ cia idi, aikaraga thĩ thutha wa kwĩyamũria kuuma sujuda ya keerĩ arũgamĩtie kũgũrũ gwake kwa ũrĩo, na aikare igũrũ rĩa kũgũrũ gwake kwa ũmotho, aigĩte guoko gwake kwa ũrĩo igũrũ rĩa kĩero gĩake gĩa ũrĩo, akũnjĩte ciara ciake ciothe tiga rũaatha, na arwonanie naruo agwete ũmwe wa Ngai. Na angĩkũnja kaara gake ga gatano na ga kana ka guoko gwake kwa ũrĩo, na athondeke mũthiũrũrũko na kaara gake kanene na ga gatatũ, na onanie na rũaatha, nĩ wega o ũguo; nĩũndũ njĩra ici cierĩ nĩcionanĩtio kuuma kũrĩ Mũtũmwo wa Ngai Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake. Na kĩrĩa kĩagĩrĩire makĩria nĩ gwĩkaga ũna rĩmwe na ũrĩa ũngĩ rĩngĩ. Na aigage guoko gwake kwa ũmotho igũrũ rĩa kĩero gĩake gĩa ũmotho na iru rĩake. Agacoka agathoma Tashahud aikariire atĩo, narĩo nĩrĩo rĩrĩ:

(التَّحِيَّاتُ للهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ الله الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أنْ لَا إلَهَ إلَّا الله وأَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ ورَسولُهُ).

"Matĩyo mothe ma gĩtĩo nĩ ma Ngai, na mahoya, na maũndũ mothe mega. Thayũ ũkorwo hamwe nawe, wee Mũnabii, na tha cia Ngai na irathimo ciake. Thayũ ũkorwo hamwe naithuĩ, na harĩ ndungata cia Ngai iria nthingu. Ndĩmũira atĩ gũtirĩ ngai wagĩrĩirwo nĩ kũhoywo tiga Ngai ũmũe, na ndĩmũira atĩ Muhammad nĩ ndungata na mũtũmwo wake." Na ningĩ arauga atĩrĩl:

(اللَّهُمَّ صَلِّ علَى مُحَمَّدٍ وعلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ علَى إبْرَاهِيمَ وعلَى آلِ إبْرَاهِيمَ؛ إنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، وَبَارِكْ علَى مُحَمَّدٍ وعلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ علَى إبْرَاهِيمَ وعلَى آلِ إبْرَاهِيمَ؛ إنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ).

"Ee Ngai, tũma tha na thayũ waku igũrũ rĩa Muhammad na bamĩrĩ yake, o ta ũrĩa watũmire tha na thayũ waku igũrũ rĩa Iburahĩmu na bamĩrĩ yake; Hatarĩ nganja wee nĩwe wagĩrĩire ngumo na gĩtĩĩo. Na rathima Muhammad na bamĩrĩ yake, o ta ũrĩa warathimire Iburahĩmu na bamĩrĩ yake; Hatarĩ nganja wee nĩwe wagĩrĩire ngumo na gĩtĩĩo."¹³

Ahoyaga ũgitĩri kũrĩ Ngai kuuma maũndũ-inĩ mana, aroiga atĩrĩ:

(اللَّهُمَّ إنِّي أَعُوذُ بِكَ مِن عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ عَذَابِ القَبْرِ، وَمِنْ فِتْنَةِ المَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ المَسِيحِ الدَّجَّالِ).

"We Ngai wakwa, nĩndĩrehinga harĩ we kuumana na herithio rĩa Jahanamu, na herithio rĩa mbĩrĩra, na magerio ma mũtũrĩre na ma gĩkuo, na kuumana na ũru wa fitina ya Masihi Dajjali."¹⁴

Agacoka agahoya kĩrĩa ekwenda harĩ wega wa gũkũ thĩ na wa Akhera, na gũtirĩ ũũru angĩhoyera aciari ake kana Aisraeli angĩ - gũtekũrorwo kana mahoya macio maarĩ ma faradhi kana ma nafila - nĩũndũ wa wariĩ wa ciugo cia Mũtũmwo wa Ngai Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, hadithinĩ ya Ibn Mas'ud, Ngai amũkenere, rĩrĩa aamũrutire Tashahhud:

(ثُمَّ ‌لِيَتَخَيَّرْ ‌مِنَ ‌الدُّعَاءِ بَعْدُ أَعْجَبَهُ إِلَيْهِ فَيَدْعُو).

"Na thutha ũcio nĩathure ihoya rĩrĩa rĩamũkenia mũno na ahoye narĩo."¹⁵ Na he mũario ũngĩ:

(‌ثُمَّ ‌لِيَخْتَرْ ‌مِنَ ‌الْمَسْأَلَةِ ‌مَا ‌شَاءَ).

"Agacoka athuure o kĩrĩa angĩenda harĩ ũhoro ũcio."¹⁶

Na ũndũ ũyũ nĩgwatĩire maũndũ mothe marĩa mateithagia ndungata gũkũ thĩ na ũtũũro-inĩ ũrĩa ũkũũka. Agacoka akĩhoyanĩra thayũ mwena-inĩ wake wa ũrĩo na wa ũmotho, akĩoigaga atĩrĩ: Thayũ na tha cia Ngai ikorwo na inyuĩ, Thayũ na tha cia Ngai ikorwo na inyuĩ.

14- Angĩkorwo ihoya nĩ rĩa rakaa ithatũ ta rĩa Magharibi, kana rĩa rakaa inya ta rĩa Thuhuri, na Alasiri, na Isha, agathoma Tashahudi ĩrĩa tũgwetete hau mbere hamwe na gũthomere mũtũmwo Muhammad tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, agacoka akarũgama akĩĩhandĩrĩte na maru make, akĩoyete moko make nginya magereire ciande ciake kana matũ make akĩoigaga: Allahu Akbar, na amoihe (nĩcio moko make) gĩthũri-inĩ gĩake o ta ũrĩa gwetete hau mbere, na athome Al-Fatiha wiki. Na angĩthoma harĩ rakaa ya gatatũ na ya kana ya Thuhuri ũndũ ũngĩ makĩria wa Al-Fatiha hĩndĩ imwe gũtirĩ na ũũru, nĩũndũ nĩ kũrĩ na ũira wonanagia ũguo kuuma kũrĩ mũtũmwo Muhammad tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, kuuma harĩ hadithi ya Abu Sa'id Ngai enyihie nake. Na angĩtiga gũthomere mũtũmwo Muhammad tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake thutha wa Tashahudi ya mbere gũtirĩ na ũũru; nĩũndũ nĩ ũndũ mwende na ti watho wa mũhaka harĩ Tashahudi ya mbere. Agacoka agathoma Tashahudi thutha wa rakaa ya gatatũ ya Magharibi na thutha wa rakaa ya kana ya Thuhuri, na Alasiri, na Isha o ta ũrĩa kwagwetirwo harĩ ihoya rĩa rakaa igĩrĩ, agacoka akĩruta mũhera mwena wake wa ũrĩo na wa ũmotho, na ahoye Ngai mũharĩrio maita matatũ, agacoka akoiga:

(اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ يا ذَا الجَلَالِ وَالإِكْرَامِ).

"We Ngai wakwa, nĩwe Thayũ, na thayũ wothe uumaga kũrĩ we, nĩmũrathime mũno, Wee mwene riiri na gĩtĩĩo."¹⁷ Mbere ya gũcokerera andũ angĩkorwo arĩ imamu, agacoka akauga atĩrĩ:

(لَا إلَهَ إلَّا الله وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَه، لَهُ المُلْكُ، ولَهُ الحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيءٍ قَدِيرٌ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إلَّا بالله، اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أعْطَيْتَ، ولَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا يَنْفَعُ ذَا الجَدِّ مِنْكَ الجَدُّ، لَا إلَهَ إلَّا الله، وَلَا نَعْبُدُ إلَّا إيَّاهُ، لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الفَضْلُ، وَلَهُ الثَّنَاءُ الحَسَنُ، لَا إلَهَ إلَّا الله مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَو كَرِهَ الكَافِرُونَ).

"Gũtirĩ ngai wagĩrĩirwo nĩ kũhoywo tiga Ngai, we wiki ũtarĩ na mũrunawe, nĩwe mwene ũthamaki, na nĩwe mwene ngoci ciothe, nawe nĩ mũhoti wa maũndũ mothe. Gũtirĩ ũhoti o na kana hinya tiga na ũteithio wa Ngai. Ewe Ngai, gũtirĩ ũngĩgiria kĩrĩa ũheanĩte, na gũtirĩ ũngĩheana kĩrĩa ũgirĩtie, na ũtonga wa mũtongu ndũngĩmũguna mbere yaku. Gũtirĩ ngai wagĩrĩirwo nĩ kũhoywo tiga Ngai, na tũtihoaga ũngĩ tiga we wiki, nĩwe mwene wega wothe na ũtugi, na nĩwe mwene ngoci njega. Gũtirĩ ngai wagĩrĩirwo nĩ kũhoywo tiga Ngai, tũkĩmwĩyamũrĩire we wiki na dĩni njega, o na ethĩwa ahakani nĩmaramenya."¹⁸

Na nĩamũgoocaga Ngai maita mĩrongo ĩtatũ na matatũ, na amũcumithie o taguo, na amũkũrie o taguo, na oige nĩguo ahitithie igana: Gũtirĩ ngai wagĩrĩire nĩ kũhoywo otiga Ngai, owe wiki tu atarĩ na mũnyinyi, ũthamaki nĩ wake, na ngumo nĩ ciake, nawe nĩ mũhoti wa maũndũ mothe. Na athome Aya ya Gĩtĩ kĩa ũthamaki (Ayat al-Kursi), na Sura ya Qul huwa Allahu ahad, na Qul a'udhu bi-rabb il-falaq, na Qul a'udhu bi-rabb in-nas thutha wa kĩhoya gĩothe. Na nĩ kwendekana gũcookerera Sura ici ithatũ maita matatũ thutha wa mahoya ma rũcinĩ (Fajr) na ma hwaĩ-inĩ (Maghrib); nĩũndũ wa kũgwetetwo thĩinĩ wa Hadithi kuuma kũrĩ Mũnabii, thayũ na kĩrathimo kĩa Ngai gĩkorwo hamwe nake. Na ciugo ici ciothe cia kũririkana Ngai nĩ njĩra ya Mũnabii na ti watho wa kũrumĩrĩrwo na hinya.

Na nĩ kũndũ kwagĩrĩire harĩ o Mũithĩramu mũndũrũme na mũndũmũka kũhoya mbere ya ihoya rĩa Adhuhuri rakaa inya na thutha warĩo rakaa igĩrĩ, na thutha wa ihoya rĩa Magharibi rakaa igĩrĩ, na thutha wa ihoya rĩa Isha rakaa igĩrĩ, na mbere ya ihoya rĩa Alfajiri rakaa igĩrĩ, ciothe hamwe nĩ rakaa ikũmi na igĩrĩ, na rakaa ici cietagwo Rawatib; nĩũndũ Mũnabi tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake aarũmagĩrĩra kũcihoya arĩ mũciĩ. Na rĩrĩa arĩ rũgendo-inĩ nĩatigaga kũhoya mahoya ma sunna otiga rĩa alfajiri na witri, tondũ we, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, nĩamenyereraga kũhoya macio merĩ arĩ mucii na arĩ rũgendo-inĩ. Na kĩrĩa kĩega makĩria nĩ kũhoya mahoya maya ma sunna na witri arĩ mucii, no angĩmahoya msigiti-inĩ gũtirĩ na ũũru; ũtorea mũtũmwo Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake augĩte:

(أفْضَلُ صَلَاةِ المَرْءِ في بَيْتِهِ، إلَّا الصَّلَاةَ المَكْتُوبَةَ).

"Ihoya rĩega makĩria rĩa mũndũ nĩ rĩa gwake mũciĩ, tiga mahoya marĩa maandĩkĩtwo."¹⁹

Na kũmenyerera rakati ici nĩ harĩ itũmi cia kũingĩra Irimainĩ, kũringana na ciugo cia mũnabii wa Ngai Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ikorwo hamwe nake:

(مَنْ صَلَّى اثْنَتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً فِي يَومٍ وَلَيْلَةٍ، بُنِيَ لَه بِهِنَّ بَيْتٌ فِي الجَنَّةِ).

"Mũndũ ũrĩa ũkahoya rakaa ikũmi na igĩrĩ mũthenya na ũtukũ, nĩakagirwo nacio nyũmba thĩinĩ wa Janna."²⁰

Na angĩhoya rakaa inya mbere ya ihoya rĩa Alathiri, na igĩrĩ mbere ya ihoya rĩa Magharibi, na igĩrĩ mbere ya ihoya rĩa Isha, ũguo nĩ ũndũ mwega. Nĩũndũ nĩkuonekete ciugoinĩ cia mũtũmwo wa Ngai Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake, itarĩ na nganja, marĩa maronania ũguo. Na angĩhoya rakaa inya thutha wa ihoya rĩa Thuhuri na inya mbere yario, ũguo nĩ ũndũ mwega; nĩũndũ wa ciugo ciake mũtũmwo wa Ngai, Muhammad, tha na thayũ wa Ngai ũkorwo hamwe nake:

(مَنْ ‌حَافَظَ ‌عَلَى ‌أَرْبَعِ ‌رَكَعَاتٍ ‌قَبْلَ ‌الظُّهْرِ، وَأَرْبَعٍ بَعْدَهَا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ).

"Mũndũ ũrĩa ũmenyagĩrĩra rakaa inya mbere ya Thuhuri, na ingĩ inya thutha wayo, Ngai nĩakamũgiria mwaki-inĩ."²¹ Na gĩtaũro kĩaguo nĩ atĩ nĩongeragĩrĩra rakaa igĩrĩ igũrũ rĩa mahoya ma Sunna marĩa matuĩtwo thutha wa thohor; nĩũndũ mahoya ma Sunna marĩa matuĩtwo nĩ rakaa inya mbere yario na igĩrĩ thutha wario. Kwoguo angĩongerera rakaa igĩrĩ thutha wario nĩakagĩa na marĩa magwetirwo hadithinĩ ya Umm Habibah, Ngai amwĩtĩkĩre.

Na Ngai nĩwe ũheanaga ũgacĩru, na tha na thayũ wa Ngai cikorwo igũrũ wa Mũnabii witũ Muhammad mũrũ wa Abdullah, bamĩrĩ yake, na arũmĩrĩri ake arĩa mamwonire na makĩmwĩtĩkia, na arĩa othe mamarũmĩrĩire na ũthingu nginya mũthenya wa cira.

***

ki395v2.1 - 03/08/2026