مَنْ خَلَقَ الكَونَ؟ وَمَنْ خَلَقَنِي؟ وَلِمَاذَا؟

Onye kere eluigwe na ala? Ma onye kere m? Ma n'ihi gịnị?

اللَّجْنَةُ العِلْمِيَّةُ

بِرِئَاسَةِ الشُّؤُونِ الدِّينِيَّةِ بِالمَسْجِدِ الحَرَامِ وَالمَسْجِدِ النَّبَوِيِّ

Kọmitii Ndị Ọkà Mmụta n'okpuru Ọfịs Ndị Isi Ihe Gbasara Okpukperechi na Masjid Al-Haram nakwa Masjid An-Nabawiy

بِسْمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمِ

Onye kere eluigwe na ala? Ma onye kere m? Ma n'ihi gịnị?

Kọmitii Ọmụmụ Ihe n'okpuru Ngalaba Ihe Gbasara Okpukperechi na Masjid Al-Haram nakwa Masjid An-Nabawiy.

M̀ nọ n'ụzọ ziri ezi?

Ònye kere eluigwe na ụwa, nakwa ihe ndị e kere eke dị ukwuu dị n'ime ha, nke mmadụ na-enweghị ike ịghọtacha?

Ònye mepụtara usoro a ziri ezi nakwa nke zuru oke n'eluigwe na ụwa?

Ònye kere mmadụ, ma nye ya ịnụ ihe, ịhụ ụzọ, na uche, ma mee ya ka o nwee ikike inweta amamihe nakwa ịghọta eziokwu?

Ònye mepụtara nhazi a ziri ezi n'ime akụkụ ahụ gị, wee kpụọ gị, ma mee ka ọdịdị gị maa mma?

Tụgharịa uche n'okike nke ihe ndị dị ndụ n'ụdị ha dị iche iche; ònye mepụtara ha n'ọdịdị na-enweghị njedebe?

Olee otu eluigwe na ụwa a dị ukwuu siri hazie onwe ya ma guzosie ike site n'iwu ndị na-achịkwa ya nke ọma n'ụzọ ziri ezi kemgbe ọtụtụ afọ gara aga?

Ònye wepụtara usoro ndị na-achịkwa ụwa a (ndụ na ọnwụ, ọmụmụ nke ihe ndị dị ndụ, abalị na ehihie, mgbanwe nke oge, wdg)?

Ọ̀ bụ eluigwe na ụwa a kere onwe ya? Ka ọ̀ siri n'efu pụta? Ka ọ̀ bụ ihe mere na mberede? Chineke Onye Dị Elu sịrị:

﴿‌أَمۡ خُلِقُواْ مِنۡ غَيۡرِ شَيۡءٍ أَمۡ هُمُ ٱلۡخَٰلِقُونَ٣٥ أَمۡ خَلَقُواْ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ36﴾

(Ka ọ̀ bụ na e kere ha site n’efu, ka ọ̀ bụ ha onwe ha bụ ndị okike?

Ma ọ bụ, ọ̀ bụ ha kere eluigwe na ụwa? Kama, ha enweghị nkwenye siri ike.) [Surah At-Tur: 35-36].

Ya mere, ebe ọ bụ na anyị ekeghị onwe anyị, ọ gaghịkwa ekwe omume na anyị si n'efu ma ọ bụ na mberede pụta, eziokwu ahụ na-enweghị mgbagha bụ: eluigwe na ụwa a ga-enwerịrị Onye Okike dị ukwuu, Onye nwere ike. N'ihi na ọ gaghị ekwe omume na eluigwe na ụwa a kere onwe ya! Ma ọ bụ na o siri n'efu pụta! Ma ọ bụ na ọ bịara na mberede!

Gịnị mere mmadụ ji ekwere n'ịdị adị nke ihe ndị ọ na-anaghị ahụ anya? Dịka: (nghọta, uche, mmụọ, mmetụta, nakwa ịhụnanya). Ọ̀ bụ na ọ bụghị maka na ọ na-ahụ akara ha? Keduzi otu mmadụ ga-esi agọnahụ ịdị adị nke Onye Okike maka mbara igwe a dị ukwuu ebe ọ na-ahụ akara nke ihe ndị O kere, ọrụ aka Ya, nakwa ebere Ya?!

Ọ dịghị onye nwere uche ga-anabata ka a gwa ya na ụlọ a pụtara n'enweghị onye rụrụ ya! Ma ọ bụ ka a gwa ya na: ọ bụ ihe efu mere ka ụlọ a dịrị! Keduzi otu ụfọdụ ndị mmadụ ga-esi kwenye onye na-ekwu na: mbara igwe a dị ukwuu pụtara n'enweghị Onye Okike? Kedu otu onye nwere uche ga-esi nakwere ka a gwa ya na: nhazi a ziri ezi nke mbara igwe pụtara na mberede?

Ihe a niile na-eduga anyị n'otu nkwubi okwu, nke bụ na mbara igwe a nwere Onyenwe dị ukwuu, Onye nwere ike nakwa Onye na-achịkwa ya. Ọ bụkwa naanị Ya kwesịrị ka a fee ofufe, na ihe ọ bụla a na-efe na-abụghị Ya, ofufe ya bụ ihe efu, o kwesịghịkwa ka a fee ya ofufe.

Onyenwe Anyị, Onye Okike Dị Ukwuu

E nwere otu Onyenwe Onye Okike, Ọ bụ Onye Nwe, Onye na-achịkwa ihe niile, Onye na-enye ihe oriri, Onye na-enye ndụ ma na-eweta ọnwụ. Ọ bụ Ya kere ụwa ma doo ya onwe ala, meekwa ka o kwesị ekwesị maka ihe ndị O kere. Ọ bụ Ya kere eluigwe na ihe e kere eke dị ukwuu nọ n'ime ya, ma nye anyanwụ, ọnwa, abalị, nakwa ehihie nhazi ziri ezi nke na-egosi ịdị ukwuu Ya.

Ọ bụ Ya dobeere anyị ikuku, nke anyị na-enweghị ike ịdị ndụ na-enweghị ya. Ọ bụ Ya na-ezidata anyị mmiri ozuzo ma dobeere anyị oke osimiri na osimiri. Ọ bụ Ya na-enye anyị nri ma na-echebe anyị mgbe anyị ka dị ime n'afọ nne anyị, n'enweghị ike ọ bụla sitere n'aka anyị. Ọ bụkwa Ya mere ka ọbara na-agba n'ime akwara anyị site na mgbe a mụrụ anyị ruo mgbe anyị ga-anwụ.

Onyenwe a, Onye Okike, Onye Na-enye ihe oriri bụ Chineke, Onye dị nsọ nakwa Onye dị elu karịsịa.

Chukwu Onye Dị Elu Sịrị:

﴿إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَ يَطۡلُبُهُۥ حَثِيثٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتِۭ بِأَمۡرِهِۦٓۗ أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ54﴾

(N'ezie, Onyenwe unu bụ Chineke, Onye kere eluigwe na ụwa n'ime ụbọchị isii, mgbe ahụ O wee nọkwasị n'elu Oche-eze. O na-eji abalị ekpuchi ehihie, nke na-achụ ya n'ọsọ, nakwa anyanwụ, ọnwa, na kpakpando, ha niile nọ n'okpuru iwu Ya. N'ezie, ọ bụ Ya nwe okike nakwa iwu. Ngọzi dịrị Chineke, Onyenwe ụwa niile.) [Surah Al-A'raaf: 54].

Chineke bụ Onyenwe, Onye kere ihe niile dị na mbara igwe, ma ihe anyị na-ahụ anya nakwa ihe anyị na-adịghị ahụ anya. Ihe ọ bụla ọzọ na-abụghị Ya bụ ihe e kere eke n'ime ihe ndị O kere. Ọ bụ naanị Ya kwesịrị ofufe, a gaghị efe onye ọ bụla ọzọ ofufe tinyere Ya. O nweghị onye mmekọ n'ọchịchị Ya, ma ọ bụ n'okike Ya, ma ọ bụ na njikwa Ya, ma ọ bụ n'ofufe Ya.

Ma ọ bụrụ na anyị echee na e nwere chi ndị ọzọ soro Onyenwe anyị (Onye ebube Ya dị ukwuu), mbara igwe gaara emebi; n'ihi na ọ gaghị ekwe omume ka chi abụọ na-achịkwa mbara igwe n'otu oge. Chineke Onye Dị Elu sịrị:

﴿لَوۡ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَّهُ لَفَسَدَتَا...﴾

(Ọ bụrụ na e nwere chi ndị ọzọ n'ime ha abụọ ma e wezụga Chineke, ha abụọ gaara emebi...)

[Surah Al-Anbiya: 22].

Àgwà nke Onyenwe anyị Onye Okike

Onyenwe anyị (Onye dị nsọ) nwere Aha Ọma ndị a na-apụghị ịgụta ọnụ, na àgwà ndị dị elu, dị ọtụtụ ma dị ebube nke na-egosi izu okè Ya. Ụfọdụ n'ime aha Ya bụ: Onye Okike, na "Allah" (nke pụtara: Onye a na-efe ofufe, Onye kwesịrị ofufe naanị Ya n'enweghị onye mmekọ), Onye Dị Ndụ Ebighị Ebi (Al-Hayy), Onye Na-akwado Ihe Niile (Al-Qayyum), Onye Obi Ebere, Onye Na-enye Ihe Oriri, nakwa Onye Mmesapụ Aka. Chineke Onye Dị Elu sịrị n'ime Qur'an Dị Nsọ:

﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ255﴾

(Chineke, ọ dịghị chi ọzọ ma e wezụga Ya, Onye Dị Ndụ Mgbe Niile, Onye Na-akwado Ihe Niile. Ntụrụ ụra anaghị ejide Ya, ụra anaghịkwa ejide Ya. Ihe niile dị n'eluigwe nakwa ihe niile dị n'ụwa bụ nke Ya. Ònye nwere ike ịrịọ arịrịọ n'ihu Ya ma e wezụga site na ikike Ya? Ọ maara ihe dị n'ihu ha nakwa ihe dị n'azụ ha, ha enweghịkwa ike ịmatacha ihe ọ bụla n'ime amamihe Ya ma e wezụga ihe O chọrọ. Oche-eze Ya gbasaara ruo n'eluigwe na ụwa, ma nchekwa ha abụọ anaghị agwụ Ya ike. Ọ bụ Ya bụ Onye kachasị elu, Onye kachasị ukwuu.)

[Surah Al-Baqarah: 255].

Nakwa okwu Chineke Onye Dị Elu Sịrị:

﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ١ ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ ٢ لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ ٣ وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدُۢ4﴾

(Sị: Ọ bụ Chineke, Naanị Otu1}

Chineke, Onye ihe niile dabere na Ya.

Ọ mụtaghị nwa, a mụtaghịkwa Ya.

Ma ọ dịghị onye ọ bụla ha nhata Ya. )

[Surah Al-Ikhlas: 1-4]

Onyenwe Anyị A Na-efe Ofufe Nwere Àgwà Zuru Oke

Otu n'ime àgwà Ya bụ na Ọ bụ Ya bụ Onye a na-efe ofufe, ma ihe ọ bụla ọzọ na-abụghị Ya bụ ihe e kere eke, nke e nyere ibu ọrụ, nke a na-enye iwu, ma nọrọ n'okpuru ike Ya.

Otu n'ime àgwà Ya bụ na Ọ bụ Onye Dị Ndụ Ebighị Ebi (Al-Hayy), Onye Na-akwado Ihe Niile (Al-Qayyum). Ihe ọ bụla dị ndụ na mbara igwe, Chineke bụ Onye nyere ya ndụ ma mee ka o si n'efu pụta, Ọ bụkwa Onye na-akwado ya site n'ịdị adị ya, nri ya, nakwa igbo mkpa ya. Ya mere, Onyenwe anyị dị ndụ, anaghị anwụ anwụ, ọ gaghịkwa ekwe omume ka Ọ laa n'iyi. Ọ bụ Onye na-akwado ihe niile, anaghị arahụ ụra, kama ntụrụ ụra anaghị ejide Ya, ụra anaghịkwa ejide Ya.

Otu n'ime àgwà Ya bụ na Ọ bụ Onye maara ihe niile (Al-Alim), ọ dịghịkwa ihe ọ bụla na-ezobeere Ya n'ụwa ma ọ bụ n'eluigwe.

Otu n'ime àgwà Ya bụ na Ọ bụ Onye na-anụ ihe niile (As-Sami'), Onye na-ahụ ihe niile (Al-Basir), Onye na-anụ ihe ọ bụla ma na-ahụ ihe e kere eke niile. Ọ maara ihe mkpụrụobi na-agba izu nakwa ihe obi na-ezo, ọ dịghịkwa ihe ọ bụla na-ezobeere Ya (Onye dị nsọ) n'ụwa ma ọ bụ n'eluigwe.

Otu n'ime àgwà Ya bụ na Ọ bụ Onye nwere ike niile (Al-Qadir), ọ dịghị ihe ọ bụla na-emeri Ya ike, ọ dịghịkwa onye pụrụ igbochi uche Ya. Ọ na-eme ihe O chọrọ, na-egbochi ihe O chọrọ, na-ebute n'ihu ma na-eweghachi azụ, Ọ nwekwara amamihe kachasị elu.

Otu n'ime àgwà Ya bụ na Ọ bụ Ya bụ Onye Okike, Onye Na-enye Ihe Oriri, Onye Na-achịkwa ihe niile; Onye kere ihe niile e kere eke ma na-achịkwa ha, ma ihe niile e kere eke dị n'aka Ya nakwa n'okpuru ike Ya.

Otu n'ime àgwà Ya bụ na Ọ bụ Ya na-aza onye nọ na nnukwu mkpa, na-agbatara onye nọ na nsogbu ọsọ enyemaka, ma na-ewepụ nhụjuanya. Ihe ọ bụla e kere eke, mgbe ọ bụla ọ dabara na nhụjuanya ma ọ bụ ọnọdụ siri ike, ọ na-amanye ịgbakwuru Ya.

Ofufe abụghị maka onye ọzọ ma e wezụga Chineke Onye Dị Elu; n'ihi na Ọ bụ Onye zuru okè kwesịrị ya naanị Ya, ma e wezụga ihe ọ bụla ọzọ. Ihe ọ bụla a na-efe ofufe na-abụghị Ya bụ ihe a na-efe n'ụgha, ọ bụkwa ihe ezughị okè, nke ga-anwụ ma laa n'iyi.

Chineke (Onye dị nsọ) nyere anyị uche iji ghọta ihe ụfọdụ gbasara ịdị ukwuu Ya, Ọ kụnyekwara n'ime anyị ọdịdị okike (Fitrah) nke hụrụ ihe ọma n'anya, kpọọ ihe ọjọọ asị, ma na-enwe obi iru ala mgbe ọ gbagaara Chineke, Onyenwe ụwa niile. Ma ọdịdị okike a na-egosi izu okè Ya nakwa na ọ gaghị ekwe omume ka Ọ nwee ntụpọ ọ bụla (Onye dị nsọ).

O kwesịghị onye nwere uche ife ofufe ma ọ bụghị naanị Onye zuru okè; keduzi otu o siri fee ihe e kere eke na-ezughị okè dị ka ya, ma ọ bụ nke ka ya ala!

Ihe a na-efe ofufe agaghị abụ mmadụ, arụsị, osisi, ma ọ bụ anụmanụ!

Onyenwe anyị nọ n'elu eluigwe Ya, nọkwasịrị n'elu Oche-eze Ya, O kewapụrụ Onwe Ya n'ebe ihe O kere nọ; ọ dịghị ihe ọ bụla sitere n'ihe O kere dị n'ime Onwe Ya, ọ dịghịkwa ihe ọ bụla sitere n'Onwe Ya dị n'ime ihe O kere. Ọ naghị abanye n'ime ihe ọ bụla O kere, O naghịkwa eji ha aghọ ahụ.

Onyenwe anyị, ọ dịghị ihe ọ bụla yiri Ya; Ọ bụ Ya bụ Onye na-anụ ihe niile, Onye na-ahụ ihe niile. Ọ dịghịkwa onye hara Ya, Ọ bụkwa Onye afọ juru, na-achọghị ihe n'aka ihe O kere eke. Ọ naghị arahụ ụra, Ọ naghị eri nri. Ọ bụkwa Onye dị ukwuu nke na Ọ gaghị enwe nwunye ma ọ bụ nwa; n'ihi na Onye Okike nwere àgwà nke ịdị ebube, ọ gaghịkwa ekwe omume iji mkpa ma ọ bụ ezughị okè kọwaa Ya.

Chineke Onye Dị Elu Sịrị:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٞ فَٱسۡتَمِعُواْ لَهُۥٓۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَن يَخۡلُقُواْ ذُبَابٗا وَلَوِ ٱجۡتَمَعُواْ لَهُۥۖ وَإِن يَسۡلُبۡهُمُ ٱلذُّبَابُ شَيۡـٔٗا لَّا يَسۡتَنقِذُوهُ مِنۡهُۚ ضَعُفَ ٱلطَّالِبُ وَٱلۡمَطۡلُوبُ ٧٣ مَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ74﴾

(O unu ndị mmadụ! A tụọla ilu, ya mere geerụnụ ya ntị. N'ezie, ndị ahụ unu na-akpọku na-abụghị Chineke agaghị eke ike ijiji, ọ bụrụgodị na ha zukọtara maka ya. Ma ọ bụrụ na ijiji anapụ ha ihe, ha apụghị ịnapụta ya n'aka ya. Onye na-achọ adịghị ike, ihe a na-achọ adịghịkwa ike. 73

{Ha amataghị ịdị ukwuu Chineke n'ezie. N'ezịe, Chineke bụ Onye siri ike, Onye mmeri74.)

[Surah Al-Hajj: 73-74].

Gịnị kpatara Onye Okike a Dị Ebube ji kee anyị? Gịnịkwa ka Ọ chọrọ n'aka anyị?

Ọ̀ bụ ihe ezi uche dị na ya na Chineke kere ihe ndị a niile e kere eke n'enweghị nzube? Ọ̀ bụ na o kere ha n'enweghị isi, ebe ọ bụ Ya bụ Onye nwere amamihe na Onye maara ihe niile?

Ọ̀ bụ ihe ezi uche dị na ya na Onye ahụ ji nhazi na izu okè dị otu a kee anyị, ma dooyere anyị ihe dị n'eluigwe na n'ụwa, ga-eke anyị n'enweghị ebumnuche ma ọ bụ hapụ anyị n'enweghị azịza maka ajụjụ ndị kachasị mkpa na-echu anyị ụra, dị ka: Gịnị mere anyị ji nọrọ ebe a? Gịnị na-esochi ọnwụ? Gịnịkwa bụ ebumnuche e ji kee anyị?

Ọ̀ bụkwa na a gaghị enwe ntaramahụhụ maka onye mmegbu, nakwa ụgwọ ọrụ maka onye na-eme ihe ọma?

Chineke Onye dị nsọ Sịrị:

﴿أَفَحَسِبۡتُمۡ أَنَّمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ عَبَثٗا وَأَنَّكُمۡ إِلَيۡنَا لَا تُرۡجَعُونَ115﴾

(Ọ bụ na unu chere na Anyị kere unu n'enweghị ebumnuche, ma na a gaghị akpọghachi unu n'ebe Anyị nọ?) [Surah Al-Mu'minuun: 115].

Kama, Chineke zitere ndị ozi ka anyị wee mara nzube ịdị adị anyị, ma duzie anyị ka anyị ga-esi fee Ya ofufe ma bịaruo Ya nso, nakwa ihe Ọ chọrọ n'aka anyị! Na otu anyị ga-esi nweta mmasị Ya, ma gwa anyị banyere ọdịnihu anyị mgbe ọnwụ gasịrị?

Chineke zitere ndị ozi ka ha gwa anyị na ọ bụ naanị Ya kwesịrị ka a fee ofufe, nakwa ka anyị wee mara otu anyị ga-esi fee Ya ofufe, nakwa ka ha kọọrọ anyị iwu Ya na ihe Ọ machibidoro, ma na-akụziri anyị ụkpụrụ ọma nke ọ bụrụ na anyị anabata ha, ndụ anyị ga-adị mma, jupụta na ịdị mma nakwa ngọzi.

Chineke ezitela ọtụtụ ndị ozi dịka: Nuh, Ibrahim, Musa, na Isa, ma jiri ihe ịrịba ama nakwa ọrụ ebube kwado ha, nke na-egosi eziokwu ha nakwa na e zitere ha site n'aka Ya (Onye dị nsọ), ma onye ikpeazụ n'ime ha bụ Muhammad ﷺ.(ka udo na ngọzi Chukwu dịrị ya).

Ndị ozi ahụ agwala anyị n'ụzọ doro anya na ndụ ụwa a bụ ule, nakwa na ezi ndụ ga-abụ mgbe ọnwụ gasịrị.

Nakwa na e nwere Jannah (Ogige) dịịrị ndị kwere ekwe, bụ ndị feere Chineke ofufe naanị Ya n'enweghị onye mmekọ ma kwerekwa na ndị ozi niile. E nwekwara ọkụ (Hell) nke Chineke kwadoro maka ndị na-ekweghị ekwe, bụ ndị feere chi ndị ọzọ ofufe tinyere Chineke ma ọ bụ gọnahụ onye ozi ọ bụla n'ime ndị ozi Chineke.

Chineke Onye Dị Elu Sịrị:

﴿يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ إِمَّا يَأۡتِيَنَّكُمۡ رُسُلٞ مِّنكُمۡ يَقُصُّونَ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِي فَمَنِ ٱتَّقَىٰ وَأَصۡلَحَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ٣٥ وَٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَٱسۡتَكۡبَرُواْ عَنۡهَآ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ36﴾

(O unu ụmụ Adam, ọ bụrụ na ndị ozi sitere n'ime unu abịakwute unu na-akọrọ unu amaokwu M; onye ọ bụla tụrụ egwu Chineke ma mee ezi omume, ha agaghị enwe egwu ọ bụla, ha agaghịkwa enwe mwute."

Ma ndị ahụ gọnahụrụ amaokwu Anyị, ma welie onwe ha elu megide ha, ndị ahụ bụ ndị otu Ọkụ; ha ga-anọ n'ime ya ruo mgbe ebighị ebi.)

[Surah Al-A'raf: 35-36].

Chineke Onye Dị Elu Sịrị:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ٢١ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فِرَٰشٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ فَلَا تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ٢٢ وَإِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّمَّا نَزَّلۡنَا عَلَىٰ عَبۡدِنَا فَأۡتُواْ بِسُورَةٖ مِّن مِّثۡلِهِۦ وَٱدۡعُواْ شُهَدَآءَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٢٣ فَإِن لَّمۡ تَفۡعَلُواْ وَلَن تَفۡعَلُواْ فَٱتَّقُواْ ٱلنَّارَ ٱلَّتِي وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلۡحِجَارَةُۖ أُعِدَّتۡ لِلۡكَٰفِرِينَ ٢٤ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أَنَّ لَهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ كُلَّمَا رُزِقُواْ مِنۡهَا مِن ثَمَرَةٖ رِّزۡقٗا قَالُواْ هَٰذَا ٱلَّذِي رُزِقۡنَا مِن قَبۡلُۖ وَأُتُواْ بِهِۦ مُتَشَٰبِهٗاۖ وَلَهُمۡ فِيهَآ أَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞۖ وَهُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ25﴾

(O unu ndị mmadụ, feenụ Onyenwe unu ofufe, Onye kere unu nakwa ndị buru unu ụzọ bịa, ka unu wee nwee ike ichebe onwe unu. (21)

Ọ bụ Ya mere unu ala ka ọ bụrụ ebe obibi, meekwa eluigwe ka ọ bụrụ ihe owuwu, O wee zidata mmiri site n'eluigwe, wee were ya mee ka mkpụrụ osisi pue dị ka ihe oriri maka unu. Ya mere, unu emela ka Chineke nwee ndị mmekọ, ebe unu maara.

Ma ọ bụrụ na unu nọ n'obi abụọ banyere ihe Anyị kpughere ohu Anyị, wetanụ otu Surah (isiakwụkwọ) dị ka ya, kpọkwanụ ndị àmà unu na-abụghị Chineke, ma ọ bụrụ na unu na-ekwu eziokwu.

Ma ọ bụrụ na unu emeghị ya—unu agaghịkwa eme ya ma ọlị—na-atụnụ egwu Ọkụ ahụ nke a ga-eji ndị mmadụ nakwa nkume mụnye; e kwadoro ya maka ndị na-agọnahụ Chineke.

Ma nye ndị kwere ekwe ma rụọ ezi omume ozi ọma na ha ga-enwe Jannah (Ogige) ndị mmiri iyi na-asọ n'okpuru ha. Mgbe ọ bụla e nyere ha ihe oriri sitere na mkpụrụ ya, ha ga-asị: "Nke a bụ ihe e nyere anyị na mbụ." Ma a ga-ewetara ha ya n'ụdị yiri ibe ya; ha ga-enwekwa n'ime ya ndị nwunye dị ọcha, ha ga-anọkwa n'ime ya ruo mgbe ebighị ebi.)

[Surah Albakara: 21-25].

Gịnị mere ndị ozi jiri dị ọtụtụ?

Chineke zitere ndị ozi Ya n'ime mba dị iche iche, ọ dịghịkwa mba ọ bụla Chineke na-eziteghị onye ozi, ka ọ kpọọ ha òkù ife Onyenwe ha ofufe, ma kọọrọ ha iwu Ya na ihe O machibidoro. Ebumnuche nke òkù ha niile bụ: ife naanị Chineke (Onye dị ike na Onye dị ukwuu) ofufe. Mgbe ọ bụla otu mba malitere ịhapụ ma ọ bụ ịgbagọ ihe onye ozi ha wetara—nke bụ iwu Tawhid (ikwere na Chineke bụ Otu)—Chineke na-ezite onye ozi ọzọ ka o dozie ụzọ ahụ, ma weghachite ndị mmadụ n'ụdị okike ha ziri ezi (Fitrah) site na Tawhid na irubere Ya isi.

Ruo mgbe Chineke mechiri ndị ozi niile na Muhammad ﷺ, onye wetara okpukpe zuru oke nakwa Iwu (Shari'ah) ebighi ebi nke zuru ụwa ọnụ maka mmadụ niile ruo Ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ; nke na-emezu ma na-akagbu iwu ndị bu ya ụzọ. Ma Onyenwe anyị (Onye ebube Ya dị ukwuu, Onye dị elu) hụrụ na okpukpe a ga-adịgide ruo Ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ.

Mmadụ abụghị onye kwere ekwe (Mu'min) ruo mgbe o kwere na ndị ozi niile.

Chineke bụ Onye zitere ndị ozi, ma nye ihe niile O kere iwu ka ha na-erubere ha isi. Onye ọ bụla gọnahụrụ ozi otu n'ime ha, n'ezie ọ gọnahụla ha niile. Ọ dịghị mmehie dị ukwuu karịa mmadụ ịjụ mkpughe Chineke. Ya mere, ọ dị mkpa inwe okwukwe na ndị ozi niile iji banye na Jannah.

Ya mere, ọ bụ iwu dịịrị onye ọ bụla n'oge a ka o kwere na Chineke nakwa ndị ozi Chineke niile, ma kwere n'Ụbọchị Ikpeazụ; ma nke ahụ agaghị ezu oke ma ọ bụghị site n'ikwere ma soro onye ikpeazụ nakwa onye mmechi ha, bụ Muhammad ﷺ, onye e jiri ihe ebube na-adịgide adịgide kwado, nke bụ Qur'an Dị Ebube, nke Chineke kwere nkwa ichekwa ruo mgbe Ọ ga-eketa ụwa na ihe niile dị na ya.

Chineke kwuru n'ime Qur'an Dị Ebube na onye ọ bụla jụrụ ikwere n'onye ozi ọ bụla n'ime ndị ozi Ya bụ onye na-agọnahụ Chineke (Kaafir), na-agọnahụkwa mkpughe Ya. Chineke Onye Dị Elu sịrị:

﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡفُرُونَ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُواْ بَيۡنَ ٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيَقُولُونَ نُؤۡمِنُ بِبَعۡضٖ وَنَكۡفُرُ بِبَعۡضٖ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُواْ بَيۡنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا ١٥٠ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ حَقّٗاۚ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا151﴾

(N'ezie, ndị ahụ na-agọnahụ Chineke nakwa ndị ozi Ya, ma na-achọkwa ikewapụ n'etiti Chineke nakwa ndị ozi Ya, ha wee na-asị: "Anyị kwenyere n'ụfọdụ ma jụ ikwenye n'ụfọdụ," ma na-achọ iwere ụzọ dị n'etiti nke ahụ.

Ndị ahụ bụ ndị na-agọnahụ Chineke n'ezie. Ma Anyị akwadola maka ndị na-agọnahụ ahụhụ na-eweda n'ala.) [Surah An-Nisaa: 150-151].

Ya mere, anyị ndị Alakụba kwere na Chineke nakwa n'Ụbọchị Ikpeazụ—dị ka Chineke siri nye n'iwu—anyị kwerekwa na ndị ozi niile nakwa akwụkwọ ndị gara aga. Chineke Onye Dị Elu sịrị:

﴿ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِۦۚ وَقَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ غُفۡرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ285﴾

(Onye Ozi kwere n'ihe e zitere ya site n'aka Onyenwe ya, ya na ndị kwere ekwe. Ha niile kwere na Chineke, na ndị mmụọ ozi Ya, na akwụkwọ Ya, na ndị ozi Ya, [na-asị]: "Anyị adịghị akpa oke n'etiti onye ọ bụla n'ime ndị ozi Ya." Ha wee sị: "Anyị anụla, anyị erubekwaala isi. Mgbaghara Gị, Onyenwe anyị, ọ bụkwa n'ebe Ị nọ ka nlọghachi dị".) [Surah Albakara:285].

Gịnị bụ Qur'an Dị Ebube?

Qur'an Dị Ebube bụ okwu Chineke Onye Dị Elu nakwa mkpughe Ya nke O wedatara n'isi onye ozi ikpeazụ Muhammad ﷺ. Ọ bụkwa ihe ebube kachasị ukwuu nke na-egosi eziokwu nke ibu amụma ya ﷺ. Qur'an Dị Ebube bụ eziokwu n'ime iwu ya nakwa eziokwu n'ime akụkọ ya.

Chineke agbaala ndị na-agọnarị Ya aka ka ha mepụta ma ọ bụrụgodị otu Surah (isiakwụkwọ) yiri ya, mana ha enweghị ike ime nke ahụ; n'ihi ịdị ukwuu nke ihe dị n'ime ya na otu o siri gbaa ihe niile metụtara mmadụ gburugburu n'ime ndụ nke ụwa a nakwa nke ndụ mgbe ọnwụ gasịrị. O gụnyekwara eziokwu niile gbasara okwukwe nke ọ dị mkpa ikwere na ha.

O tinyekwara iwu na mmachibido iwu nke mmadụ ga-agbasorịrị na mmekọrịta ya na Onyenwe ya, ma ọ bụ n'etiti ya na onwe ya, ma ọ bụ n'etiti ya na ndị ọzọ niile e kere eke. A kọwara ihe a niile n'asụsụ dị elu nke doro anya ma na-enye nkọwa zuru oke.

O nwere n'ime ya ọtụtụ ihe akaebe nke ezi uche nakwa eziokwu nke sayensị nke na-egosi na Akwụkwọ a enweghị ike ịbụ nke mmadụ mere, kama ọ bụ okwu nke Onyenwe ụmụ mmadụ, Onye Dị Ebube ma Dị Elu.

Gịnị bụ Okpukperechi nke Islam?

Islam bụ ịtọgbọ onwe nye Chineke Onye Dị Elu site na Tawhid (ikweta na Ọ bụ naanị Otu), nakwa irubere Ya isi, nakwa irubere iwu Ya isi n'obi nnabata, nakwa ịgọnahụ ihe ọ bụla a na-efe ofufe na-abụghị Chineke.

Chineke zitere ndị ozi na otu ozi, nke bụ: ịkpọ òkù ka e fee naanị Chineke ofufe, n'enweghị onye ọ bụla ha na Ya na-ekekọrịta, nakwa ịjụ ihe niile a na-efe ofufe na-abụghị Chineke.

Islam bụ okpukpe nke ndị amụma niile. Òkù ha bụ otu, mana iwu (Shari'ah) ha dị iche iche. ​Ndị Alakụba taa bụ naanị ndị jidesiri ike n'okpukpe ziri ezi nke ndị amụma niile wetara. ​Ozi Islam n'oge a bụ eziokwu; ọ bụkwa ozi ikpeazụ sitere n'aka Onye Okike nye ụmụ mmadụ.

Onyenwe anyị onye zitere Ibrahim, Musa, na Isa (udo dịrị ha) bụ Onye zitere Onye Ikpeazụ nke ndị ozi, Muhammad ﷺ; ma Iwu nke Islam bịara na-akagbu iwu ndị bu ya ụzọ.

N'ezie, okpukpe niile ndị mmadụ na-efe taa—ma e wezụga Islam—bụ okpukpe mmadụ mere, ma ọ bụ okpukpe ndị sitere n'aka Chineke mana mmadụ mebiri wee ghọọ ngwakọta nke nkwenkwe ụgha, akụkọ ifo ndị e ketara eketa, nakwa mgbalị uche mmadụ.

Ma okpukpe ndị Alakụba bụ otu okpukpe doro anya nke na-adịghị agbanwe agbanwe, dịka ofufe ha ji efe Chineke bụkwa otu. Ha niile na-ekpe ekpere ugboro ise ahụ, na-enye Zakat site n'akụ na ụba ha, ma na-ebu ọnụ n'ọnwa Ramadan. Tụleekwa usoro iwu ha, nke bụ Qur'an Dị Ebube, ọ bụ otu akwụkwọ n'ime mba niile. Chineke Onye Dị Elu kwuru sị:

﴿...ٱلۡيَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِينَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ نِعۡمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَٰمَ دِينٗاۚ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ فِي مَخۡمَصَةٍ غَيۡرَ مُتَجَانِفٖ لِّإِثۡمٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ﴾

(...Taa, emezuwo m okpukpe unu, mezuokwa m amara m n'ahụ unu, ma ahọrọwo m Islam ka ọ bụrụ okpukpe maka unu. Ma onye ọ bụla a manyere n'ihi oke agụụ, n'enweghị ebumnuche imehie, n'ezie, Chineke bụ Onye na-agbaghara, Onye nwere obi ebere.) [Surah Al-Maa'idah:3].

Nakwa Chineke Onye Dị Elu sịrị n'ime akwụkwọ nsọ Qur'an:

﴿قُلۡ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا وَمَآ أُنزِلَ عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ وَٱلۡأَسۡبَاطِ وَمَآ أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَٱلنَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمۡ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّنۡهُمۡ وَنَحۡنُ لَهُۥ مُسۡلِمُونَ ٨٤ وَمَن يَبۡتَغِ غَيۡرَ ٱلۡإِسۡلَٰمِ دِينٗا فَلَن يُقۡبَلَ مِنۡهُ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ85﴾

(Sị: “Anyị ekwerela na Chineke, nakwa n'ihe e zidataara anyị, nakwa n'ihe e zidataara Ibrahim, Isma'il, Ishaq, Ya'qub, nakwa ndị ebo asaa ahụ (Al-Asbat). Nakwa n'ihe e nyere Musa na Isa nakwa ndị amụma sitere n'aka Onyenwe ha. Anyị adịghị akpa oke n'etiti onye ọ bụla n'ime ha, anyị bụkwa ndị na-edonye onwe anyị nye Ya”84

Ma onye ọ bụla na-achọ okpukpe ọzọ na-abụghị Islam, a gaghị anabata ya n'aka ya, ma n'Ụbọchị Ikpeazụ, ọ ga-anọ n'etiti ndị funahụrụ85).

[Surah Imran: 84-85].

Ya mere, okpukpe Islam bụ ụzọ ndụ zuru oke, nke kwekọrọ n'ọdịdị okike na uche mmadụ, nke obi ndị dị ọcha na-anabata. Onye Okike Dị Ebube nyere ya n'iwu maka ihe ndị O kere, ọ bụkwa okpukpe nke ihe ọma na obi ụtọ maka mmadụ niile n'ụwa nakwa n'Ụwa Nke Ọzọ (Al-Aakhirah). Ọ dịghị eweli otu agbụrụ elu karịa nke ọzọ, ma ọ bụ otu ụdị anụ ahụ elu karịa nke ọzọ; ndị mmadụ niile hà nhata n'ime ya. Ọ dịghị onye nwere ike ịka ibe ya mma na Islam ma ọ bụghị n'ihi ogo nke ezi omume ya.

Chineke Onye Dị Elu Sịrị:

﴿مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَنُحۡيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةٗ طَيِّبَةٗۖ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ97﴾

(Onye ọ bụla rụrụ ezi omume, ma ọ bụ nwoke ma ọ bụ nwanyị, ma ọ bụrụ na ọ bụ onye kwere ekwe n'ezie, Anyị ga-enye ya ndụ dị mma ma kwụọ ha ụgwọ ọrụ ha kachasị mma n'ihe ọ bụla ha na-arụ.) [Surah An-Nahl: 97].

Okpukperechi nke Islam bụ ụzọ nke obi ụtọ.

Islam bụ okpukpe nke ndị amụma niile. Ọ bụ okpukpe Chineke maka mmadụ niile, ọ bụghị okpukpe dịịrị naanị ndị Arab.

Islam bụ ụzọ obi ụtọ nke eziokwu n'ụwa a, nakwa ngọzi na-adịgide adịgide n'Ụwa Nke Ọzọ.

Islam bụ naanị okpukpe nke na-egbo mkpa nke mkpụrụobi nakwa nke anụ ahụ, ma na-edozi nsogbu niile nke ụmụ mmadụ. Chineke Onye Dị Elu sịrị:

﴿قَالَ ٱهۡبِطَا مِنۡهَا جَمِيعَۢاۖ بَعۡضُكُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوّٞۖ فَإِمَّا يَأۡتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدٗى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشۡقَىٰ 123 وَمَنۡ أَعۡرَضَ عَن ذِكۡرِي فَإِنَّ لَهُۥ مَعِيشَةٗ ضَنكٗا وَنَحۡشُرُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَعۡمَىٰ124﴾

(O sịrị: Unu niile sinụ na ya gbadata; ụfọdụ n'ime unu ga-abụ ndị iro nye ibe ha. Ma ọ bụrụ na nduzi sitere n'aka M abịakwute unu, onye ọ bụla soro nduzi M, ọ gaghị ehie ụzọ, ọ gaghịkwa ata ahụhụ123.

Ma onye ọ bụla chigharịrị azụ site na Ncheta M, n'ezie, ọ ga-enwe ndụ mkpagbu, ma Anyị ga-akpọlite ya n'Ụbọchị Mbilite n'ọnwụ ka ọ bụrụ onye kpuru ìsì124) [طه: 123-124]

Gịnị ka Onye Alakụba na-enweta n'ụwa a na n'Ụwa Nke Ọzọ?

Islam nwere uru dị ukwuu, ụfọdụ n'ime ha bụ:

Mmeri na ugwu n'ụwa a site na mmadụ ịbụ ohu Chineke, ma ọ bụghị ya, ọ ga-abụ ohu nye agụụ ọjọọ ya, Ekwensu, nakwa agụụ anụ ahụ.

Mmeri n'Ụwa Nke Ọzọ site n'ịbụ onye Chineke gbaghaara, nakwa onye afọ ojuju Ya dakwasịrị; na Chineke ga-etinye ya na Jannah iji nweta afọ ojuju na ngọzi na-adịgide adịgide, nakwa na ọ ga-agbanahụ ahụhụ nke Ọkụ.

- Na Onye Kwere Ekwe (Mu'min) ga-anọnyere ndị amụma, ndị eziokwu, ndị nwụrụ n'ihi okwukwe ha (Shuhadaa), nakwa ndị ezi omume n'Ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ; lee ka mkpakọrịta ahụ siri tọọ ụtọ! Ma onye na-ekweghị ekwe ga-anọnyere ndị ajọ ọchịchị (Tawaghit), ndị ajọ omume, ndị mmehie, nakwa ndị na-ebibi ihe.

- Ndị Chineke ga-etinye na Jannah ga-ebi n'ime obi ụtọ ebighi ebi n'enweghị ọnwụ, ọrịa, ihe mgbu, nká, ma ọ bụ mwute. A ga-emezukwara ha ọchịchọ ha n'ihe ọ bụla ha chọrọ. Ma ndị ga-abanye n'Ọkụ ga-anọ n'ime ahụhụ ebighi ebi na-adịgide adịgide nke na-adịghị agwụ agwụ.

N'ime Jannah, e nwere ihe ụtọ nke anya na-ahụbeghị, nke ntị na-anụbeghị, nakwa nke na-abatabeghị n'obi mmadụ ọ bụla. Otu n'ime ihe akaebe maka nke a bụ okwu Ya, Onye Dị Elu:

﴿مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَنُحۡيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةٗ طَيِّبَةٗۖ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ97﴾

(Onye ọ bụla rụrụ ezi omume, ma ọ bụ nwoke ma ọ bụ nwanyị, ma ọ bụrụ na ọ bụ onye kwere ekwe n'ezie, Anyị ga-enye ya ndụ dị mma ma kwụọ ha ụgwọ ọrụ ha kachasị mma n'ihe ọ bụla ha na-arụ.) [Surah An-Nahl: 97].

Nakwa okwu Ya, Onye Dị Elu:

﴿فَلَا تَعۡلَمُ نَفۡسٞ مَّآ أُخۡفِيَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعۡيُنٖ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ17﴾

(Ọ dịghị mkpụrụobi ọ bụla maara ihe e zobeere ha nke ga-enye anya ha ọṅụ, dị ka ụgwọ ọrụ maka ihe ha na-arụbu.) [Surah As-Sajdah: 17].

Gịnị ka onye na-abụghị onye Alakụba na-efunahụ?

Mmadụ ga-efunahụ amamihe na nghọta kachasị ukwuu, nke bụ nghọta na amamihe gbasara Chineke. Ọ ga-efunahụkwa okwukwe (Imaan) na Chineke, nke na-enye mmadụ nchekwa na obi iru ala n'ụwa a, nakwa obi ụtọ na-adịgide adịgide n'Ụwa Nke Ọzọ.

Mmadụ ga-efunahụ okwukwe na isoro Akwụkwọ kachasị ukwuu Chineke zidataara ụmụ mmadụ.

Ọ ga-efunahụ okwukwe n'ime ndị amụma dị ukwuu, dịka ọ ga-efunahụkwa isoro ha nọrọ n'ime Jannah n'Ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ. Ọ ga-abụ onye na-eso ndị Ekwensu (Shayatin), ndị mmehie, nakwa ndị ajọ ọchịchị (Tawaghit) n'ime Ọkụ Jahannam; lee ka ebe obibi nakwa ndị agbata obi ahụ siri jọgbuo onwe ha!

Chineke Onye Dị Elu Sịrị:

﴿قُلۡ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِيهِمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ 15 لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞۚ ذَٰلِكَ يُخَوِّفُ ٱللَّهُ بِهِۦ عِبَادَهُۥۚ يَٰعِبَادِ فَٱتَّقُونِ16﴾

(Sị: N'ezie, ndị funahụrụ bụ ndị ahụ funahụrụ onwe ha nakwa ezinụlọ ha n'Ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ. N'ezie, nke ahụ bụ ọfunahụ pụtara ìhè15

Ha ga-enwe mkpuchi Ọkụ n'elu ha, nakwa n'okpuru ha ka ha ga-enwekwa mkpuchi. Nke ahụ bụ ihe Chineke ji emenye ndị ohu Ya ụjọ. O unu ndị ohu M, na-atụnụ M egwu16).

[Surah Az-Zumar: 15-16].

Onye ọ bụla chọrọ nzọpụta n'Ụwa Nke Ọzọ, ọ ga-abụrịrị onye Alakụba, na-erubere Chineke isi ma na-eso Onye Ozi Ya ﷺ.

Otu n'ime eziokwu ndị amụma na ndị ozi (udo dịrị ha) kwenyere n'otu olu bụ na ọ dịghị onye ga-azọpụta n'Ụwa Nke Ọzọ ma ọ bụghị ndị Alakụba, bụ ndị kwere na Chineke Onye Dị Elu ma ha esoghị onye ọ bụla kerịta ofufe Ya (Shirk), ma kwerekwa na ndị amụma na ndị ozi niile. N'ihi ya, ndị niile na-eso ụzọ ndị ozi, ndị kwere na ha ma kweta n'eziokwu ha, ga-abanye na Jannah ma gbanahụkwa Ọkụ ahụ.

Ya mere, ndị ahụ nọ n'oge Onye Amụma Musa, ma kwere na ya, ma soro nkuzi ya; ndị a bụ ndị Alakụba na ndị kwere ekwe (Mu'minun) ezi omume. Mana mgbe Chineke zitesịrị Isa, ọ ghọrọ iwu n'isi ndị na-eso ụzọ Musa ka ha kwere na Isa ma soro ya.

N'ihi ya, ndị kweere na Isa bụ ndị Alakụba ezi omume. Ma onye jụrụ ikwere na Isa wee sị: "Aga m anọgide n'okpukpe Musa," onye ahụ abụghị onye kwere ekwe; n'ihi na ọ jụrụ ikwere n'onye amụma Chineke zitere.

Mgbe ahụ, ka Chineke zitesịrị Onye Ozi ikpeazụ bụ Muhammad ﷺ, ọ ghọrọ iwu n'isi mmadụ niile ka ha kwere na ya. N'ihi na Onyenwe anyị zitere Musa na Isa bụkwa Onye zitere Onye Ozi ikpeazụ bụ Muhammad ﷺ. Ya mere, onye ọ bụla na-agọnahụ ozi Muhammad ﷺ ma sị: "Aga m anọgide na-eso Musa ma ọ bụ Isa," onye ahụ abụghị onye kwere ekwe.

O zughị ezu ka mmadụ kwuo na ọ na-asọpụrụ ndị Alakụba. O zughịkwa ezu maka nzọpụta ya n'Ụwa Nke Ọzọ na ọ na-enye onyinye ebere ma na-enyere ndị ogbenye aka. Kama, ọ dị mkpa ka ọ bụrụ onye kwere ekwe na Chineke, na akwụkwọ Ya, na ndị ozi Ya, nakwa n'Ụbọchị Ikpeazụ; ka Chineke wee nabata nke ahụ n'aka ya! N'ihi na ọ dịghị mmehie dị ukwuu karịa Shirk (ikunye Chineke ibe) na ịgọnahụ Chineke (Kufr), ịjụ mkpughe Chineke zitere, ma ọ bụ ịjụ ọrụ amụma nke Onye Amụma Ya ikpeazụ, bụ Muhammad ﷺ.

Ya mere, ndị Juu, ndị Kraịst, nakwa ndị ọzọ nụrụ banyere izipụta Muhammad ﷺ dịka Onye Ozi Chineke, ma jụ ikwere na ya, jụkwa ịbanye n'okpukpe Islam, ha ga-anọ n'ime Ọkụ Jahannam, ebe ha ga-anọrọ ebighị ebi. Nke a bụ ikpe Chineke, ọ bụghịkwa ikpe nke mmadụ ọ bụla. Chineke Onye Dị Elu sịrị:

﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ وَٱلۡمُشۡرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمۡ شَرُّ ٱلۡبَرِيَّةِ6﴾

(N'ezie, ndị ahụ na-agọnahụ Chineke n'ime Ndị Nwe Akwụkwọ nakwa ndị Mushrikun (ndị na-ekunye Chineke ibe) ga-anọ n'ime Ọkụ Jahannam, ebe ha ga-anọrọ ebighị ebi. Ndị ahụ bụ ndị kachasị njọ n'ime ihe e kere eke.) [Surah Al-Bayyinah: 6].

Ebe ọ bụ na e wedatala ozi ikpeazụ sitere n'aka Chineke nye ụmụ mmadụ, ọ bụ iwu na mmadụ ọ bụla nụrụ banyere Islam nakwa ozi nke Onye Amụma ikpeazụ Muhammad ﷺ, ka o kwere na ya, soro Iwu (Shari'ah) ya, ma na-erubere ya isi n'ihe o nyere n'iwu nakwa ihe o machibidoro. N'ihi ya, onye ọ bụla nụrụ banyere ozi ikpeazụ a ma jụ ya, Chineke agaghị anabata ihe ọ bụla n'aka ya, Ọ ga-atakwa ya ahụhụ n'Ụwa Nke Ọzọ.

Otu n'ime ihe akaebe maka nke ahụ bụ okwu Ya, Onye Dị Elu:

﴿‌وَمَن يَبۡتَغِ غَيۡرَ ٱلۡإِسۡلَٰمِ دِينٗا فَلَن يُقۡبَلَ مِنۡهُ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ85﴾

(Ma onye ọ bụla na-achọ okpukpe ọzọ na-abụghị Islam, a gaghị anabata ya n'aka ya, ma n'Ụwa Nke Ọzọ, ọ ga-anọ n'etiti ndị funahụrụ.)

[Surah Aal-Imran: 85].

Ma onye ọbụla nke na-achọ okpukperechi ọzọ na-abụghị Islam, a gaghị anabata ya n'aka ya ma ọlị, ma n'ọdịnihu, ọ ga-anọ n'etiti ndị funahụrụ.

Ya na, Chineke Onye Dị Elu Sịrị:

﴿قُلۡ يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ تَعَالَوۡاْ إِلَىٰ كَلِمَةٖ سَوَآءِۭ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ أَلَّا نَعۡبُدَ إِلَّا ٱللَّهَ وَلَا نُشۡرِكَ بِهِۦ شَيۡـٔٗا وَلَا يَتَّخِذَ بَعۡضُنَا بَعۡضًا أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِۚ فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُولُواْ ٱشۡهَدُواْ بِأَنَّا مُسۡلِمُونَ64﴾

(Sị: O unu Ndị Nwe Akwụkwọ, bịanụ n'okwu ha nhata n'etiti anyị na unu: ka anyị ghara ife ofufe ma ọ bụghị naanị Chineke, ma ghara ijikọta Ya na ihe ọ bụla, ma ụfọdụ n'ime anyị ghara iwere ibe ha dị ka ndị nwenụ ma e wezụga Chineke. Ma ọ bụrụ na ha chigharịa azụ, mgbe ahụ sịnụ: 'Gbàànụ àmà na anyị bụ ndị Alakụba'.) [Surah Imran: 64].

Ọ dịịrị onye Alakụba ịkwere n'ogidi isii ndị a:

Ọ dịịrị onye Muslim ịkwere n'ogidi isii ndị a:

Ikwere na Chineke Onye Dị Elu; na Ọ bụ Onye Okike, Onye Na-enye Ihe Oriri, Onye Na-achịkwa ihe niile, nakwa Onye Nwe ihe niile. Ọ dịghị ihe yiri Ya, O nweghịkwa nwunye ma ọ bụ nwa. Na Ọ bụ naanị Ya kwesịrị ofufe, a gaghịkwa efe onye ọ bụla ọzọ tinyere Ya. Nakwa ịkwere na ife ihe ọ bụla ọzọ a na-efe na-abụghị Ya bụ ofufe ụgha.

Ikwere na ndị mmụọ ozi; na ha bụ ndị ohu Chineke Onye Dị Elu, O kere ha site na ìhè, ma mee ka otu n'ime ọrụ ha bụrụ iji mkpughe arịdakwuru ndị amụma Ya.

Ikwere n'akwụkwọ niile Chineke wedataara ndị amụma Ya (dịka Torah na Injil—tupu e mebie ha), nakwa na Qur'an Dị Ebube bụ nke ikpeazụ n'ime akwụkwọ ndị ahụ.

Ikwere na ndị ozi niile dị ka Nuh, Ibrahim, Musa, Isa, nakwa onye ikpeazụ n'ime ha bụ Muhammad. Na ha bụ ụmụ mmadụ, ndị O ji mkpughe kwado ma nye ha ihe ịrịba ama nakwa ọrụ ebube ndị na-egosi eziokwu ha.

Ikwere n'Ụbọchị Ikpeazụ; mgbe Chineke ga-akpọlite ndị mbụ na ndị ikpeazụ ma kepee ikpe n'etiti ihe ndị O kere eke, ma tinye ndị kwere ekwe na Jannah, tinye ndị na-agọnahụ Chineke n'Ọkụ.

Ikwere n'Akàrààkà (Qadar); nakwa na Chineke maara ihe niile mere n'oge gara aga na ihe ga-eme n'ọdịnihu, nakwa na Chineke amatawala nke ahụ, dee ya, chọọ ya, ma kee ihe niile.

Nakwa ka i fee Chineke ofufe site n'ihe O wepụtara n'iwu, nke gụnyere ekpere, Zakat, ibu ọnụ, na Hajj ma ọ bụrụ na i nwere ike ịchọta ụzọ ije ya. Emesịa, ọ ghaghị ịmụta okpukpe ya nke ga-abụ isi iyi nke obi ụtọ ya n'ụwa a nakwa nzọpụta ya n'Ụwa Nke Ọzọ.

***

الفهرس

Onyenwe Anyị, Onye Okike Dị Ukwuu 4

Onyenwe a, Onye Okike, Onye Na-enye ihe oriri bụ Chineke, Onye dị nsọ nakwa Onye dị elu karịsịa. 5

Àgwà nke Onyenwe anyị Onye Okike 6

Onyenwe Anyị A Na-efe Ofufe Nwere Àgwà Zuru Oke 7

Gịnị kpatara Onye Okike a Dị Ebube ji kee anyị? Gịnịkwa ka Ọ chọrọ n'aka anyị? 10

Gịnị mere ndị ozi jiri dị ọtụtụ? 14

Mmadụ abụghị onye kwere ekwe (Mu'min) ruo mgbe o kwere na ndị ozi niile. 15

Gịnị bụ Qur'an Dị Ebube? 16

Gịnị bụ Okpukperechi nke Islam? 17

Okpukperechi nke Islam bụ ụzọ nke obi ụtọ. 20

Gịnị ka Onye Alakụba na-enweta n'ụwa a na n'Ụwa Nke Ọzọ? 21

Gịnị ka onye na-abụghị onye Alakụba na-efunahụ? 23

Onye ọ bụla chọrọ nzọpụta n'Ụwa Nke Ọzọ, ọ ga-abụrịrị onye Alakụba, na-erubere Chineke isi ma na-eso Onye Ozi Ya ﷺ. 24

Ọ dịịrị onye Alakụba ịkwere n'ogidi isii ndị a: 27

***

ig443v2.0 - 23/07/2026