كَيْفِيَّةُ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Annaba ﷺ salaato fondoo
لِفَضِيلَةِ الشَّيْخِ العَلَّامَةِ
عَبْدِ العَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَازٍ
غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَلِوَالِدَيْهِ وَلِلْمُسْلِمِينَ
Seeku borya
Abdulaziz bin Abdullah bin Baz
D’à yarkoy mayonnaise adonya Hinnakoy, Suujikoy d’à allahara hinnakoy
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
Annaba ﷺ salaato fondoo
Foyyaŋ ga tii Irikoy se nga hinne, salati nda sallama ma te nga tamo nda nga diyoo, iri Annabiyo Muhammadu, nga nda nga alzumma nda nga sahabey kulu boŋ. Woodin bandage:
Sanni wey ga ti sanni bareyantey Annnabi ﷺ sallah sifa beyano ra. Ay miila ay m'a no alsiilamo kulu se, alboro nda wayboro, zama boro kulu kaŋ ga laadaabu nd'a ma siw k'a ce dondon woodin ra; Zama Annnabi ﷺ ne:
(صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي).
(Wa sallay mate kaŋ cine wa di ay goono ga sallay)1. Woodin fasaleyano cawko se neeya:
1- Alwala timmandi, dem-ti boro m'a alwala te mate kaŋ Irikoy n'a lordi, ka gana nda nga sanno, Kaa kaŋ tabbatarey go a se, kaŋ beeri:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قُمۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغۡسِلُواْ وُجُوهَكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ إِلَى ٱلۡمَرَافِقِ وَٱمۡسَحُواْ بِرُءُوسِكُمۡ وَأَرۡجُلَكُمۡ إِلَى ٱلۡكَعۡبَيۡنِ...﴾
﴾Wa araŋ wo kaŋ yaŋ te iimaan, nda araŋ tun sallay se, kal araŋ ma araŋ moydumawey nyumay, da araŋ kambey hala gongonyawey, ka araŋ boŋey tuusu, ka araŋ cey nyumay hala ce taasey... ﴿. [Al-Maa'ida: 6]. Aayat
Annʲābi ciyaŋo mo (sallallāhu alayhi wa sallam):
(لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ).
(I si ta salla sanda taharantaray si)2.
Kala a sanno (Sallallāhu `alayhi wa sallam) bora se kaŋ na nga salla laala te:
(إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلَاةِ، فَأَسْبِغِ الْوُضُوءَ).
(Waati kaŋ ni ga tun salati se, kala ni m'alwala timmandi)3.
2- Sallakoyoo ma jibbi Alqibla haray, kaŋ ti Kaaba no, nangu kulu kaŋ a go, da nga gafoo kulu. A ma anniya te nga bina ra sallay kaŋ a ga ba din se, a ma ciya farilla no, wala naafila. A si anniya din ci da nga meyo; zama meyo ga anniya ciyaŋo manti šeri'a ra, amma bid'a no. Zama Annabi ﷺ mana anniya ci, sahabey-ga mo (Irikoy ma maa i se) mana a ci. A ma sutura te nga jine kaŋ gaa a ga salli, da a ciya Imaam no, wala a go ga salli afo. Alqibla jibo sarti no sallay ra, kala day alhaali kayantey fooyaŋ ra kaŋ i ga bay, kaŋ i n'i kaati ganakoyey tirey ra ago.
3- A ma haram takbir te ka ne: « Allahu Akbar », a mo ma goro a sujud nango gaa.
4- A ga nga kambey za Takbira teeyan waati hal i ma saba nga katawey se, wala nga hangey se.
5- A ga nga kambe hinka daŋ nga gande ganda, a ga kambe ŋwaaro jisi kambe wowro banda da nga kambe jinde da nga kambe jare boŋ; zama woodin no ka tabbat Annabi ﷺ do.
6- Sunna no i ma Hay-teeroo dooña caw, nga neeya:
(اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَايَ، كَمَا بَاعَدْتَ بيْنَ المَشْرِقِ وَالمَغْرِبِ، اللَّهُمَّ نَقِّنِي مِنَ الخَطَايَا كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْ خَطَايَايَ بِالمَاءِ وَالثَّلْجِ والبَرَدِ).
(Ya Allah, ma waasu ay da ay zunubey ra game, mate kaŋ ni waasu wayna funay da wayna kaŋay game. Ya Allah, ma'ay hanandi zunubey ra, mate kaŋ i ga bankaaro kwaaray hanandi dufutara ra. Ya Allah, ma ay zunubey nyum da hari, da šeeji, da saŋgari)4.
Hala d'a ba, a ga ne a nango ra:
(سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَالَى جَدُّكَ، ولَا إلَهَ غَيْرُكَ).
(Nin no ka timme, ya Allah, da ni saabuyaŋo, kala ni maa ga ti barkante, kala ni beeray beeri, kala Irikoy fo kulu si no, kala nin)5, Hala day a kande sallay doŋ jikke* fooyaŋ kaŋ tabbat Annabi Sallallahu aleyhi wa sallam do, wone yaŋ banda, basi kulu si no. Amma wo kaŋ ga sogo, nga ne a ma te wo sorro fo, a ma ye ka te afa sorro fo. Zama woodin ga tooru toonandi Annabi gana gana ra. Gaa no a ga ne: « A’uzu billahi minaš-šayṭanir-rajīm, Bismillahir-Raḥmanir-Raḥīm », a ma Al-Fatiha Suura caw, a sanno sabbay se:
*Istiftah duwa-ey
(لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بفَاتِحَةِ الكِتَابِ).
(Sallay si bara boro kaŋ mana Faatiha Al-Kitaab karoo)6. A banda, a ga ne ‹Aamiin› beero sallat jinde beero ra, da bine mo sallat bine-bino ra. Gaa no a ga haŋ kaŋ waazu a se Kuran ra caw. Amma a ga boori, Faatiha banda, a ma Mufassal sura tenenyaŋey ra caw Aluula, Alasara, nda Attasa ra. Suba laada ra mo, Mufassal sura kuukuyey ra. Almariibey laada ra mo, sorro fo Mufassal sura kuukuyey ra, sorro fo mo a kookoociyey ra. Haya din ya goy teeyan no da Hadiisey kaŋ kaa a boŋ.
7- A ga takabir te ka rukû te, a ga nga kambey sambu hala i ga saba nga tafawey wala nga hangey jarga. A ga nga boŋo te a ma saba nda nga banda, a ga nga kambey jisi nga dumburey boŋ ka nga kambeyze farantey fay-fay. A ma daŋ nga rukûo ra, ka ne: «Subhâna rabbiyal-'azîm». Ifo kaŋ ga boori ga bisa, a m'a ciiri sorro hinza, wala a ga bisa. I ga ba mo a ma ne woodin banda:
(سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، اللهُمَّ اغْفِرْ لِي).
(Ya Irikoy, ni ma darza da ni saabu, Ya Irikoy, ma yafa ay se)7.
8- A ga nga boŋo tunandi ka fun rukûo ra, ka nga kambey sambu hala i ma saba nga katawey wala nga hangey, ka ne: Irikoy maa bora kaŋ n'a sabou. Hala a bara Almaami wala a go nga hinne, a ga ne nga tunay ra:
(رَبَّنَا وَلَكَ الحَمْدُ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ مِلْءَ السَّمَواتِ وَمِلْءَ الأرضِ، وَمِلْءَ مَا شِئتَ مِن شَيءٍ بَعدُ).
(Ya iri Rabbi, ni se no fonnoo go, fonno boobo, laabante, kaŋ albarka go a ra, kaŋ ga toonandi beeney da laabo, da hay kulu kaŋ ni baa woodin banda)8.
Amma d'a ciya maamumu no, kal a ga ne waati kaŋ a ga tun: Rabbanā wa laka al-ḥamd hala a benanta kaŋ i ci jina. D'i boro fo kulu tonton mo —sano ga imaamo, da maamumo, da munfarido—
(أَهْلَ الثَّنَاءِ وَالْمجْدِ، أَحَقُّ مَا قَالَ العَبْدُ، وَكُلُّنَا لَكَ عَبْدٌ: اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أعْطَيْتَ، وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا يَنْفَعُ ذَا الجَدِّ مِنْكَ الجَدُّ).
(Ya nin saabu da daraža Koyo, sanni kaŋ ga sabaati ka bisa bannya me ra, iri kulu mo ni bannyayaŋ no: Ya Allah, ganji-koy si no ni nooroo se, no-koy mo si no ni ganjoyo se, darža-koy mo, a darža si ga nafa a se ni do)9. A se Hasan, dam a tabbatante a do.
A ga ba i kulu—sanda Imaamu, da nga kaŋ ga gana a, da nga kaŋ ga te nga hinne—ma nga kambey dake nga gande boŋ, sanda mate kaŋ a na te a kayyaŋo ra rukû jine, za kaŋ i na hayo kaŋ ga woodin cabe tabbatandi kaŋ fun Annabi ﷺ do haran Wa'il bin Hujr nda Sahl bin Sa'd (Irikoy ma kaan ngey da) hadisey ra.
9- A ga takbir te ka sujudu, a ga nga kambe-dumbey jisi a kambey jine da woodin ga Fasi a se. Da a gussa a se, a ga nga kambey jisi a kambe-dumbey jine. A ga nga cey kambe-izey nda nga kambey kambe-izey jeeri Qibla do, a ga nga kambey kambe-izey margu ka i talfi. A ga sujudu nga gaaham jarey iyye din boŋ: mɔɔ-foora nda niina, kambey hinka, kambe-dumbey hinka, nda cey kambe-izey batamey. A ga ne: «Subhaana Rabbiyal-A’alaa», Sunna no a m’a ci sorro hinza wala a ma tonton. A ga yee mo a ma tonton woodin boŋ ka ne:
(سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي).
Ni no ga hanan, ya Allah iri Rabbo, da ni saabu, ya Allah, ma yafa ay se. A ma adduwa baasu, zama Annacili ﷺ ci:
(أَمَّا الرُّكُوعُ، فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ، وَأَمَّا السُّجُودُ، فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ، فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ).
(Kala Ruku ga, wa Rabbi beerandi a ra, kala Sujud ga mo, wa tijay adduwa ra, zama a ga hima i m'araŋ se icaw) 10.
A ga hã a Rabbi ñi duniya nda Lahira hêri, Sallātu ma ciya farilla wala nāfila, boro ma nga kambe jinde fayante nga cara se, nga gunda nga butey se, nga butey mo nga ce kange se, ka nga kambe me zow ka fun laabo boŋ, zama Annābi (Sallallāhu aleyhi wa sallam) ne:
(اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ، وَلَا يَبْسُطْ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ انْبِسَاطَ الكَلْبِ).
(Wa sabaati sududu ra, araŋ boro fo ma si a kambe nya hinka sintin sanda hansi sintin cine)11.
10- A ga nga boŋo sambu ka takbir te, a ga nga ce kambe wano daari ka goro a boŋ, a ga nga ce kambe funa sinji, a ga nga kambey jisi nga butey nda nga dumburey boŋ, a ga ne:
(رَبِّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاهْدِنِي وَارْزُقْنِي وَعَافِنِي وَاجْبُرْنِي).
(Ya ay Rabbi, ma yafa ay se, ka suuji te ay se, ka fondo cabe ay se, ka arzaka no ay se, ka lafiya no ay se, ka ay toonandi)12. A ga te deeso gungori wo ra.
11- A ma takbir te ka sujudu hinkanta te, a ma te a ra sanda mate kaŋ a te sujudu sintina ra.
12- A ga nga boŋo tunandi ka ne Allaahu Akbar, a ga goro goray kayna follon sanda gorayo kaŋ go sududu hinka din game ra. I ga ne a se fulanzamay gorayo, a go ga hima mo. Da a b'a na, zunubi si a boŋ. Hiino si no, adduwa mo si no a ra. Gaa no a ga tun ka zunbu rak'a iyyantey se, nga ga sanday nga kambey kange gaa da woodin ga hin ka te a se. Da a te a se gangan mo, a ma sanday laabo gaa. Gaa no a ga Faatiha' kar, da haŋ ka koy a se Alkur'aana ra Faatiha' banda. Gaa no a ga te mate kaŋ cine a te rak'a sintina ra.
13- Da salla ga ti raka hinka hinne, sanda Alfajar salla, da Aljuma salla, da Iidi hinka sallayey, kalima ga goro a boŋ tunyaŋo banda sudida iyyantey ga, a ga a ce haran kambe ŋwaaro tunandi, ka goro a ce haran kambe wow boŋ kaŋ a n'a dalandi. A ga a kambe ŋwaaro dake a cante ŋwaaro boŋ, ka a kambey kulu di, kala šahada kambey, ka kaarun nd'a Tawhiidi se. Hano ga boori mo, da a na a kambayce kotto da a boro-koy-kambayce di, ka nga kambe beero da tilasino margu ka te sanda goobu, ka kaarun da šahada kambey; zama alhaali hinka kulu tabati Annabi ﷺ do. Amma wo kaŋ ga hem ga boori, nga ne a ma wo te waati fo, a ma woone te waati fo. A ga a kambe wow dake a cante wow da a kunkuno boŋ. Gaa no, goray wo ra, a ga Attahiyya kar. Nga neeya:
(التَّحِيَّاتُ للهِ وَالصَّلَوَاتُ والطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أنْ لَا إلَهَ إلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ).
(Nda-gaarayey, da sallayey, da gomni hannooney, Irikoy wane yaŋ no. As-salaamu ma zumbu ni boŋ, ya nin Annabi, da Irikoy suuji da nga albarka. As-salaamu ma zumbu iri boŋ, da Irikoy bannya hannooney boŋ. Ay ga seeda te kaŋ Irikoy fo kulu si no kala Irikoy, ay ga seeda te koyne kaŋ Annabi Muhammadu nga bannya no da nga diyeyo.), Soden ban daga no a ma ne:
(اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ؛ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ؛ إنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ).
(Ya Irikoy, ma sallati te Muhammadu se, da Muhammadu almayaali se, mate kaŋ ni te sallati Ibrahima se, da Ibrahima almayaali se. Daahir ni ya Subante no, Beerikoyo no. Ma albarkandi Muhammadu se, da Muhammadu almayaali se, mate kaŋ ni albarkandi Ibrahima se, da Ibrahima almayaali se. Daahir ni ya Subante no, Beerikoyo no)13.
A ma Irikoy laakal hay taci se, a ma ne:
(اللَّهُمَّ إنِّي أَعُوذُ بِكَ مِن عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ عَذَابِ القَبْرِ، وَمِنْ فِتْنَةِ المَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ المَسِيحِ الدَّجَّالِ).
(Ya Irkoy, ay ga tugu nin se Jahannama azaba gaa, da kàbúru azaba gaa, da fundi nda buuya fitna gaa, da Almasihu Dajjal fitna laala gaa)14.
Gaa no a ma adduwa te da haŋ kaŋ a baa Adduɲɲa nda Alahira alkhayri ra, da a na adduwa te nga hayray borey se wala i boŋ Musulmey ra, faydina si no - koyne sallay ma te farilla-wane no wala nafila-wane no -; Annabi (Irikoy ma tu albarka ka no a ma) sanno kaŋ ga kubay sabbay se, Ibn Mas'ud (Irikoy ma kaan nd'a) hadisi ra, waato kaŋ a n'a Attahiyya dondonandi:
(ثُمَّ لِيَتَخَيَّرْ مِنَ الدُّعَاءِ بَعْدُ أَعْجَبَهُ إِلَيْهِ فَيَدْعُو).
(Woodin banda, a ma suuba adduwa ra wanda kaŋ ga kaan a se i kulu, ka adduwa te)15. Riwaya fo ce ra:
(ثُمَّ لِيَخْتَرْ مِنَ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ).
(Woodin banda, a ma adduwa kaŋ a baa suuba)16.
Woodin mo ga kubay hay kulu ka ga bannya nafa, addunya nda Laahara ra. Goydin banda a ga salaam fo a kambe ŋwaaro se nda kambe wow se, ka ne: Assalaamu aleykum wa rahmatullaah, Assalaamu aleykum wa rahmatullaah.
14- D'a te kaŋ jiiñaa ga ti raka hinza wane sanda Almanxarba, wala raka taaci wane sanda Alzaari da Alansar da Alasaroo, a ga Attahiyyaatu kaŋ i ci jina caw, da Annabi ﷺ ga albarkandee, gaa no a ga tun ka kay ka lamba nga dumbey gaa, ka nga kambey sambu hala i ma saba nga gandey wala nga hangey, ka ne: Allahu Akbar. A g'i jisi—sanni ti nga kambey—nga gunde boŋ sanda mate kaŋ i ci jina, a ga Alfaatiya hinne caw. D'a na Alzaari raka hinzanta nda taacanta ra hay fo caw ka tonton Alfaatiya gaa wati fooyaŋ, a si laala, zama a tabbatante no hay kaŋ ga woodin cabe Annabi ﷺ do, Abu Sayiid—Irikoy ma maa a se—hadisoo ra. D'a na Annabi ﷺ ga albarkandee naŋ Attahiyyaatu sintina banda mo, a si laala; zama a sunna no, a mana tilasandi Attahiyyaatu sintina ra. Gaa no a ga Attahiyyaatu caw Almanxarba raka hinzanta banda, da Alzaari da Alansar da Alasaroo raka taacanta banda, sanda mate kaŋ i ci woodin jina jiiñaa kaŋ ga ti raka hinka ra. Gaa no a ga salmey te nga kambe ŋwaari da wow se, a ga yaafa hã Irikoy gaa sorro hinza, gaa no a ga ne:
(اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ يَا ذَا الجَلَالِ وَالإِكْرَامِ).
(Ya Irikoy, nin no ga ti Lafia, ni do no lafia fun. Ni barka beeri, ya Beeray da Alhorma Koyo)17. Nda Liman no, kaŋo jine a ma insaari borey gaa, gaa no a ga ne:
(لَا إلَهَ إلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَه، لَهُ المُلْكُ، وَلَهُ الحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيءٍ قَدِيرٌ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إلَّا بِاللهِ، اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أعْطَيْتَ، وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلَا يَنْفَعُ ذَا الجَدِّ مِنْكَ الجَدُّ، لَا إلَهَ إلَّا اللهُ، وَلَا نَعْبُدُ إلَّا إيَّاهُ، لَهُ النِّعْمَةُ وَلَهُ الفَضْلُ، وَلَهُ الثَّنَاءُ الحَسَنُ، لَا إلَهَ إلَّا اللهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَو كَرِهَ الكَافِرُونَ).
(Irikoy si no kala Allah, a hinne no, a gonda hãbilikoy kulu. Koyoŋo kulu nga wane no, sifayaŋo kulu mo nga wane no. A gonda dabari hay kulu boŋ. Dabari kulu si no, gaabi kulu si no, kala nda Allah. Ya Allah, boro kulu si no kaŋ ga ganji haŋ kaŋ ni no, boro kulu si no mo kaŋ ga no haŋ kaŋ ni ganji. Duurakoy duura si n'a nafa ni do. Irikoy si no kala Allah, iri si gaaba nda boro kulu kala nga. Niima nga wane no, albarka nga wane no, sifayaŋ hanno mo nga wane no. Irikoy si no kala Allah, iri goono ga diina laasaabu a se, hatta day kafiriizey wangu)18.
A ma Irikoy subhanallahi te sorro 33, a m'a hamdu o dumi, a m'a takbir te o dumi mo. Kaŋ ga zangu timmandi, a ma ne: Lā ilāha illallāhu waḥdahu lā sharīka lah, lahul mulku, wa lahul ḥamdu, wa huwa ʿalā kulli shayʾin qadīr. A ma Ayatul Kursi caw, da Qul huwa Allāhu aḥad, da Qul aʿūdhu birabbi l-falaq, da Qul aʿūdhu birabbi n-nās sallay kulu banda. I ga ba mo i ma suura hinza din caw sorro 3 Fajr sallo da Maghrib sallo banda; zama hadisiyaŋ go no i boŋ kaŋ yaŋ fun Annabi ﷺ do. Zikiri kulu din ya sunna no, manti farilla no.
A ga filla Musulmance alboro nda wayboro kulu se i ma salla zaari salla jine rak'a taaci, a banda rak'a hinka, futari salla banda rak'a hinka, kootiya salla banda rak'a hinka, da subaahi salla jine rak'a hinka. Kulloŋ ga ti rak'a way cindi hinka. Rak'a wooley din maa ga ti Rawātib; zama Annābi (Sallallahu aleyhi wa sallam) gonda ga soobay i teyaŋo gaa waati kaŋ a si dira ra. Amma fondo ra, a doon ga i naŋ, kala Alfazar sunna nda Witiri. Zama nga Annabi (k'a gaa albarka nda baani) doon ga haggoy d'i gooiyoo ra da fondoo ra. Kala yane ka yoo i ma sunna rawatib wey da Witiri te windoo ra. D'a i te misiraw ra mo, foyi si no; Annabi (k'a gaa albarka nda baani) sanno se:
(أفْضَلُ صَلَاةِ المَرْءِ في بَيْتِهِ، إلَّا الصَّلَاةَ المَكْتُوبَةَ).
(Boro salaati irowo go a windo ra, kala Farilla salaatey)19.
Kala raka-yan wey lasabu teeyano go Aljanna koroy sababu-yan ra, Annabi ﷺ sanni boŋ kaŋ ne:
(مَنْ صَلَّى اثْنَتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً فِي يَومٍ وَلَيْلَةٍ، بُنِيَ لَه بِهِنَّ بَيْتٌ فِي الجَنَّةِ).
(Boro kaŋ salla raka way cindi hinka zaari fo da cin fo ra, i ga fu cina a se Alcenna ra)20.
D'a na raka taaci te Asr jikke jina, da hinka Maghrib jikke jina, da hinka Isha jikke jina, a ga boori; zama a tabbatante Annabi ﷺ do hayo kaŋ ga woodin cabe. D'a na raka taaci te Zaari banda, da taaci a jina, a ga boori mo; Annabi ﷺ sanno se kaŋ ne:
(مَنْ حَافَظَ عَلَى أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ قَبْلَ الظُّهْرِ، وَأَرْبَعٍ بَعْدَهَا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ).
(Boro kaŋ deenandi da salla raka'a ihin Alzuhur jine, da ihin a banda, Irikoy ga haramandi Jahannama dano a se)21. A maanaa-o ga ti a ga raka hinka tonton Sunna ratiba boŋ Zuhura banda, zama Sunna ratiba ga ti raka taaci a jine, da hinka a banda. Da a na hinka tonton a banda, a ga du haŋ kaŋ i dede Ummu Habiba, Irikoy ma kaan a se, hadisi-o ra.
Allah de no ga nafa bana. Allah ma albarka nda suabandiyaŋ zuba iri Annabijo Muhammad Abdullahi izo boŋ, da nga almayaaley, da nga sahãabey, da borey kulu kaŋ yaŋ n'i gana da ihisani hala Alkiyama zaaro.
***
dje395v2.1 - 28/04/2026
Muslim n'afilla, ton nooro (224).
Al-Bukhari n'a konda, lambaara (5782).
Bukhari (744) da Muslim (598) n'a koryo.
Muslim n'a bangandi, lamba (399).
Bukhari n'a kande, numburo (756).
Bukhari n’a konda, lambaara (817), da Muslim, lambaara (484).
Bukhari n'a kanda, tanda (711), da Muslim, tanda (598).
Muslim ne a koro, lamba (477).
Muslim n'a kande, lambara (479).
Buxaari n'a zaarandi, lambaaro (788), da Muslim, lambaaro (493).
Tirmidhi n'a sinji ga, lamba (284), da Abu Dawud, lamba (850), da Ibn Maajah, lamba (898).
Bukhari n'a ci, lamba (797), da Muslim, lamba (402).
Bukhari n'a konda, lamba (1311), da Muslim, lamba (588).
Nasa'i n'a kande, lambaara (1298).
Muslim n'a bayyan, lambaara (402).
Muslim ne a konda, nambara (591).
Muslim n'a ciiti, nambara (402)
Bukhari ne a konda, nombro (6860).
Muslim n'a ci, lambaara (728).
Ahmadu n'a koro, numboro (25547), da Attirmizi, numboro (393), da Abu Dawuda, numboro (1077).
Bukhari n'a filla lamba (605).