العَقِيدَةُ الصَّحِيْحَةُ وَمَا يُضَادُّهَا
Inkolelo eyiqiniso nalokho okuphikisana nayo
لِسَمَاحَةِ الشَّيْخِ العَلَّامَةِ
عَبْدِ العَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ بَازٍ
رَحِمَهُ اللهُ
Umbhali Isungulwe ngumfundisi
uAbdul Aziz bin Baz (umusa ka-Allah ubenaye)
بِسْمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمِ
Ukuvikela ubunye bukaNkulunkulu
Umlayezo wokuqala:
Inkolelo eyiqiniso nalokho okuphikisana nayo
Udumo lonke lungoluka Allah yedwa, futhi ukuthula nezibusiso makube phezu kwalowo okungekho uMphrofethi emva kwakhe, nomndeni wakhe nabalandeli bakhe.
Ngempela, njengoba inkolelo eyiqiniso iwumsuka wenkolo yobu-Islam, nesisekelo senkolo, ngibonile ukuthi kubalulekile ukukhuluma ngalolu daba, nokubhala nokuhlanganisa ekuluchazeni nasekulucaciseni.
Futhi kwaziwa ngobufakazi obusemthethweni obuvela eNcwadini nakwi-Sunnah: ukuthi izenzo namazwi kuba okulungile nokwamukelekayo kuphela uma kuvela ekukholweni okuyiqiniso, kodwa uma ukukholwa kungalungile, khona-ke izenzo namazwi avela kukho kuyachitheka, njengoba uPhezukonke eshilo:
﴿...وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱلۡإِيمَٰنِ فَقَدۡ حَبِطَ عَمَلُهُۥ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ﴾
"...futhi noma ubani ophika ukholo, ngempela izenzo zakhe ziba yize, futhi yena kwelizayo uyoba ngomunye wabalahlekelweyo." [Al-Ma'idah: 5].
Wathi oPhezukonke:
﴿وَلَقَدۡ أُوحِيَ إِلَيۡكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكَ لَئِنۡ أَشۡرَكۡتَ لَيَحۡبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ 65﴾
"Futhi ngempela kwembulwa kuwe nakulabo ababengaphambi kwakho, ukuthi uma wenzela u-Allah abahlanganyeli, ngempela umsebenzi wakho uyokwenziwa ize, futhi ngokuqinisekile uyokuba ngomunye wabalahlekelweyo."
[Az-Zumar: 65].
Futhi amavesi akulo mqondo maningi. Incwadi ka-Allah ecacile kanye neSunnah yesiThunywa saKhe esithembekile, imithandazo engcono kakhulu nokuthula okuvela eNkosini yakhe makube kuye; kubonisile ukuthi inkolelo elungileyo ifinyezwa ezintweni eziyisithupha, eziyilezi: Ukukholelwa ku-Allah, nezingelosi zaKhe, nezincwadi zaKhe, nezithunywa zaKhe, noSuku lokuGcina, nasekudalelweni okuhle nokubi kwakho. Ngakho lezi zindaba eziyisithupha ziyilezi: izisekelo zokholo oluyilo okwehliswa ngazo iNcwadi ka-Allah ePhakeme, no-Allah wathumela ngazo isiThunywa sakhe uMuhammad, ukuthula nezibusiso makube kuye,
Kufike ubufakazi obuningi ngalezi zisekelo eziyisithupha eNcwadini nakwiSunnah eyiqiniso, futhi phakathi kwalokho, ngokwesibonelo, yilokhu okulandelayo:
Okokuqala: Ubufakazi obuvela eNcwadini; phakathi kwabo: izwi lika-Allah uMninimandla onke:
﴿لَّيۡسَ ٱلۡبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ قِبَلَ ٱلۡمَشۡرِقِ وَٱلۡمَغۡرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلۡكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ...﴾
"Ukulunga akukhona ukuthi niphendulele ubuso benu ngasempumalanga nangasentshonalanga, kodwa ukulunga kulowo okholelwa ku-Allah, naseSukwini Lokugcina, nezingelosi, neNcwadi, nabaprofethi..."
[Al-Baqarah: 177].
Nezwi lakhe oKhazimulayo noPhakeme:
﴿ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِ...﴾
"IsiThunywa sikholelwe kulokho okwembulwe kuso okuvela eNkosini yaso, kanjalo nabakholwayo. Bonke bakholelwe kuAllah, nasezingelosini zakhe, nasezincwadini zakhe, nasezithunyweni zakhe bethi, Asenzi mehluko phakathi kwanoma yisiphi ezithunyweni zakhe..." [Al-Baqarah: 285],
Futhi isisho sakhe oDunyisiweyo:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ ءَامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلَّذِي نَزَّلَ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِن قَبۡلُۚ وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ فَقَدۡ ضَلَّ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا 136﴾
"O nina enikholwayo, kholwani ku-Allah nasesiThunyweni sakhe, nasencwadini ayembulele isiThunywa sakhe, nasencwadini ayembula ngaphambili. Futhi noma ngubani ongakholwa ku-Allah, nasezingelosini zakhe, nasezincwadini zakhe, nasezithunyweni zakhe, nasosukwini lokugcina, ngempela uduke ngokuduka okukude."
[An-Nisa: 136],
Futhi isisho sakhe oPhakeme:
﴿أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ذَٰلِكَ فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ 70﴾
"Awazi yini ukuthi u-Allah uyakwazi okusezulwini nasemhlabeni? Ngempela lokho kuseNcwadini. Ngempela lokho kulula ku-Allah." [Al-Hajj: 70].
Okwesibili: Ubufakazi obuvela kwi-Sunnah; phakathi kwabo kukhona i-Hadith edumile eyiqiniso eyalandiswa ngu-Muslim kwi-Sahih yakhe kusuka kwi-hadith yoMholi wamaKholwa u-Umar bin Al-Khattab u-Allah ajabule ngaye ukuthi uJibril ukuthula kube kuye wabuza uMprofethi ﷺ mayelana nokholo, wase ethi kuye:
«الإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ، وَمَلَائِكَتِهِ، وَكُتُبِهِ، وَرُسُلِهِ، وَاليَوْمِ الآخِرِ، وَتُؤْمِنَ بِالقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ».
"Ukholo wukukholelwa ku-Allah, nasezingelosini zaKhe, nasezincwadini zaKhe, nakuzithunywa zaKhe, nangoSuku lokuGcina, nokukholelwa esimisweni saphezulu, okuhle kwaso nokubi kwaso."1. IHadith, Futhi yalandiswa ngoSheikh ababili - ngomehluko omncane - evela kwi-hadith ka-Abu Hurairah, kwangathi u-Allah angajabula ngaye.
Futhi kususelwa kulezi zisekelo eziyisithupha: konke lokho okuyisibopho kuyiMuslim ukuba nenkolelo kukho, nokukholwa kukho maqondana no-Allah oMkhulu noPhakeme, nasendabeni yokuBuya, kanye nokunye okunjalo ezindabeni ezingabonakali; kulokho u-Allah oMkhulu noPhakeme, nesiThunywa saKhe ﷺ ababike ngakho.
Futhi incazelo yalezi zimiso eziyisithupha imi kanje:
Isisekelo sokuqala: Ukukholwa ku-Allah oPhezukonke.
Futhi lokho kubandakanya izinto eziningana; okubalwa kuzo: Ukukholelwa ukuthi unguNkulunkulu weqiniso ofanele ukukhonzwa ngaphandle kwakho konke okunye; ngoba unguMdali wezinceku, noMenzi wokuhle kuzo, noMhlinzeki wezabelo zazo, noMazi wezimfihlo zazo nokusobala kwazo, futhi onamandla okuvuza abalalelayo phakathi kwazo nokujezisa abangalaleli phakathi kwazo.
Futhi ngempela u-Allah udale abantu namaJinn; ngenjongo yalokhu kukhonza, futhi wabayala ngakho, njengoba uSomandla eshilo:
﴿وَمَا خَلَقۡتُ ٱلۡجِنَّ وَٱلۡإِنسَ إِلَّا لِيَعۡبُدُونِ 56 مَآ أُرِيدُ مِنۡهُم مِّن رِّزۡقٖ وَمَآ أُرِيدُ أَن يُطۡعِمُونِ 57 إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلرَّزَّاقُ ذُو ٱلۡقُوَّةِ ٱلۡمَتِينُ 58﴾
"Futhi angidalanga amaJinn nabantu ngaphandle kokuba bangikhonze. (56)
Angifuni kubona isabelo, futhi angifuni ukuthi bangondle. (57)
Ngempela u-Allah unguMondli, uMninimandla, oQine kakhulu." (58) [Adh-Dhariyat: 56-58].
Futhi uSomandla wathi:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ21 ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فِرَٰشٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ فَلَا تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ 22﴾
"O bantu, khonzani iNkosi yenu eyanidala nalabo ababengaphambi kwenu ukuze nibe ngabamesabayo. (21)
Yena owenzele nina umhlaba waba yisendlalelo, nesibhakabhaka saba wuphahla, wehlisa amanzi esibhakabhakeni, wakhipha ngawo izithelo zaba yisabelo senu. Ngakho-ke ningamenzeli u-Allah abalingani nibe nazi." (22) [Al-Baqarah: 21-22].
Futhi u-Allah uthumele izithunywa wehlisa nezincwadi: ukucacisa leli qiniso, nokubizela kulo, nokuxwayisa ngalokho okuphambene nalo, njengoba eshilo uMkhulu noPhezukonke:
﴿وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَ...﴾
"Futhi ngempela sathumela isithunywa esizweni ngasinye ukuthi: Khonzani u-Allah futhi nigweme onkulunkulu bamanga..." [An-Nahl: 36].
Futhi wathi oPhezukonke:
﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِيٓ إِلَيۡهِ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدُونِ25﴾
"Futhi asithumelanga ngaphambi kwakho noma yimuphi umthunywa ngaphandle kokuthi sembule kuye ukuthi akekho unkulunkulu ngaphandle kwami, ngakho-ke ngikhonzeni." [Al-Anbiya: 25].
Futhi wathi uSomandla:
﴿الر كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ1 أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ إِنَّنِي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ2﴾
"Alif, Lam, Ra. Yincwadi amavesi ayo apheleliswe, abese echazwa ngokuningiliziwe, avela koHlakaniphileyo, uMazi wako konke. (1)
Ukuthi ningakhonzi lutho ngaphandle kuka-Allah, ngempela mina ngingumxwayisi nomlethi wezindaba ezinhle kunina ovela kuye." (2)
[Hud: 1-2].
Futhi iqiniso lalokhu kukhonza: wukukhetha u-Allah (Udumo nobukhulu makube kuye) yedwa ngakho konke izinceku ezimkhonza ngakho; okuhlanganisa ukunxusa, ukwesaba, ithemba, umthandazo, ukuzila ukudla, ukuhlaba, nezifungo, nezinye izinhlobo zokukhonza, ngendlela yokuzithoba kuye, nesifiso somvuzo wakhe, nokwesaba isijeziso sakhe, kanye nothando oluphelele kuye, nokuzehlisa ebukhulwini bakhe.
Futhi noma ubani ozindla ngeQur'an eNgcwele: uzothola ukuthi iningi layo lehliswa ngalesi sisekelo esikhulu; njengokusho Kwakhe (Udumo malube Kuye, oPhezukonke):
﴿إِنَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّينَ 2 أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ3﴾
"Ngempela sikwehlisele iNcwadi ngeqiniso, ngakho-ke khonza u-Allah umenzele inkolo ehlanzekile, ngakho-ke khonza u-Allah umenzele inkolo ehlanzekile. (2)
"Qaphela, inkolo emsulwa ingeka-Allah. Futhi labo abazithathela abavikeli ngaphandle kwaKhe bathi: Asibakhonzi ngaphandle kokuthi basisondeze eduze kuka-Allah. Ngempela u-Allah uzokwahlulela phakathi kwabo kulokho abaphikisana ngakho. Ngempela u-Allah akamholi lowo ongumqambimanga, ongakholwayo." (3)
[Az-Zumar: 2-3].
Futhi wathi oDunyisiweyo noPhezukonke:
﴿وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ...﴾
"Futhi iNkosi yakho inqumile ukuthi ningakhonzi omunye ngaphandle kwayo..."
[Al-Isra: 23].
Futhi nezwi lakhe uMninimandla onke:
﴿فَٱدۡعُواْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡكَٰفِرُونَ14﴾
"Ngakho-ke khulekani ku-Allah nibe qotho kuye enkolweni noma abangakholwa bekuzonda."
[Ghafir: 14].
Ngakho-ke, noma ubani ozindla ngeSunnah yoMprofethi uzothola ukunakekelwa kwalesi sisekelo esikhulu futhi, futhi kulokho: okulandiswe kumaSahih amabili okuvela kuMu'adh, u-Allah ajabule ngaye, ukuthi uMprofethi ﷺ wathi:
«حَقُّ اللهِ عَلَى العِبَادِ أَن يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا».
"Ilungelo lika-Allah ezincekwini zakhe wukuthi zimkhonze futhi zingamhlanganisi nalutho."2
Futhi okubandakanywa ekukholelweni ku-Allah nakho: ukukholelwa kukho konke akwenze kwaba yisibopho ezincekwini zakhe, wakubeka phezu kwazo; okuyizinsika ezinhlanu ezisobala ze-Islam.
Yilezi: ukufakaza ukuthi akekho unkulunkulu ngaphandle kuka-Allah, nokuthi uMuhammad uyisiThunywa sika-Allah, nokumisa umkhuleko, nokukhipha izakah, nokuzila ukudla ngoRamadan, nokwenza ihajj eNdlini eNgcwele ka-Allah kulowo onamandla okuthola indlela yokuya kuyo, kanye nezinye izibopho ezilethwe ngumthetho ohlanzekile.
Futhi ebaluleke kakhulu kulezi zinsika nenkulu kunazo zonke: yisifakazo sokuthi akukho ofanele ukukhonzwa ngeqiniso ngaphandle kuka-Allah, nokuthi uMuhammad uyisiThunywa sika-Allah, futhi lesi sifakazo sidinga: ukunikela ukukhonza ku-Allah yedwa ngobuqotho kanye nokuphika ukukhonza kunoma yini enye ngaphandle KwaKhe, futhi lokhu kuyincazelo ka: 'La ilaha illa Allah', ngakho incazelo yaso -njengoba izifundiswa zasho, kwangathi u-Allah angazihawukela: akukho ofanele ukukhonzwa ngeqiniso ngaphandle kuka-Allah, futhi ngokwakhelwe phezu kwalokho: ngempela konke okukhonzwayo ngaphandle kuka-Allah -kungaba ngumuntu noma ingelosi noma iJinn noma okunye okungaphandle kwalokho- kukhonzwa ngamanga, kanti ofanele ukukhonzwa ngeqiniso ngu-Allah yedwa ongenamhlanganyeli, njengoba eshilo Yena oDumisekile noPhezukonke:
﴿ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلۡبَٰطِلُ...﴾
"Lokho kungenxa yokuthi u-Allah uyiQiniso nokuthi lokho abakukhulekelayo ngaphandle kwakhe kungamanga..." [Al-Hajj: 62].
Futhi sekuchaziwe ngaphambilini: ukuthi u-Allah Okhazinyulisiwe noPhakeme wadala zombili izinhlanga – amaJinn nabantu – ngenxa yalesi sisekelo esiyinhloko, wabayalela ngaso, wathumela ngaso iziThunywa zaKhe, wehlisela ngaso izincwadi zaKhe; ngakho-ke kuyisibopho encekwini ukuthi izindle ngalokhu kahle, futhi ikucabangisise kakhulu; ukuze kucace kuyo ukungazi okukhulu iningi lamaMuslim eliwele kukho ngalesi sisekelo; baze bakhonza abanye kanye no-Allah, futhi baqondisa ilungelo laKhe elihlanzekile kwabanye ngaphandle kwaKhe, ngakho u-Allah Nguye ocelwa usizo.
Futhi ekukholweni ku-Allah uSomandla, wukukholwa ukuthi unguMdali womhlaba nomHleli wezindaba zabo, noMlawuli wabo ngolwazi lwaKhe nangamandla aKhe njengoba ethanda uSomandla, nokuthi unguMnikazi walomhlaba kanye nempilo ezayo neNkosi yemihlaba yonke, akekho umdali ngaphandle kwaKhe, futhi ayikho inkosi ngaphandle kwaKhe, Nokuthi wathumela izithunywa, wehlisa nezincwadi; ukuze kulungiswe izinceku, nokuzibizela kulokho okuyinsindiso nenhlalakahle yazo esikhathini samanje nasesikhathini esizayo, Futhi ukuthi Yena oPhezukonke akanamlingani kukho konke lokho, oPhakeme wathi:
﴿ٱللَّهُ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ وَكِيلٞ 62﴾
"U-Allah unguMdali wazo zonke izinto, futhi Yena unguMgcini wazo zonke izinto."
[Az-Zumar: 62].
Futhi wathi oPhezukonke:
﴿إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَ يَطۡلُبُهُۥ حَثِيثٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتِۭ بِأَمۡرِهِۦٓۗ أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ54﴾
"Ngempela iNkosi yenu ngu-Allah owadala amazulu nomhlaba ngezinsuku eziyisithupha wabe esezinza esihlalweni sobukhosi. Wembathisa ubusuku ngemini obuyilandela ngokushesha, nelanga nenyanga nezinkanyezi kuthotshiswe ngomyalo waKhe. Qaphelani! KungokwaKhe ukudala nomyalo. Ubusisiwe u-Allah, iNkosi yemihlaba." [Al-A'raaf: 54].
Futhi okuyingxenye yokukholwa ku-Allah oPhezukonke: ukukholelwa emagameni Akhe amahle nezimfanelo Zakhe eziphakeme eziseNcwadini Yakhe ehloniphekile, kanye nalezo eziqinisekisiwe ezivela kuMthunywa Wakhe othembekile, ngaphandle kokuhlanekezela, noma ukwesula, noma ukuchaza ukuthi kunjani, noma ukufanisa,
﴿...لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ﴾
"...Akukho lutho olufana naye, futhi Yena unguMuzwi, uMboni." [Ash-Shura: 11].
Ngakho-ke kufanele zidluliswe njengoba zifikile ngaphandle kokuchaza isimo, kanye nokukholwa kulokho ezikukhombisayo okuyizincazelo ezinkulu eziyizimfanelo zika-Allah uMninimandla onke, kanye nesibopho sokumchaza Yena oPhezukonke ngazo ngendlela emufanele Yena, ngaphandle kokuthi afane nendalo yaKhe kunoma yini ezimfanelweni zaKhe, njengoba eshilo oPhezukonke: Futhi wathi – uMninimandla onke –
﴿فَلَا تَضۡرِبُواْ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡثَالَۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ74﴾
"Ngakho-ke ningamenzeli u-Allah izibonelo, ngempela u-Allah uyazi kanti nina anazi."
[An-Nahl: 74].
Ngakho-ke lena: yinkolelo yama-Ahlus-Sunnah wal-Jama'ah evela kubaNgabane besiThunywa sika-Allah, ukuthula nezibusiso zika-Allah makube phezu kwakhe, nabalandeli babo ngokulunga; mayelana namagama ka-Allah nezimfanelo zakhe, okuyiyo eyalandiswa ngu-Imam: u-Abu Al-Hasan Al-Ash'ari, kwangathi u-Allah angamhawukela, encwadini ethi "Al-Maqalat" evela kubantu beHadith nabantu beSunnah, kanti yalandiswa nangabanye ngaphandle kwakhe kubantu bolwazi nokukholwa.
Wathi uAl-Awza'i (umusa ka-Allah mawube kuye): "U-Zuhri noMakhul babuzwa ngamavesi ezimfanelo, base bethi: Wadluliseni njengoba eze."3.
U-Al-Awza'i naye wathi, sengathi u-Allah angamhawukela: "Thina kanye namaTabi'un sasibaningi sithi u-Allah uMkhazinyulwa usesihlalweni Sakhe sobukhosi futhi sikholelwa kulokho okubikiwe kwiSunnah mayelana nezimfanelo."4
Wathi u-Al-Walid bin Muslim, sengathi u-Allah angamhawukela: "Kwabuzwa uMalik, no-Al-Awza'i, no-Al-Layth bin Sa'd, noSufyan Al-Thawri, umusa ka-Allah mawube kubo, ngezindaba ezibikiwe ngezimfanelo, base bethi bonke: Zidluliseni njengoba zifikile ngaphandle kokuthi kanjani)5.
Futhi lapho ebuzwa uRabi'ah bin Abi 'Abd al-Rahman -ushaykh kaMalik umusa ka-Allah mawube kubo bobabili- mayelana nokuphakama wathi: "Ukuphakama akukona okungaziwa, kanti ubunjalo abuqondakali, futhi isigijimi sivela ku-Allah, kanti kusiThunywa ukudlulisa okucacile, futhi kithina ngukukuvuma ngeqiniso."6, Futhi lapho u-Imam Malik (u-Allah makamhawukele) ebuzwa ngalokho, wathi: "Ukuphakama kuyaziwa, nendlela ayaziwa, nokukholelwa kuko kuyisibopho, nokubuza ngako kuyinto eqanjiwe." Wabe esethi kobuzayo: Angikuboni njengalutho ngaphandle kwendoda embi! Wabe esekhipha umyalo ngaye, wakhishwa7. Lo mqondo uphinde walandiswa uvela kuMama wamaKholwa u-Umm Salama, sengathi u-Allah angajabula ngaye8.
U-Imam Abu Abd al-Rahman bin al-Mubarak, kwangathi u-Allah angaba nomusa kuye, wathi: "Siyayazi iNkosi yethu, udumo malube kuyo, ukuthi ingaphezu kwamazulu ayo, phezu kwesihlalo sayo sobukhosi, ihlukene nendalo yayo."9.
Futhi amazwi ama-Imam kulesi sihloko maningi kakhulu angeke acashunwe kule nkulumo, futhi noma ubani ofuna ukuthola okuningi ngalokho makabuyekeze lokho okubhalwe yizifundiswa zeSunnah kulesi sihloko njengencwadi ethi "As-Sunnah" ka-Abdullah bin Al-Imam Ahmad, nencwadi ethi "At-Tawheed" ye-Imam enkulu uMuhammad bin Khuzaimah, nencwadi ethi "As-Sunnah" ka-Abu Al-Qasim Al-Lalika'i At-Tabari, nencwadi ethi "As-Sunnah" ka-Abu Bakr bin Abi Asim, kanye nempendulo kaShaykh al-Islam Ibn Taymiyyah kubantu baseHama, okuyimpendulo enkulu enenzuzo eningi lapho acacisa khona, kwangathi u-Allah angamhawukela, inkolelo ye-Ahl as-Sunnah, wacaphuna kuyo okuningi kwamazwi abo, nobufakazi beSharia nobunengqondo bokuba yiqiniso kwalokho okushiwo yi-Ahl as-Sunnah, kanye nokuba yize kwalokho okushiwo ngabaphikisi babo.
Kanjalo nencwadi yakhe ebizwa ngokuthi iTadmuriyyah; uchaze kabanzi kuyo, wacacisa kuyo inkolelo yama-Ahlus Sunnah ngobufakazi bayo obubhaliwe nobunengqondo, nokuphendula labo abaphikisayo ngalokho okuveza iqiniso, futhi kuchithe amanga kunoma ngubani obheka lokho kubantu bolwazi; ngenhloso elungile, nesifiso sokwazi iqiniso. Ngakho isifinqo senkolelo ye-Ahlus-Sunnah wal-Jama’ah esihlokweni samaGama neziMfanelo; wukuthi bafakazela ku-Allah oNgcwele oPhezukonke lokho azifakazele kona Yena encwadini yakhe, noma lokho amfakazele kona isiThunywa sakhe uMuhammad, ukuthula nezibusiso zika-Allah makube phezu kwakhe, eSunnah yakhe, ukufakazela ngaphandle kokufanisa, futhi bamqhelelanisa oNgcwele oPhezukonke ekufaneni nezidalwa zaKhe ngokuqhelelanisa okukhululekile ekuphikeni; ngakho bazuza ukuphepha ekuphikisaneni, Futhi benza ngabo bonke ubufakazi; ngosizo lokuqondiswa okuvela ku-Allah; ngoba kuyindlela ka-Allah oPhakeme kulowo obambelela eqinisweni athumele ngalo izithunywa zaKhe, futhi enze konke okusemandleni akhe kulokho, futhi abe qotho ku-Allah ekukufuneni kwakhe; ukuthi uzomnika impumelelo eqinisweni futhi aveze ubufakazi bakhe, njengoba asho oPhezukonke:
﴿بَلۡ نَقۡذِفُ بِٱلۡحَقِّ عَلَى ٱلۡبَٰطِلِ فَيَدۡمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٞ...﴾
"Kunalokho, sijikijela iqiniso phezu kwamanga, liwachoboze, bese eshabalala..." [Al-Anbiya: 18].
Wathi oPhezukonke:
﴿وَلَا يَأۡتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ وَأَحۡسَنَ تَفۡسِيرًا33﴾
"Futhi abezi kuwe ngesibonelo ngaphandle kokuba sikulethele iqiniso nencazelo engcono kakhulu." [Al-Furqan: 33].
Kepha lowo ophikisana ne-Ahlus-Sunnah: kulokho abakukholelwayo emkhakheni wamagama nezimfanelo; uwela nakanjani ekuphikiseni ubufakazi bemibhalo nobungokomqondo; kanye nokuphikisana okusobala kukho konke akuqinisekisayo nakuphikayo. U-Al-Hafiz Ibn Kathir, kwangathi u-Allah angamhawukela, ubalule amazwi amahle ngalesi sihloko kuTafsir yakhe edumile, futhi lokho kwaba ngesikhathi ekhuluma ngesisho sika-Allah uMninimandla noMkhulu:
﴿إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ...﴾
"Ngempela iNkosi yenu ngu-Allah owadala amazulu nomhlaba ngezinsuku eziyisithupha, wabe esezinza phezu kweSihlalo Sobukhosi... ".
[Al-A'raaf: 54].
Kuhle ukukucaphuna lapha; ngenxa yenzuzo yako enkulu; ngakho wathi, kwangathi u-Allah angamhawukela, nanku umbhalo othi:
(Abantu banamazwi amaningi kakhulu kulesi simo, lena akuyona indawo yokuyichaza kabanzi, kodwa silandela kulesi simo indlela yabakhokheli abalungile: uMalik, u-Al-Awza'i, u-Ath-Thawri, u-Al-Layth bin Sa'd, u-Ash-Shafi'i, u-Ahmad bin Hanbal, u-Ishaq bin Rahawayh, nabanye kubaholi bamaMuslim basendulo nabamanje, okuyile: ukuyidlulisela njengoba ifikile ngaphandle kokuchaza ukuthi kanjani, ngaphandle kokufanisa, nangaphandle kokuyichitha, kanti lokho okusobala okufika ezingqondweni zalabo abafanisayo kuyachithwa ngo-Allah, ngoba u-Allah akafanani nalutho endalweni Yakhe futhi
﴿...لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ﴾
"...Akukho lutho olufana naye, futhi Yena nguMuzwi, nguMboni." [Ash-Shura: 11]. Kunalokho, udaba lunjengoba kusho ama-Imam, - phakathi kwawo kukhona uNu'aym bin Hammad al-Khuza'i, uthisha ka-al-Bukhari, owathi: "Noma ubani ofanisa u-Allah nendalo Yakhe ube ngongakholwayo, futhi noma ubani ophika lokho u-Allah azichaze ngakho ube ngongakholwayo."10, Futhi akukho ukufanisa kulokho u-Allah azichaze ngakho kanye nesiThunywa sakhe, ngakho-ke noma ubani ofakazela ku-Allah oPhakeme lokho okufike emavesini acacile nasezindabeni eziyiqiniso; ngendlela efanele ubukhosi buka-Allah futhi aphikise ku-Allah oPhakeme noma yikuphi ukushiyeka; usehambe endleleni yesiqondiso11. Aphela lapha amazwi ka-Ibn Kathir, kwangathi u-Allah angamhawukela.
Futhi okuyingxenye yokukholelwa ku-Allah: ukukholelwa ukuthi ukholo ngamazwi nezenzo, luyanda ngokulalela futhi luyancipha ngokona, nokuthi akuvumelekile ukubiza noma ngubani kumaMuslim njengongakholwa ngenxa yanoma yisiphi isono esingaphansi kokuhlanganisa u-Allah nokungakholwa; njengokuphinga, ukweba, ukudla inzalo, ukuphuza izidakwa, nokungalaleli abazali, nezinye izono ezinkulu inqobo nje uma bengakuthathi njengokuvumelekile, ngokwezwi lika-Allah, oPhezukonke noKhazimulayo:
﴿إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَيَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُ...﴾
"Ngempela u-Allah akakuthetheleli ukuhlanganyelwa Kwakhe, futhi uyakuthethelela okunye ngaphandle kwalokho kulowo amthandayo..." [An-Nisa: 48]. Futhi njengoba kufakazelwe kuma-hadith a-mutawatir avela kuMthunywa ka-Allah ﷺ, phakathi kwawo kukhona amazwi akhe:
«إِنَّ اللهَ يُخْرِجُ مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيْمَانٍ».
"Impela, u-Allah uzokhipha emlilweni lowo onesisindo sohlamvu lwesinaphi sokholo enhliziyweni yakhe."12
Isisekelo sesibili: Ukukholwa ezingelosini,
Kubandakanya izinto ezimbili: Into yokuqala: Ukukholwa ezingelosini sekukonke; lokho kungukuthi sikholwe ukuthi u-Allah unezingelosi, wazidala ukuze zimlalele, futhi wazichaza ngokuthi:
﴿وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۚ بَلۡ عِبَادٞ مُّكۡرَمُونَ 26 لَا يَسۡبِقُونَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ وَهُم بِأَمۡرِهِۦ يَعۡمَلُونَ27 يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَلَا يَشۡفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرۡتَضَىٰ وَهُم مِّنۡ خَشۡيَتِهِۦ مُشۡفِقُونَ28﴾
"Futhi bathi uMninimusa uthathe indodana. Udumo malube kuye! Kunalokho, bayizinceku ezihloniphekile. (26)
Abakhulumi ngaphambi kwakhe, futhi benza ngomyalo wakhe. (27)
Wazi okungaphambili kwabo nokungemuva kwabo, futhi abancengeli ngaphandle kwalowo amemukelayo, futhi bona ngokumesaba Yena bayathuthumela." (28) [Al-Anbiya: 26-28].
Futhi bayizinhlobo eziningi; phakathi kwabo kukhona abaphathiswe ukuthwala isihlalo sobukhosi, naphakathi kwabo kukhona abagcini beZulwini nesiHogo, naphakathi kwabo kukhona abaphathiswe ukugcina izenzo zezinceku. Okwesibili: Ukukholelwa ezingelosini ngokuningiliziwe; futhi lokho kungukukholelwa kulabo u-Allah nesiThunywa sakhe ababaqambe ngamagama phakathi kwazo; njengoJibril ojutshwe isambulo, noMikail ojutshwe imvula, noMalik umgcini woMlilo. no-Israfil ojutshwe ukuvuthela iCilongo. Njengoba kuveziwe ukubalulwa kwabo kuma-hadith aqinisekisiwe, phakathi kwawo: okuqinisekisiwe kwi-Sahih ngokuka-Aisha (u-Allah makathokoze ngaye) ukuthi uMphrofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) wathi:
«خُلِقَتِ الـمَلَائِكَةُ مِن نُورٍ، وَخُلِقَ الجَانُّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ، وَخُلِقَ آدَمُ مِمَّا وُصِفَ لَكُم».
"Izingelosi zadalwa ngokukhanya, namaJinn adalwa ngelangabi lomlilo, no-Adam wadalwa ngalokho okuchazwe kini."13 Ilandiswe nguMuslim kwiSahih yakhe.
Isisekelo sesithathu: Ukukholelwa ezincwadini, futhi lokhu nakho kubandakanya izinto ezimbili:
Iphuzu lokuqala: Ukukholelwa ezincwadini sekukonke; okungukuthi u-Allah wehlisa izincwadi kubaprofethi bakhe nezithunywa zakhe; ukucacisa ilungelo lakhe, nokubizela kuye, njengoba uSomandla eshilo:
﴿لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلَنَا بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَأَنزَلۡنَا مَعَهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡمِيزَانَ لِيَقُومَ ٱلنَّاسُ بِٱلۡقِسۡطِ...﴾
"Ngempela sathumela iziThunywa zethu nezibonakaliso ezicacile, futhi sehlisa kanye nazo iNcwadi nesilinganiso ukuze abantu bame ngobulungiswa..." [Al-Hadid: 25]. Futhi uSomandla wathi:
﴿كَانَ ٱلنَّاسُ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ فَبَعَثَ ٱللَّهُ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ وَأَنزَلَ مَعَهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ لِيَحۡكُمَ بَيۡنَ ٱلنَّاسِ فِيمَا ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ...﴾
"Abantu babengumphakathi owodwa, ngakho-ke u-Allah wathumela abaprofethi njengababiki bezindaba ezinhle nabaxwayisi, futhi wehlisa kanye nabo iNcwadi ngeqiniso ukuze yahlulele phakathi kwabantu kulokho ababephikisana ngakho..."
[Al-Baqarah: 213].
Udaba lwesibili: Ukukholwa ezincwadini ngokuningiliziwe; lokho kungukuthi sikholwe kulezo u-Allah azisho amagama azo; njengeTorah, neVangeli, neZabur kanye neQur'an, futhi sikholwe ukuthi iQur'an iyona engcono kakhulu kuzo, nesiphetho sazo, nomqaphi wazo, nomqinisekisi wazo, nokuthi iyona okumele isizwe sonke (i-Ummah) siyilandele futhi sehlulele ngayo; kanye nalokho okuyiqiniso kwiSunnah evela kusiThunywa sika-Allah ﷺ; ngoba u-Allah oPhakeme wathumela isiThunywa sakhe uMuhammad ﷺ njengesiThunywa kubo bonke abantu namajini, futhi wembula kuye le Qur'an; ukuze ahlulele ngayo phakathi kwabo, wayenza yaba yukuphulukiswa kwalokho okusezifubeni, nencazelo yazo zonke izinto, nesiqondiso nesihe kwabakholwayo, njengoba u-Allah oPhezukonke eshilo:
﴿وَهَٰذَا كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ مُبَارَكٞ فَٱتَّبِعُوهُ وَٱتَّقُواْ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ155﴾
"Futhi le yincwadi esiyembulile ebusisiwe, ngakho-ke yilandeleni futhi nesabe ukuze nithole umusa." [Al-An'am: 155]. Futhi wathi oPhezukonke:
﴿...وَنَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ تِبۡيَٰنٗا لِّكُلِّ شَيۡءٖ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُسۡلِمِينَ﴾
"...Futhi sehlisele kuwe iNcwadi njengencazelo yazo zonke izinto, nesiqondiso, nomusa, nezindaba ezinhle kumaMuslim." [An-Nahl: 89]. Wathi oPhezukonke:
﴿قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنِّي رَسُولُ ٱللَّهِ إِلَيۡكُمۡ جَمِيعًا ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ فَـَٔامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِ ٱلنَّبِيِّ ٱلۡأُمِّيِّ ٱلَّذِي يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَكَلِمَٰتِهِۦ وَٱتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ158﴾
"Ithi: O bantu, ngempela ngiyisiThunywa sika-Allah kini nonke, Lowo okungowakhe umbuso wamazulu nomhlaba. Akekho unkulunkulu ngaphandle kwaKhe, unika ukuphila futhi uletha ukufa. Ngakho-ke kholwani ku-Allah nasesiThunyweni saKhe, umPhrofethi ongafundile, okholwa ku-Allah nasemazwini aKhe, futhi nimlandele ukuze niholwe." [Al-A'raf: 158]. Futhi amavesi anale ncazelo maningi.
Isisekelo sesine: Ukukholwa ezithunyweni
Kubandakanya futhi izinto ezimbili: Okokuqala: Ukukholwa ezithunyweni bonke; lokhu kungukuthi sikholwe ukuthi u-Allah, oKhazimulayo noPhezukonke, wathuma ezincekwini zaKhe izithunywa ezivela kuzo, eziletha izindaba ezinhle nezixwayisayo, nezibizela eqinisweni; ngakho lowo osabelayo kuzo uzuza injabulo, kanti lowo ophikisana nazo uphetha ngokudumala nokuzisola, futhi owokugcina nongcono kakhulu kuzo nguMprofethi wethu uMuhammad indodana ka-Abdullah, ukuthula nezibusiso makube kuye, njengoba u-Allah oKhazimulayo eshilo:
﴿وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَ...﴾
"Futhi ngempela sathumela isithunywa esizweni ngasinye ukuthi: Khonzani u-Allah futhi nigweme onkulunkulu bamanga..." [An-Nahl: 36]. Futhi uSomandla wathi:
﴿رُّسُلٗا مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى ٱللَّهِ حُجَّةُۢ بَعۡدَ ٱلرُّسُلِ...﴾
"Izithunywa eziletha izindaba ezinhle nabaxwayisi ukuze abantu bangabi nesizathu ku-Allah ngemuva kwezithunywa..." [An-Nisa: 165]. Futhi uSomandla wathi:
﴿مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٖ مِّن رِّجَالِكُمۡ وَلَٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ...﴾
"UMuhammad akayena uyise wanoma ngubani emadodeni enu, kepha uyisiThunywa sika-Allah nophawu lwabaPhrofethi..." [Al-Ahzab: 40].
Okwesibili: Ukukholwa ezithunyweni ngokuningiliziwe; okungukuthi sikholwe ngokuningiliziwe nangokuqondile kulabo u-Allah ababize ngamagama kubo noma labo amagama abo aqinisekisiwe kwisiThunywa sika-Allah, ukuthula kube kuye; njengoNowa, noHud, noSalih, no-Abrahama nabanye, ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kubo kanye nemindeni yabo nabalandeli babo.
Isisekelo sesihlanu: Ukukholwa ngosuku lokugcina
Kufaka phakathi:
Ukukholwa kukho konke u-Allah nesiThunywa sakhe ﷺ abasazise ngakho okuzokwenzeka ngemuva kokufa; njengokuvivinywa kwethuna, isijeziso salo kanye nenjabulo yalo, nezinto ezesabekayo nobunzima obuzoba khona ngoSuku loVuko, neBhuloho, neSikali, nokuPhendula, kanye noMvuzo, nokusatshalaliswa kwamabhuku ezenzo phakathi kwabantu; ngakho kukhona othatha ibhuku lakhe ngesandla sakhe sokudla, nothatha ibhuku lakhe ngesandla sakhe sokunxele, noma ngemuva komhlane wakhe.
Lokhu kuhlanganisa futhi: ukukholelwa eChibini (Al-Hawd) loMprofethi wethu uMuhammad ﷺ, nokukholelwa eZulwini naseSihogweni, nokubona kwamakholwa iNkosi yawo eKhazimulayo nePhakeme, nokukhuluma kwaYo nawo, nezinye izinto ezishiwo kwiQur'an eNgcwele kanye neSunnah eyiqiniso evela kuMthunywa ka-Allah ﷺ; ngakho-ke kuyisibopho encekwini ukukholelwa kukho konke lokhu, nokukufakazela ngendlela echazwe ngu-Allah noMthunywa waKhe ﷺ.
Isisekelo sesithupha: Ukukholwa ekudalelweni
Futhi ukholo lubandakanya izinto ezine:
Indaba yokuqala: Ukukholwa ukuthi u-Allah oDunyiswayo noPhezukonke usekwazi lokho okwaba khona nalokho okuzoba khona, futhi wazi izimo zezinceku zaKhe, nezabelo zazo, nezikhathi zazo ezimisiwe, nezenzo zazo, nokunye okuphathelene nezindaba zazo, ngakho akukho lutho kulokho olufihlekile kuYena oDunyiswayo noPhezukonke, njengoba eshilo oDunyiswayo:
﴿...وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ﴾
"...Futhi yazini ukuthi u-Allah wazi zonke izinto" [Al-Baqarah: 231]. Futhi wathi oMninimandla noBukhosi:
﴿...لِتَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ وَأَنَّ ٱللَّهَ قَدۡ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عِلۡمَۢا﴾
"...ukuze nazi ukuthi u-Allah unamandla phezu kwazo zonke izinto nokuthi u-Allah uzungeze zonke izinto ngolwazi" [At-Talaaq: 12].
Udaba lwesibili: Ukukholwa ukuthi u-Allah ubhale konke akunqumile nakumisile; njengoba eshilo Yena, oKhazimulayo noPhakeme:
﴿قَدۡ عَلِمۡنَا مَا تَنقُصُ ٱلۡأَرۡضُ مِنۡهُمۡۖ وَعِندَنَا كِتَٰبٌ حَفِيظُۢ 4﴾
"Ngempela siyazi lokho umhlaba okunciphisayo kubo, futhi kithina kuneNcwadi elondolozayo."
[Qaf: 4]. Futhi uSomandla wathi:
﴿...وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ فِيٓ إِمَامٖ مُّبِينٖ﴾
"...futhi yonke into siyiqophile encwadini ecacile" [Ya-Sin: 12]. Wathi oPhezukonke:
﴿أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ذَٰلِكَ فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ70﴾
"Awazi yini ukuthi u-Allah uyazi okusezulwini nasemhlabeni? Ngempela lokho kuseNcwadini. Ngempela lokho kulula ku-Allah." (70) [Al-Hajj: 70].
Okwesithathu: Ukukholwa entandweni ka-Allah oPhezukonke engenakuvinjwa; lokho akuthandayo kuyenzeka, nalokho angakuthandi akwenzeki, njengoba eshilo oKhazimulayo noPhezukonke:
﴿...إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يَشَآءُ﴾
"...Ngempela u-Allah wenza lokho akuthandayo" [Al-Hajj: 18]. Futhi wathi uSomandla:
﴿إِنَّمَآ أَمۡرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيۡـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ82﴾
"Impela umyalo wakhe uma efuna into ukuthi athi kuyo, Yiba, bese iba yiyo." [Ya-Sin: 82]. Wathi oDunyisiweyo:
﴿وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ29﴾
"Futhi aninakufisa ngaphandle kokuba u-Allah ethanda, iNkosi yemihlaba yonke." [At-Takwir: 29].
Udaba lwesine: Ukukholwa ukuthi u-Allah oPhezukonke wadala zonke izinto ezikhona; ngakho-ke akekho umdali ngaphandle kwaKhe, futhi ayikho iNkosi ngaphandle kwaKhe; njengoba asho Okhazinyulisiwe:
﴿ٱللَّهُ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ وَكِيلٞ62﴾
"U-Allah unguMdali wazo zonke izinto, futhi Yena unguMphathi wazo zonke izinto."
[Az-Zumar:62]. Wathi oPhezukonke:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡۚ هَلۡ مِنۡ خَٰلِقٍ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ3﴾
"O bantu! Khumbulani umusa ka-Allah kini. Ngabe ukhona yini umdali ngaphandle kuka-Allah onihlinzeka ngesabelo esivela ezulwini nasemhlabeni? Akekho unkulunkulu ngaphandle Kwakhe, pho niphambukiswa kanjani? [Fatir: 3].
Ngakho-ke ukukholelwa ekumiselweni kwesiphetho: kuhlanganisa ukukholelwa kulezi zinto ezine zonke, njengoba kuyinkolelo ye-Ahl al-Sunnah wal-Jama'ah; ngokuphambene nalabo abaphika okunye kwalokho phakathi kwabantu bokusungula izinto ezintsha.
Futhi phakathi kwezindaba ezibalulekile enkolelweni eyiqiniso abakholelwa kuyo i-Ahlus-Sunnah: wukuthanda ngenxa ka-Allah nokuzonda ngenxa ka-Allah, nokubaqotho ngenxa ka-Allah nokuba yizitha ngenxa ka-Allah, futhi lokhu kuyiyo: inkolelo yobuqotho nokuziqhelelisa (Al-Wala' wal-Bara'), futhi iyingxenye yokukholwa ku-Allah oPhezukonke.
Ngakho-ke ikholwa lithanda amakholwa futhi liba qotho kuwo, kanti lizonda abangakholwa futhi libenze izitha, futhi eqhulwini lamakholwa alesi sizwe ngabalandeli besiThunywa sika-Allah (ukuthula nezibusiso zika-Allah kube kuye), - njengoba kumisiwe kwabe-Ahlus-Sunnah wal-Jama'ah -; ngakho bayabathanda futhi babaqotho kubo, futhi bakholelwa ukuthi bangabantu abangcono kakhulu ngemva kwabaphrofethi, ngokusho koMphrofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah kube kuye):
«خَيْرُ القُرُونِ قَرْنِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُم».
"Izizukulwane ezinhle kakhulu yisizukulwane sami, bese kuba yilabo ababalandelayo, bese kuba yilabo ababalandelayo."14 Kuvunyelwene ngobuqiniso bayo,
Futhi bakholelwa ukuthi abaphakeme kakhulu kubo ngu-Abu Bakr As-Siddiq, kwalandela u-Umar Al-Faruq, kwalandela u-Uthman Dhun-Nurayn, kwalandela u-Ali Al-Murtada, u-Allah akajabule ngabo bonke, kwalandela ngemva kwabo abasele kwabayishumi, kwalandela abanye abaSahaba, u-Allah akajabule ngabo bonke. Futhi bayazigodla kulokho okwadala ukungezwani phakathi kwabo – okungukuthi: abaSahaba –, futhi bakholelwa ukuthi kulokho babenza umzamo wokuthola iqiniso, lowo othola okuyikho unemivuzo emibili, kanti lowo owenza iphutha unomvuzo owodwa.
Futhi bathanda abantu bendlu yesiThunywa sika-Allah ﷺ abakholelwa kuye futhi bayabasekela, futhi basekela amakhosikazi esiThunywa sika-Allah ﷺ, oMama baMakholwa, futhi bacela intokozo ka-Allah kubo bonke. Futhi bayaziqhelelanisa nendlela yamaRawafidh abazonda abalandeli besiThunywa sika-Allah (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuso) futhi babathuke, futhi beqisa mayelana ne-Ahl al-Bayt, babaphakamisele ngaphezu kwezinga labo u-Allah uMninimandla onke ababeke kulo, njengoba nje beziqhelelanisa nendlela yamaNawasib ahlukumeza i-Ahl al-Bayt ngamazwi noma ngezenzo.
Ngakho-ke lokhu esikushilo: konke kufakiwe enkolweni eyiqiniso u-Allah athumele ngayo isiThunywa sakhe uMuhammad ﷺ, futhi kuyinkolo okumele ikholelwe, kubanjelelwe kuyo, kumiwe kuqondwe kuyo, nokuqaphela noma yini ephikisana nayo, futhi kuyinkolo yeqembu elisindisiwe i-Ahl al-Sunnah wal-Jama'ah, uMprofethi ﷺ athi ngayo:
«لَا تَـزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الحَقِّ، لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ، حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللهِ وَهُمْ كَذَلِكَ».
"Kuyohlala kuneqembu esizweni sami elinqoba eqinisweni, elingeke lilinyazwe yilabo abalilahlayo, kuze kufike umyalo ka-Allah lisenjalo."15, Futhi ekulandiseni:
«لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى الحَقِّ مَنْصُورَةٌ».
"Kuzohlala kukhona iqembu esizweni sami elime eqinisweni, elinqobayo."16, Futhi wathi, ukuthula nezibusiso zibe kuye:
«افْتَرَقَتِ اليَهُودُ عَلَى إِحْدَى وَسَبْعِينَ فِرْقَةً، وَافْتَرَقَتِ النَّصَارَى عَلَى اثْنَتَيْنِ وَسَبْعِينَ فِرْقَةً، وَسَتَفْتَرِقُ هَذِهِ الأُمَّةُ عَلَى ثَلَاثِ وَسَبْعِينَ فِرْقَةً كُلُّهَا فِي النَّارِ إِلَّا وَاحِدَةً فَقَالَ الصَّحَابَةُ: مَنْ هِيَ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: مَنْ كَانَ عَلَى مِثْلِ مَا أَنَا عَلَيْهِ وَأَصْحَابِي».
"AmaJuda ahlukana aba ngamaqembu angamashumi ayisikhombisa nanye, namaKrestu ahlukana aba ngamaqembu angamashumi ayisikhombisa nambili, kanti lesi sizwe sizohlukana sibe ngamaqembu angamashumi ayisikhombisa nantathu, wonke ayoba semlilweni ngaphandle kwelilodwa. Base bethi Abalandeli: Yiliphi lelo, O Sithunywa sikaAllah? wathi: Yilabo abakulokho okufana nalokho engikuko mina nabalandeli bami."17
Izinkolelo eziphambene nenkolelo eqondile
Abaphambuka kule nkolelo, nalabo abahamba ngokuphambene nayo; bayizinhlobo eziningi; phakathi kwabo kukhona: abakhonza izithombe, nezithixo, nezingelosi, nabangcwele, namajini, nezihlahla, namatshe, nokunye. Ngakho laba abazange basabele esimemweni sezithunywa, kodwa baziphikisa futhi baba nenkani kuzo, njengoba kwenza abakwaQuraysh, nezigaba zama-Arabhu kumProfethi wethu uMuhammad (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye); babecela koonkulunkulu babo ukufeza izidingo, nokuphulukiswa kwabagulayo, nokunqoba ezitheni, bebahlabela, futhi bebenzele izifungo, ngakho kuthe lapho isithunywa (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) sikwenqaba lokho kubo, futhi sibayala ukuba bakhonze u-Allah yedwa ngobuqotho, bamangala ngalokho futhi bakuphikisa, base bethi:
﴿أَجَعَلَ ٱلۡأٓلِهَةَ إِلَٰهٗا وَٰحِدًاۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٌ عُجَابٞ5﴾
"Ngabe wenze onkulunkulu baba nguNkulunkulu Oyedwa na? Ngempela lena yinto emangazayo." [Sad: 5].
Waqhubeka ﷺ ebabizela ku-Allah, ebaxwayisa ngokuhlanganisa u-Allah (ishirk), futhi ebazisisa iqiniso lalokho ababebizelwa kukho; waze u-Allah wahola labo abaholayo phakathi kwabo, base bengena enkolweni ka-Allah ngamaviyo ngemuva kwalokho, ngakho inkolo ka-Allah yaphakama ngaphezu kwazo zonke ezinye izinkolo ngemuva kokumema okuqhubekayo, nomzabalazo omude ovela kuMthunywa ka-Allah ﷺ nabalandeli bakhe (kwangathi u-Allah angajabula ngabo) kanye nalabo ababalandela ngobuhle. Ngemuva kwalokho izimo zaguquka, ukungazi kwanqoba iningi lendalo; ngakho abaningi babuyela enkolweni yenkathi yokungazi, ngokweqisa maqondana nabaphrofethi nabangcwele, nokubakhulekela nokufuna ukuhlengwa kubo, kanye nezinye izinhlobo zokuhlanganisa u-Allah, futhi abazange bayazi incazelo yokuthi: "La ilaha illa Allah"; njengoba abangakholwa bama-Arabhu babeyazi incazelo yayo, ngakho-ke u-Allah Nguye okufunwa usizo lwaKhe.
Lokhu kukhonza izithixo kusaqhubeka nokusabalala ebantwini kuze kube kulesi sikhathi sethu; ngenxa yokwanda kokungazi nokuba kude kwesikhathi nenkathi yobuphrofethi.
Futhi insolo yalaba bakamuva yinsolo yabokuqala, futhi yisisho sabo:
﴿...هَٰٓؤُلَآءِ شُفَعَٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِ...﴾
"...Laba bangabalamuleli bethu ku-Allah..." [Yunus: 18], Nokusho kwabo:
﴿...مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ...﴾
"...Asibakhonzi ngaphandle kokuba basisondese eduze ku-Allah..." [Az-Zumar: 3] u-Allah ukuchithile lokhu kungabaza, futhi wacacisa ukuthi noma ubani okhonza omunye ngaphandle Kwakhe, noma ngabe ungubani, usemhlanganise nabanye futhi wangakholwa, njengoba uSomandla eshilo:
﴿وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡ وَيَقُولُونَ هَٰٓؤُلَآءِ شُفَعَٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِ...﴾
"Futhi bakhonza ngaphandle kuka-Allah lokho okungabalimazi nokungabasizi, futhi bathi: Laba bangabalamuleli bethu ku-Allah..." [Yunus: 18]. Ngakho u-Allah oPhezukonke wabaphendula ngokuthi:
﴿قُلۡ أَتُنَبِّـُٔونَ ٱللَّهَ بِمَا لَا يَعۡلَمُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ18﴾
"Ithi: Ingabe nitshela u-Allah ngalokho angakwazi emazulwini noma emhlabeni na? Udumo malube Kuye, futhi Uphakeme kakhulu ngaphezu kwalokho abamhlanganisa nako."
[Yunus: 18].
Ngakho-ke oPhezukonke wachaza kuleli vesi: ukuthi ukukhonza omunye ngaphandle kwakhe kubaProfethi, nabalungileyo noma abanye, kuyi-shirk enkulu, ngisho noma abenzi bayo beyibiza ngokunye, futhi u-Allah oPhezukonke wathi:
﴿...وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ...﴾
"...Futhi labo abathatha abavikeli ngaphandle kwakhe, asibakhonzi ngaphandle kokuba basisondeze eduze ku-Allah..." [Az-Zumar: 3]. Khona-ke u-Allah oPhezukonke wabaphendula ngokuthi:
﴿...إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ﴾
"...Ngempela u-Allah uyokwahlulela phakathi kwabo kulokho abehlukana ngakho. Ngempela u-Allah akamholi lowo ongumqambimanga, ongakholwayo." [Az-Zumar: 3].
Ngakho-ke wakubeka kwacaca ngalokho Odunyisiweyo ukuthi ukukhonza kwabo okunye ngaphandle kwaKhe ngeDu’ā, nokwesaba, nethemba, nokunye okunjalo; kuyi-Kufr kuYe Odunyisiweyo, futhi wabaveza njengabaqambimanga emazwini abo okuthi: ngempela onkulunkulu babo babasondeza eduze naYe.
Futhi phakathi kwezinkolelo zokungakholwa eziphikisana nenkolelo eyiqiniso, neziphikisana nalokho okwalethwa yizithunywa ukuthula nezibusiso makube phezu kwazo: yilokho okukholelwa ngabaphika uNkulunkulu kulesi sikhathi abangabalandeli bakaMarx noLenin, nabanye abakhuthaza ukungakholelwa kuNkulunkulu nokungakholwa, kungakhathaliseki ukuthi bakubiza ngokuthi ubusoshiyali, ubukhomunizimu, ubuBa'athism, noma amanye amagama, ngoba phakathi kwezimiso eziyisisekelo zalaba abaphika uNkulunkulu ukuthi: akekho unkulunkulu futhi impilo iyinto ebonakalayo,
Futhi phakathi kwezimiso zabo: ukuphika uvuko, nokuphika iZulu nesiHogo, nokungakholelwa kuzo zonke izinkolo, futhi noma ubani obheka ezincwadini zabo afunde ngalokho abakukholelwayo uyokwazi lokho ngokuqiniseka, futhi akungabazeki ukuthi le nkolelo iphikisana nazo zonke izinkolo zasezulwini, futhi iholela abalandeli bayo emiphumeleni emibi kakhulu kulo mhlaba nakwelizayo.
Futhi phakathi kwalezo zinkolelo eziphikisana neqiniso: yilokho okukholelwa ngamanye amaSufi ukuthi abanye balabo abababiza ngama-awliya bahlanganyela no-Allah ekuphatheni, futhi balawula izindaba zomhlaba, futhi bababiza ngama-aqtab, ama-awtad, nama-aghwath, namanye amagama abawaqambela onkulunkulu babo, futhi lokhu kuyishirk eBukhosi, futhi kungenye yezinhlobo ezimbi kakhulu zeshirk ku-Allah uMninimandla onke.
Futhi noma ubani ozindla ngokukhonza izithixo kwabokuqala kubantu benkathi yokungazi, wakuqhathanisa nokukhonza izithixo okusabalele phakathi kwabamuva; uzothola ukuthi ukukhonza izithixo kwabamuva kukhulu futhi kubi kakhulu, futhi incazelo yalokho imi kanje: Ukuthi abangakholwa bama-Arabhu ngesikhathi sokungazi babegqama ngezinto ezimbili: Udaba lokuqala: ukuthi bona babengahlanganisi ebuNkosini, kodwa ukuhlanganisa kwabo kwakusekukhonzeni; ngempela babevuma ubuNkosi buka-Allah oPhezukonke, Yena yedwa, njengoba eshilo oPhezukonke:
﴿وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَهُمۡ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ...﴾
"Futhi uma ubabuza ukuthi ubani owabadala, ngokuqinisekile bazothi ngu-Allah..."
[Az-Zukhruf:87]. Futhi u-Allah oPhezukonke wathi:
﴿قُلۡ مَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ أَمَّن يَمۡلِكُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَمَن يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۚ فَسَيَقُولُونَ ٱللَّهُۚ فَقُلۡ أَفَلَا تَتَّقُونَ31﴾
"Yisho: Ngubani onabela evela ezulwini nasemhlabeni, noma ngubani ongumnikazi wokuzwa nokubona, futhi ngubani okhipha okuphilayo kokufileyo, futhi akhiphe okufileyo kokuphilayo, futhi ngubani olawula udaba ? Bazothi, “Ngu-Allah”. Ngakho-ke yisho: Pho anesabi yini na?" [Yunus: 31]. Futhi amavesi anale ncazelo maningi kakhulu.
Okwesibili: Ukuthi ukuhlanganisa kwabo u-Allah nabanye ekukhonzeni kwakungahlali njalo, kodwa kwakwenzeka ngezikhathi zokunethezeka, kanti ngezikhathi zobunzima babemkhonza u-Allah kuphela ngobuqotho, njengoba u-Allah oPhezukonke eshilo:
﴿فَإِذَا رَكِبُواْ فِي ٱلۡفُلۡكِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ إِذَا هُمۡ يُشۡرِكُونَ65﴾
"Futhi uma begibela emkhunjini, banxusa u-Allah, ngokuzinikela okumsulwa kuye enkolweni, kodwa lapho ebasindisa ebakhiphela emhlabeni owomile, babe sebemenzela abahlanganyeli."
[Al-'Ankabut: 65].
Kepha abaqambi bezithixo bamuva, bona bengeza ngaphezu kwabokuqala ngezinhlangothi ezimbili: Uhlangothi lokuqala: ukuhlanganisa kwabanye babo ebukhosini. Uhlangothi lwesibili: yi-Shirk yabo ngezikhathi zokukhululeka nezobunzima, njengoba lokhu kwaziwa yilowo owake waxubana nabo futhi wahlola izimo zabo, wabona lokho abakwenzayo ngasethuneni likaHussein nokaBadawi kanye namanye eGibhithe, nangasethuneni lika-Al-Aydarus e-Aden, noka-Al-Hadi eYemen, noka-Ibn Arabi eShām, nokaSheikh Abdul Qadir al-Jilani e-Iraq, kanye nakwamanye amathuna adumile lapho abantu abavamile beqa khona imingcele, bawanikeza okuningi okuyilungelo lika-Allah oMkhulu noPhakeme, kanti bambalwa ababakhuzayo kulokho, nababacacisela iqiniso le-Tawheed u-Allah athumele ngalo umphrofethi waKhe uMuhammad ﷺ, kanye nabaThunywa abangaphambi kwakhe, ukuthula nezibusiso makube kubo, ngempela thina singabaka-Allah futhi ngempela siyobuyela kuYe.
Futhi phakathi kwezinkolelo eziphikisana nenkolelo eyiqiniso esihlokweni samagama nezimfanelo: kunezinkolelo zabantu be-bid'ah bama-Jahmiyyah, nama-Mu'tazilah, nalabo abalandela indlela yabo ekuphikeni izimfanelo zika-Allah oPhezukonke, nokuphika lokho okushiwo ngo-Allah oNgcwele kwezimfanelo zokuphelela, nokumchaza Yena oPhezukonke ngezimfanelo zezinto ezingekho, nezinto ezingaphili, kanye nezinto ezingenakwenzeka, u-Allah Uphakeme kakhulu ngaphezu kwalokho abakushoyo, ngokuphakama okukhulu.
Futhi kungena kulokho: labo abaphika ezinye izimfanelo nokuqinisekisa ezinye zazo; njengoba kuyinkolelo yama-Ash'ari, futhi laba kulokho abakuqinisekisile kwezimfanelo kubaholela kokufana nalokho abakubalekele ezimfanelweni abaziphikile, futhi bahumusha kabi ubufakazi bazo, ngalokho-ke baphambana nobufakazi bemibhalo nobengqondo, futhi baphikisana kulokho ukuphikisana okusobala.
Kepha ngokuqondene ne-Ahl al-Sunnah wa al-Jama'ah: baqinisekisile ku-Allah oKhazimulayo noPhakeme lokho akuziqinisekisele kona, noma lokho isiThunywa sakhe uMuhammad ﷺ esimqinisekisele kona emagameni nasezimfanelweni ngendlela ephelele, futhi bamenza msulwa ekufananeni nendalo yakhe, ukumsulwaza okungenasici sokuchitha, ngakho basebenza ngabo bonke ubufakazi, futhi abazange bahlanekezele noma baphike, futhi basinda ekuphikisaneni abanye abawela kukho - njengoba kuchaziwe ngaphambili -,
Futhi lena yindlela yensindiso, nenjabulo kulo mhlaba nakwelizayo, futhi iyindlela eqondile eyalandelwa ngabanduleli balesi sizwe nabaholi baso, futhi abokugcina babo ngeke balunge ngaphandle kwalokho okwalungisa abokuqala babo, okungukulandela iNcwadi neSunnah, nokushiya lokho okuphambene nazo. Sicela ku-Allah uMninimandla onke noPhezukonke ukuba abuyisele isizwe ekuqondeni kwaso, nokwandisa kuso abashumayeli bokuholwa, futhi asize abaholi baso nezifundiswa zaso ukulwa nokukhonza izithixo, nokuqeda ngakho, nokuxwayisa ngezindlela zako... Ngempela, UngoZwayo, oSeduze. Futhi u-Allah ungumniki wempumelelo, futhi uyasanela, ungumphathi omuhle kakhulu, futhi akukho mandla nokuqina ngaphandle kwakhe. Sengathi u-Allah angabusisa futhi anikeze ukuthula encekwini yakhe nesithunywa sakhe, uMprofethi wethu uMuhammad, nomndeni wakhe nabalandeli bakhe.
Ukumisa ubufakazi ngesinqumo salowo ocela usizo kwabanye ngaphandle kuka-Allah.
uAbdul Aziz bin Baz (umusa ka-Allah ubenaye).
***
zu397v5.0 - 15/07/2026
Ilandiswa nguBukhari (2856), noMuslim (30).
Yabikwa ngu-Al-Lalika'i ku-Sharh Usul al-I'tiqad (735), no-Ibn 'Abd al-Barr ku-Jami' al-'Ilm wa Fadlih (1801), kodwa ngamagama ama-Ahadith esikhundleni sama-Ayat as-Sifat, futhi lawa ngamazwi akhe: "Landisani lawa ma-Ahadith njengoba evezwe futhi ningaphikisani ngawo".
Ilandiswe ngu-Al-Bayhaqi ku-Al-Asma' was-Sifat (865), futhi uchungechunge lwayo lwaqinisekiswa ngu-Ibn Taymiyyah ku-Al-Hamawiyyah (ikhasi: 269), futhi wathi u-Adh-Dhahabi ku-Al-'Ard (2/223): abalandisi bayo bangama-Imam athembekile.
Ikhishwe ngu-Al-Lalika'i ku-Sharh Usul al-I'tiqad (930), kanye no-Al-Bayhaqi ku-Al-Asma' wa al-Sifat (955).
Ilandiswe ngu-Al-Lalika'i ku-Sharh Usul al-I'tiqad (665), kanye no-Al-Bayhaqi ku-Al-Asma' was-Sifat (868).
Ikhishwe ngu-Al-Lalika'i ku-Sharh Usul al-I'tiqad (664), no-Abu Nu'aym ku-Hilyat al-Awliya' (325/6), no-Al-Bayhaqi ku-Al-Asma' wa al-Sifat (867).
Ikhishwe ngu-Al-Muzakki ku-Al-Muzakkiyat (29), no-Ibn Batta ku-Al-Ibanah (120), no-Al-Lalika'i ku-Sharh Usul Al-I'tiqad (663).
Ikhishwe nguDarimi ku-Ar-Radd 'ala al-Jahmiyyah (67), noBayhaqi ku-Al-Asma' wa as-Sifat (903).
Kulandiswe ngu-Al-Dhahabi ku-Al-Uluw (464), futhi u-Al-Albani wathi ku-Mukhtasar Al-Uluw (ikhasi: 184): Lolu wuchungechunge oluyiqiniso, abalandisi balo bathembekile futhi baziwa.
Tafsir Ibn Kathir (427, 426/3).
Ikhishwe ngu-Al-Bukhari (22), kusuka ku-hadith ka-Abu Sa'id al-Khudri, kwangathi u-Allah angajabula ngaye.
Ilandiswe nguMuslim (2996), kusuka ku-hadith ka-Aisha, sengathi u-Allah angajabula ngaye.
Ilandiswa nguBukhari (3651), noMuslim (2533), kusuka ku-hadith ka-Abdullah bin Mas'ud sengathi u-Allah angajabula ngaye.
Ilandiswa nguMuslim (1920), kusuka kwi-hadith kaThawban, kwangathi u-Allah angajabula ngaye.
Yabikwa ngu-Ibn Majah (3952), kusuka kwi-hadith ka-Thawban, kwangathi u-Allah angajabula ngaye, futhi yaqinisekiswa ngu-Ibn Hibban (6714), kanye no-Al-Hakim (8653).
Ilandiswe ngu-Al-Tirmidhi (2641), kusuka ku-hadith ka-Abdullah bin Amr, kwangathi u-Allah angajabula ngaye, futhi u-Al-Munawi wathi ku-Fayd al-Qadir (5/347): "Kuyo kukhona u-Abd al-Rahman bin Ziyad al-Ifriqi, u-Al-Dhahabi wathi: bamthatha njengobuthakathaka", futhi u-Al-Albani wayiqinisekisa ku-Sahih al-Jami' (5343).
Ilandiswe nguMuslim, ngenombolo (8).