العَقِيدَةُ الصَّحِيْحَةُ وَمَا يُضَادُّهَا

Aqeedah e nepahetseng le se hanyetsanang le eona

لِسَمَاحَةِ الشَّيْخِ العَلَّامَةِ

عَبْدِ العَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ بَازٍ

رَحِمَهُ اللهُ

Mongoli Setsibi se hlomphehang Shaykh

ʼAbdul ʼAziz ibn ʼAbdullah ibn Baz

بِسْمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمِ

Ts'ireletso ea Tawhid

Lengolo la pele:

Aqeedah e nepahetseng le se hanyetsanang le eona

Lithoriso tsohle ke tsa Allah a le mong, ’me khotso le litlhohonolofatso li be holim’a eo ho seng moprofeta kamor'a hae, le holim’a ba lelapa la hae le Sahabah tsa hae.

Ho tsoelapele: kaha ʼAqeedah e nepahetseng e le motheo oa bolumeli ba Islam le setsi sa tumelo, ke ile ka bona ho le bohlokoa ho bua ka sehlooho sena, le ho ngola ka eona le ho bokella litlhaloso tse hlakisang taba ena.

’Me hoa tsebahala ka bopaki ba Shari‘ah bo tsoang Bukeng ea Allah le Sunnah hore liketso le lipolelo li ba tse nepahetseng ebile li amoheleha feela haeba li tsoa tumelong (ʼaqeedah) e nepahetseng. Empa haeba ʼaqeedah e sa nepahala, joale liketso le lipolelo tsohle tse tsoang ho eona lia senyeha ebile ha li amohelehe. Joalokaha Allah Ea Phahameng A itse:

﴿...وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱلۡإِيمَٰنِ فَقَدۡ حَبِطَ عَمَلُهُۥ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ﴾

{... 'Me ea latolang tumelo - mesebetsi ea hae ke ea lefeela 'me ka Letsatsi la Ho Qetela o tla ba har'a ba lahlehetsoeng} [Al-Ma'idah: 5]

'Me Allah Ea Matla ʼOhle O itse:

﴿وَلَقَدۡ أُوحِيَ إِلَيۡكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكَ لَئِنۡ أَشۡرَكۡتَ لَيَحۡبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ 65﴾

{Mme ruri ho senotsoe ho uena le ho ba neng ba le pele ho uena hore: Haeba u ka kopanya Allah le ba bang (ho etsa Shirk), ruri mesebetsi ea hao e tla senyeha (e hlakoloe), mme ruri u tla ba e mong oa ba lahlehetsoeng} [Az-Zumar: 65].

Ho na le litemana tse ngata ka moelelo o tjena. Bukeng e hlakileng ea Allah le Sunnah ea Moromuoa oa Hae ea tšepahalang ﷺ — lithoriso le khotso tse molemohali li be holim’a hae ho tsoa ho Mong`a hae — li bontšitse hore ʼaqeedah e nepahetseng e akaretsoa linthong tse tšeletseng, e leng: ho lumela ho Allah, mangeloi a Hae, libuka tsa Hae, baromuoa ba Hae, Letsatsi la Bofelo, le ho lumela qadar, ebang ke botle kapa bobe ba eona. Lintho tsena tse tšeletseng ke tsona metheo ea ʼaqeedah e nepahetseng eo Buka e Halalelang ea Allah e theohileng ka eona, le eo Allah A rometseng ka eona Moromuoa oa Hae Muhammad ﷺ,

Bopaki sebakeng sa lintlha tsa bohlokoa tse ts'eletseng bo fumaneha ka bongata kahare ho Qur’an le Hadith tse nepahetseng, ho kenyelletsa mehlala e latelang:

Ea pele: Bopaki ho tsoa ho Qur’an: ho kenyelletsa mantsoe a Allah Ea Matla ʼOhle:

﴿لَّيۡسَ ٱلۡبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ قِبَلَ ٱلۡمَشۡرِقِ وَٱلۡمَغۡرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلۡبِرَّ مَنۡ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلۡكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ...﴾

{Ho ho loka (bohalaleli) ha se hore le reteletse lifahleho tsa lona bochabela kapa bophirima empa ho loka ke ho lumela ho Allah, Letsatsi la ho Qetela, Mangeloi, Libuka le Baporofeta...}

[Al-Baqarah: 177].

'Me Molimo Ea Matla ʼOhle O re:

﴿ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِ...﴾

{Moromuoa o lumetse ho se senotsoeng ho Eena ho tsoa ho Morena oa hae, ka ho ts'oana le balumeli (ba lumetse seo). Kaofela hoa bona ba lumetse ho Allah, Mangeloi a Hae, Libuka tsa Hae le baromuoa ba Hae. (Ba re): “Ha re khetholle lipakeng tsa baromuoa ba Hae...”} [Al-Baqarah: 285],

Hape mantsoe a Hae, Ea phahameng:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ ءَامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلَّذِي نَزَّلَ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِن قَبۡلُۚ وَمَن يَكۡفُرۡ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ فَقَدۡ ضَلَّ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا 136﴾

{Oho lona ba lumetseng, lumelang ho Allah, Moromuoa oa Hae le Buka eo A e senoletseng Moromuoa oa Hae le Lingoliloeng tse tlileng pele. Mang kapa mang ea sa lumeleng ho Allah, Mangeloi a Hae, Libuka tsa Hae, baromuoa ba Hae le Letsatsi la ho Qetela, ruri ke ea khelohetseng hole haholo}

[An-Nisaa: 136],

Mantsoe a Hae hape, Ea Tlotlehang:

﴿أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ذَٰلِكَ فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ 70﴾

{Na ha u tsebe hore Allah o tseba se leholimong le lefatšeng? Kannete sena se ka har'a Buka. Kannete sena se bonolo haholo ho Allah}

[Al-Hajj: 70]

Ea bobeli: Bopaki ho tsoa ho Sunnah; ho kenyelletsa hadith e sahih e tlalehiloeng ke Muslim ho buka ea hae ea hadith tse netefalitsoeng, ele hadith e fanoeng ke Moeta-pele oa balumeli, Umar bin Al-Khattab - eka Allah A ka khahlisoa ke Eena - moo a neng a botsa Moporofeta - khotso ebe le Eena - ka tumelo, eaba o mo araba ka ho re:

«الإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ، وَمَلَائِكَتِهِ، وَكُتُبِهِ، وَرُسُلِهِ، وَاليَوْمِ الآخِرِ، وَتُؤْمِنَ بِالقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ».

“Tumelo ke ho lumela ho Allah, Mangeloi a Hae, libuka tsa Hae, baromuoa ba Hae, Letsatsi la Bofelo le ho lumela ho Qadar, ebang ke botle ba eona kapa bobe ba eona”¹. Hadith, E tlalehiloe ke Shaykhan (Bukhari le Muslim) - ka tsela e fapaneng hanyane ho hadith ea Abu Hurairah - eka Allah A ka khahlisoa ke eena.

Ho tsoa ho lintlha tsena tse ts'eletseng ho hlahile tsohle tseo Mamoseleme a lokelang ho li lumela le ho ba le tumelo ho tsona mabapi le Allah Ea Matla ʼOhle, taba ea tsoho kamor’a lefu le litaba tse ling tsohle tsa tse sa bonahaleng tseo Allah Ea Matla ʼOhle le Moromuoa oa Hae (khotso ebe le Eena) ba re tsebisitseng tsona.

Tlhaloso ea metheo e ts'eletseng e ka tsela e latelang:

Motheo oa pele: Ho lumela ho Allah Ea Phahameng

E kenyelletsa lintho tse 'maloa, tse ling tsa tsona: Tumelo ea hore Allah ke Eena Molimo Oa ’Nete Ea lokelang ho khumameloa A le Mong Feela hobane ke Eena ’Mopi Oa bahlanka, Ea ba etsetsang molemo, Ea ba hlokomelang ka lijo le phepelo ea bona, Ea tsebang liphiri tsa bona tse patuoeng le tse bonahalang 'me Ea nang le matla a ho putsa ba Mo mamelang le ho otla ba sa Mo mameleng.

Allah O bopile batho le li-jinni ka lebaka la khumamelo ena ’me A ba laela hore ba e etse, joalokaha A itse:

﴿وَمَا خَلَقۡتُ ٱلۡجِنَّ وَٱلۡإِنسَ إِلَّا لِيَعۡبُدُونِ 56 مَآ أُرِيدُ مِنۡهُم مِّن رِّزۡقٖ وَمَآ أُرِيدُ أَن يُطۡعِمُونِ 57 إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلرَّزَّاقُ ذُو ٱلۡقُوَّةِ ٱلۡمَتِينُ 58﴾

{'Me Ha Kea bopa li-Jinn le batho haese feela hore ba nkhumamele56

Ha Ke hloke phepo ea letho ho tsoa ho bona kapa hore ba Mphepe57

Kannete, Allah Ke Ar-Razzaq (Mofepi), Mong'a matla ʼohle, a Tsitsitseng 58} [Ad-Dhariyat: 56 -58]

Molimo Ea Matla ʼOhle O boetse A re:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ21 ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فِرَٰشٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ فَلَا تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ 22﴾

{Oho lona batho! Khumamelang Morena oa lona, Ea le bopileng hammoho le ba tlileng pele ho lona, ele hore le tle le be ba ts’abang Allah 21

Ea le etselitseng lefats'e hore e be tulo ea lona le leholimo hore e be sekhurumetso, A bile A theola pula ho tsoa leholimong, eaba ka eona O hlahisa litholoana hore e be phepelo ea lona. Kahoo le se ke la etsetsa Allah balekane empa lena le tsebo 22}

[Al-Baqarah: 21 -22]

Allah O romme baromuoa eaba O senola mangolo ho hlahisa 'nete ena, ho bitsetsa batho ho eona le ho hlokomelisa khahlanong le ntho tse fapaneng le eona joalokaha Eena Ea Matla ʼOhle A itse:

﴿وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَ...﴾

{'Me ruri, Re rometse sechabeng se seng le se seng moromuoa, [ea itseng]: "Khumamelang Allah le qobe melimo ea bohata..."} [An-Nahl: 36]

'Me Allah Ea Phahameng O itse:

﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِيٓ إِلَيۡهِ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدُونِ25﴾

{'Me Ha Rea romela moromuoa le haele ofe kapa ofe kantle le hore ebe Re mo senoletse hore, "Ha ho ea lokeloang ke ho khumameloa e le kannete kantle ho 'Na, ka hona nkhumameleng!"}

[Al-Ambiyaa: 25].

Ea Matla ʼOhle O boetse A re:

﴿الر كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ1 أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ إِنَّنِي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ2﴾

{Alif Lām Rā. Ena ke Buka eo litemana tsa eona li entsoeng tse tiileng le tse phethahetseng, ebe li hlalositsoe ka botlalo, li tsoa ho Ea Bohlale bo Felletseng, Ea Tsebang tsohle1

Hore le se ke la rapela mang kapa mang ntle le Allah. Ruri, ke moromuoa ho lona ea lemosang le ea tlisang litaba tse monate tse tsoang ho Eena2}

[Hud: 1-2]

‘Me bonnete ba khumamelo ena ke ho khetholla Allah Ea Matla ʼOhle ka tsohle tseo bahlanka ba Mo khumamelang ka tsona; joalo ka kopo (du‘ā), tšabo (khawf), tšepo (rajā), thapelo (Salāh), Sawm (ho itima), ho hlaba sehlabelo, kano (nadhr), le mefuta e meng ea khumamelo — ka mokhoa oa ho ikokobelletsa Eena, ho lakatsa moputso oa Hae, le ho tšaba kotlo ea Hae, hammoho le lerato le phethahetseng ho Eena le boikokobetso ka lebaka la boholo ba Hae.

ʼMe mang kapa mang ea nahanisisang ka hloko ka Qur’an e Halalelang o tla fumana hore boholo ba eona bo senotsoe mabapi le motheo ona o moholo; joalokaha Ea Matla ʼOhle A boletse:

﴿إِنَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّينَ 2 أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ3﴾

{Ruri, Re u senoletse Buka ele kannete. Ka hona khumamela Allah, u etse hore tumelo ea hao ka botlalo ebe ho Eena 2

Ruri borapeli bo hloekileng ke ba Allah feela. ‘Me ba ikhethelang basireletsi ntle le Eena ba re: ‘Ha re ba khumamele ntle le hore ba re atametse haufi le Allah.’ Ka nnete Allah o tla ahlola pakeng tsa bona linthong tseo ba neng ba sa lumellane ka tsona. Ruri Allah ha a tataise ea leng leshano le moikaketsi ea sa lumeleng 3} (Az-Zumar: 2-3)

'Me polelo ea hae Ea Matla ʼOhle:

﴿وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ...﴾

{'Me Morena oa hao O se A laetse hore u se ke oa khumamela mang kapa mang kantle ho Eena...}

[Al-Isra: 23].

Hape polelo ea hae Ea Matla ʼOhle:

﴿فَٱدۡعُواْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡكَٰفِرُونَ14﴾

{Rapelang Allah ka tieo le bohloeki sebakeng sa Hae feela, leha ba sa lumeleng ba hloile seo} [Ghaafir: 14]

Ka mokhoa o ts'oanang, mang kapa mang ea nahanisisang ka botebo ka Sunnah ea Moporofeta o tla fumana hore le eona e file motheo ona o moholo tlhokomelo e kholo. Har’a mehlala ea sena ke se tlalehiloeng ho li-Sahih tse peli hore ho tsoa ho Muʿādh (eka Allah A ka khahlisoa ke Eena) hore Moporofeta ﷺ o itse:

«حَقُّ اللهِ عَلَى العِبَادِ أَن يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا».

“Tokelo ea Allah holim’a bahlanka ba Hae ke hore ba Mo khumamele, ’me ba se ke ba Mo kopanya le letho”².

Hape ho lumela ho Allah ho kenyelletsa: ho lumela linthong tsohle tseo A li entseng setlamo ho bahlanka ba Hae le tseo A ba laetseng tsona; tse kang litšiea tse hlano tse hlakileng tsa Islam.

Tsona ke: Shahadah (bopaki ba) laa ilaaha illaa Allah (hore ha ho molimo ofe kapa ofe o lokeloang ke khumamelo ntle le Allah le hore Muhammad ke Moromuoa oa Allah; ho etsa thapelo (Salah), ho fana ka Zakah, ho itima (Sawm) ka Ramadhan, ho etsa Hajj Ntlong e Halalelang ea Allah ho ba nang le bokhoni bo joalo, hammoho le mesebetsi e meng e tlamang e tlisitsoeng ke Shar'iah e hloekileng ea Islam.

’Me litšiea tsena tsa bohlokoa ka ho fetisisa le tse kholo ka ho fetisisa ke: bopaki ba hore ha ho molimo ofe kapa ofe o tšoaneloang ke borapeli haese Allah, le hore Muhammad ke Moromuoa oa Allah. Bopaki bona bo bolela: ho nehela borapeli bohle ho Allah A le mong feela le ho bo hana ho tsohle tse seng Eena. Ona ke oona moelelo oa: “Lā ilāha illa Allah.” Moelelo oa eona, joalo ka ha barutehi (Allah A ba hauhele) ba boletse, ke hore: “Ha ho ea lokeloang ke borapeli ka ’nete ntle le Allah.” Ka lebaka leo, ntho e ’ngoe le e ’ngoe e rapeloang ntle le Allah — ekaba motho, lengeloi, jinni kapa ntho e ’ngoe — e rapeloa ka bohata. Ea rapeloang ka ’nete ke Allah A le mong feela, ha A na molekane, joalo ka ha A boletse, Ea Phahameng:

﴿ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلۡبَٰطِلُ...﴾

{Seo ke hobane Allah ke Eena ’Nete, ’me tseo ba bitsang ho tsona ntle le Eena ke bohata…}

[Al-Hajj: 62].

Ho se ho fetile tlhaloso ea hore Allah Ea Matla ʼOhle Ea Phahameng O bopile batho le li-jinn ka lebaka la motheo ona o moholo, A ba laela ka oona, A romela baromuoa ba Hae ka oona, ’me A senola Libuka tsa Hae ka oona. Ka hona, ho tsʼoanetse hore mohlanka a nahanisise taba ena hantle, a e hlahlobe haholo; hore ho tle ho hlake ho eena ho hloka tsebo ho hoholo hoo boholo ba Mamosleme ba oeleng ho hona mabapi le motheo ona, ho fihlela ba rapela ba bang hammoho le Allah, ’me ba nehela tokelo ea Hae e hloekileng ho ba bang ntle le Eena. Allah ke Eena Ea koptjoang thuso.

Hape ho lumela ho Allah Ea Matla ʼOhle ho boetse ho kenyelletsa, tumelo ea hore ke ’Mopi oa tsohle, Mohlophisi oa litaba tsa bona, le Ea ba tsamaisang ka tsebo le matla a Hae kamoo A ratang kateng Ea Matla ʼOhle, le hore Ke Mong’a lefats’e lena le la bophelo bo tlang, le Morena oa mafatše ’ohle. Ha ho ’mopi e mong ntle le Eena, ebile ha ho morena e mong kantle ho Eena. Le hore O rometse baromuoa, A senola Libuka; bakeng sa ho lokisa bahlanka le ho ba memela ho se nang le pholoho le molemo bakeng sa bona lefats’eng lena le lefats’eng le tlang. Le hore, EA Khanyang ha ana molekane ho lintho tseo kaofela. Ea Matla ʼOhle O itse:

﴿ٱللَّهُ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ وَكِيلٞ 62﴾

{Allah ke 'Mopi oa lintho tsohle, ebile ke Mohlokomeli oa lintho tsohle} [Az-Zumar: 62]

Eaba Phahameng O boetse O re:

﴿إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَ يَطۡلُبُهُۥ حَثِيثٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتِۭ بِأَمۡرِهِۦٓۗ أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ54﴾

{Ruri Morena oa lona ke Allah, Ea bopileng maholimo le lefatše ka matsatsi a tšeletseng, eaba O phahama ka holim’a Arsh (Terone). A koahela bosiu ka motšehare bo bo lelekisang ka potlako; le letsatsi, le khoeli le linaleli li entsoe hore li laoloe ka taelo ea Hae. Ruri, popo le taelo ke tsa Hae. Ho bokoe Allah, Morena oa mafatše ’ohle} [Al-A‘rāf: 54]

Tumelo ho Allah Ea Matla ʼOhle e boetse e kenyelletsa ho lumela ho Mabitso a Hae a Matle ka ho Fetisisa le litšobotsi tsa Hae tse phahameng, tse boletsoeng Bukeng ea Hae e Halalelang le tse tiisitsoeng ka molaetsa oa Moromuoa oa Hae ea ts'epahalang, ntle le ho fetola moelelo oa tsona, ho li hana, ho botsa hore na li ka tsela e joang, kapa ho li ts'oants'a le tsa libopuoa tsa Hae.

﴿...لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ﴾

{... ha ho letho le ts'oanang le Eena 'me ke Ea Utloang kahohle-hohle Ea Bonang kahohle-hohle}

[Ash-Shurah: 11]

Ka hona, li tlameha ho fetisoa kamoo li tlileng kateng ntle le ho botsa hore na li joang (bilā kayf), re ntse re lumela meelelo e meholo eo li e bontšang, e leng litšobotsi tsa Allah Ea Matla ʼOhle. Hape ho tlamehile ho Mo hlalosa ka tsona ka tsela e mo loketseng, ntle le hore A tšoantšoe le libopuoa tsa Hae ka letho la litšobotsi tsa Hae, joalo ka ha Allah Ea Phahameng A boletse: Ea Matla ʼOhle O re:

﴿فَلَا تَضۡرِبُواْ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡثَالَۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ74﴾

{Kahoo, le se ke la tšoantša Allah le letho. Ruri, Allah oa tseba mme lona ha le tsebe} [An-Nahl: 74].

Ena ke tumelo (Aqeedah) ea Batho ba Sunnah le Sechaba (Ahlus-Sunnah wal-Jamā‘ah) ho tsoa ho barutuoa ba Moromuoa oa Allah - khotso ebe le eena - le balateli ba bona ba lokileng, mabapi le Mabitso le litšobotsi tsa Allah. Ke eona eo Imam Abu al-Hasan al-Ash‘ari - Allah A mo hauhele - a ileng a e fetisa bukeng ea hae e bitsoang "Al-Maqalat" ho tsoa ho Batho ba Hadith le Batho ba Sunnah, hape e ile ea fetisoa ke ba bang har’a batho ba tsebo le tumelo.

Al-Awza'i - eka Allah A ka mohauhela - o itse: “Az-Zuhrī le Makhūl ba ile ba botsoa ka litemana tsa Litšobotsi tsa Allah, ’me ba re: ‘Li fetiseng kamoo li tlileng kateng’”³.

Al-Awza'i - eka Allah A ka mo hauhela - o boetse a re: “Rona 'moho le balateli bohle ba neng ba le teng, re ne re re Allah, Ea Khanyang, O ka holimo ho Terone ea Hae ’me re lumela ho tsohle tse tlalehiloeng ho Sunnah mabapi le Litšobotsi tsa Hae”⁴.

Al-Walid bin Muslim - eka Allah A ka mohauhela - o itse: Mâlik, Al-Awzâʿî, Al-Layth ibn Saʿd le Sufyân Ath-Thawrî - eka Allah A ka ba hauhela - ba ile ba botsoa ka litlaleho tse tlileng mabapi le Litšobotsi (tsa Allah) ’me kaofela ha bona ba re:

“Li fetiseng joalokaha li tlile ntle le ho botsa hore li joang”⁵.

Ha Rabīʿah bin Abī ʿAbdir-Raḥmān — Shaykh oa Mālik Allah A ba hauhele — a ne a botsoa ka “al-Istiwā’” (ho phahama holim’a Arsh), o ile a re: “Al-Istiwā’ ha se ntho e sa tsejoeng, empa hore na e joang ho ke ke ha utloisisoa ka kelello, mme molaetsa o tsoa ho Allah, mme ho Moromuoa ke ho fetisa molaetsa ka ho hlakileng, mme holim'a rona ke ho lumela [le ho amohela])”⁶, Nakong eo Imam Malik - Allah A mo hauhele - a botsoang ka eona, o itse: “Istiwa' e ea tsebahala, ho sa tsebahaleng ke mokhoa, ho lumela ho eona ho ea tlama 'me ho botsa ka eona ke bid'ah (boiqapelo)”, eaba o re ho motho ea neng a botsa ka eona: “Ha ke u bone u le letho kantle le hore u motho ea fosahetseng!” Eaba o laela hore a lelekoe⁷. Ka moelelo o ts'oanang le ona, ho ile hoa tlalehoa ho tsoa ho 'M'e oa balumeli, Umm Salamah - eka Allah A ka khahlisoa ke eena⁸.

Imam Abu Abdur Rahman ibn Al-Mubarak - eka Allah A ka mo hauhela - o itse: "Re tseba Morena oa rona, Ea Khanyang ka lebaka la hore O ka holimo ho Maholimo a Hae, holim'a terone ea Hae, O thoko le libupuoa tsa Hae⁹.

Mantsoe a li-Imām mabapi le taba ena a mangata haholo, hoo ho sa khoneheng ho a fetisa kaofela thutong ena. Mang kapa mang ea batlang ho tseba tse ngata tsa tsona, a ke a khutlele libukeng tse ngotsoeng ke litsebi tsa Ahlus-Sunnah tabeng ena; tse kang buka ea As-Sunnah ea Abdullah ibn Ahmad ibn Hanbal, le buka ea At-Tawḥīd ea Imām e moholo Muhammad ibn Khuzaymah, le buka ea As-Sunnah ea Abu al-Qasim al-Lalaka'i Aṭ-Ṭabarī, le buka ea As-Sunnah ea Abu Bakr Ibn Abi Asim. Hape le karabo ea Ibn Taymiyyah ho batho ba Ḥamāh, e leng karabo e kholo e nang le melemo e mengata, moo (Eka Allah A ka mo hauhela) a hlalositseng ka ho hlaka tumelo ea Ahlus-Sunnah, a fetisa mantsoe a bona a mangata, hammoho le bopaki ba sharīʿah le ba kelello bo bontšang ho nepahala ha seo Ahlus-Sunnah ba se buileng le ho se fosahala ha seo bahanyetsi ba bona ba se buileng.

Ka hona, buka ea hae e bitsoang “At-Tadmuriyyah” e hlalositse taba ena ka botlalo, ea ba ea hlakisa tumelo ea Ahlus-Sunnah ka bopaki ba eona bo tsoang ho lingoliloeng le kelellong. Hape e arabile bahanyetsi ka likarabo tse pepesang ’nete le ho nyatsa leshano, bakeng sa mang kapa mang ea e hlahlobang har’a batho ba tsebo ka sepheo se setle le takatso ea ho tseba ’nete. Ka bokhutšoanyane: tumelo ea Ahlus-Sunnah wal-Jamāʿah tabeng ea Mabitso le Litšobotsi tsa Allah ke hore ba netefalitse Allah Ea Khanyang Ea Phahameng ka seo A itlhalositseng ka sona Bukeng ea Hae, kapa seo Moromuoa oa Hae Muhammad ﷺ a Mo hlalositseng ka sona ho Sunnah ea hae — ba netefatsa ntle le ho Mo tšoantša le libopuoa, ’me ba Mo hloekisa Ea Tlotlehang hore a se tšoane le popo ea Hae ka ho hloekisa ho se nang ho hana litšobotsi tsa Hae. Ka hona ba ile ba atleha ho pholoha likhohlano le likhanyetsano. ’Me ba ile ba sebetsa ka bopaki bohle, ka mohau oa Allah, hobane ena ke tsela ea Allah ho ba khomarelang ’nete eo A rometseng baromuoa ba Hae ka eona, ba ikitlaelletsang ka matla ʼohle ho eona le ba ts'epahalang ho Allah ho e batla; hore Allah O ba tataisetsa ’neteng le ho hlakisa bopaki ba Hae. Joalokaha Allah Ea Matla ʼOhle A itse:

﴿بَلۡ نَقۡذِفُ بِٱلۡحَقِّ عَلَى ٱلۡبَٰطِلِ فَيَدۡمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٞ...﴾

{Che, Re lahlela (re romela) ’nete (Qur’an ena) khahlanong le leshano (ho se lumele), ka hona ea le timetsa, ’me bonang, (leshano) lea nyamela...}

[Al-Anbiyaa: 18]

ʼMe Ea Matla ʼOhle O re:

﴿وَلَا يَأۡتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ وَأَحۡسَنَ تَفۡسِيرًا33﴾

{'Me ba ke ke ba u tlisetsa mohlala kapa papiso (ho hanyetsa kapa ho fumana liphoso ho uena kapa ho Qur’an) kantle le hore Re u senolele 'nete (khahlanong le papiso eo) le tlhaloso e nepahetseng ho feta eo} [Al-Furqan: 33]

Ha e le ea hanyetsang Ahlus-Sunnah tabeng ea seo ba se lumelang mabapi le Mabitso le Litšobotsi tsa Allah, ka nnete o tla oela ho hanyetseng bopaki ba sharīʿah le ba kelello; hammoho le ho iphapanya ho hlakileng linthong tsohle tseo a li netefatsang le tseo a li hanang. Emong oa barutehi ba baholo Ibn Kathir — eka Allah A ka mo hauhela — o boletse mantsoe a molemo tabeng ena ho buka ea hae e tummeng haholo e hlalosang litemana tsa Qur’an (tafsir Ibn Kathir), ha a ne a bua ka polelo ea Allah Ea Matla ʼOhle:

﴿إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ...﴾

{Kannete, Morena oa lona ke Allah, Ea bopileng Maholimo le lefats'e ka matsatsi a ts'eletseng, eaba O phahama ka holim’a Arsh (Torone)...}

[Al-A'araf: 54]

Ho molemo ka ho fetisisa ho e hlalosa mona, ka lebaka la molemo o moholo oa teng - Allah amo hauhele- o boletse se latelang:

“Batho ba na le lipolelo tse ngata haholo tabeng ena, ’me mona ha se sebaka sa ho li hlalosa ka botlalo. Empa tabeng ena re latela tsela ea As-Salaf As-Salih: Malik ibn Anas, Al-Awza'i, Sufyan al-Thawri, Al-Shafi'i, Ahmad ibn Hanbal, Ishaq ibn Rahwayh le ba bang ba baetapele ba Mamosleme ba khale le ba morao. Tsela eo ke ho amohela litemana tsa Sifāt (Litšobotsi tsa Allah) joalo ka ha li tlile, ntle le ho botsa hore na li joang (takyeef), ntle le ho tšoantša Allah le popo ea Hae (tashbeeh), hape ntle le ho latola litšobotsi tsa Hae (ta’teel). Moelelo o bonahalang o tlang kelellong bakeng sa ba tšoantšang Allah le popo ea Hae o qheleloa ka thoko mabapi le Allah, hobane Allah ha a tšoane le letho popong ea Hae,

﴿...لَيۡسَ كَمِثۡلِهِۦ شَيۡءٞۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡبَصِيرُ﴾

{... ha ho letho le ts'oanang le Eena 'me Ke Ea Utloang ka ho fetisisa Ea Bonang ka ho fetisisa}, [Ash-Shura: 11] Empa taba e joalo ka ha li-Imām ba boletse. Har’a bona ke Nu'aym ibn Hammad, tichere ea Muhammad al-Bukhari, ea ileng a re:

‘Mang kapa mang ea tšoants’ang Allah le popo ea Hae o se a kene ka har'a kufr (ho se lumele), hape mang kapa mang ea hanang seo Allah A itlhalositseng ka sona o se a kene ka har'a kufr’¹⁰, hape ha ho na ho tšoantša Allah le popo ea Hae litšobotsing tseo Allah A itlhalositseng ka tsona kapa tseo Moromuoa oa Hae a Mo hlalositseng ka tsona. Mang kapa mang ea tiisang bakeng sa Allah ea Matla 'Ohle se senotsoeng litemaneng tse hlakileng le Hadith tsa 'nete, ka mokhoa o ts'oanelang boholo ba Allah, 'me a latola bofokoli bofe kapa bofe ho Allah ea Matla 'Ohle, o latetse tsela ea tataiso¹¹. Qetellong ea mantsoe a Ibn Kathir, e se eka Allah A ka mo hauhela.

Hape ho kenella tumelong ho Allah hore motho a lumele hore īmān ke polelo le ketso; e eketseha ka kutlo ho Allah, ’me e fokotseha ka sebe. ʼMe ha hoa lumelloa ho ahlola lemosleme e le kāfir ka lebaka la libe tse ka tlase ho shirk le kufr; joalo ka bofebe, bosholu, ho ja ribā, ho noa lino tse tahang, ho se hlomphe batsoali, le libe tse ling tse kholo — ntle le haeba a etsa hore lintho tseo li be halal. Sena ke ka lebaka la polelo ea Allah Ea Halalelang:

﴿إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَيَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُ...﴾

{Ruri, Allah Ha A ts'oarele ea Mo kopanyang borapeling empa O ts'oarela se ka tlaase ho moo, ho eo A mo ratang (A ratang ho mo ts'oarela)....} [An-Nisaa: 48] Le hobane e hlalositsoe ho hadith tse ngata tse fapaneng ho tsoa ho Moromuoa oa Allah - khotso ebe le eena - ho kenyelletsa polelo ea hae:

«إِنَّ اللهَ يُخْرِجُ مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيْمَانٍ».

“Ka sebele Allah U tla ntša Mollong motho ea neng a e-na le tumelo ka pelong ea hae e lekanang le boima ba peō ea mosetareta”¹².

Motheo oa bobeli: Ho lumela ho Mangeloi,

Ho kenyelletsa ntho tse peli: 1- Ho lumela ho Mangeloi ka kakaretso; e leng hore, re lumele hore Allah O na le Mangeloi ao A a bopileng hore a Mo mamele (a phethe thato ea Hae) 'me O a hlalositse ka hore:

﴿وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۚ بَلۡ عِبَادٞ مُّكۡرَمُونَ 26 لَا يَسۡبِقُونَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ وَهُم بِأَمۡرِهِۦ يَعۡمَلُونَ27 يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَلَا يَشۡفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرۡتَضَىٰ وَهُم مِّنۡ خَشۡيَتِهِۦ مُشۡفِقُونَ28﴾

{'Me ba re: "Ar-Rahmān (Ea Lereko) O inketse mora." Khanya ebe ho Eena! Che, bao ke bahlanka ba hlomphehang 26

Ha ba Mo etelle-pele lipolelong (Ha ba bue pele A bua) ebile ba etsa kamoo A laetseng (27)

O tseba se kapel'a bona le se kamor'a bona, ha ba buelle (mang kapa mang) kantle le eo A mo lumelletseng, mme ba phela ka ho thothomela ke ho mo tšaba le ho mo hlompha 28}

[Al-Anbiyaa: 26 -28]

Mangeloi a mefuta e mengata; kahar'a oona ke ao mosebetsi oa oona e leng ho jara Torone, ha a mang ele balebeli ba Leholimo le Lihele 'me a mang ke ao boikarabello ba oona e leng ho boloka liketso tsa bahlanka. 2- Ho lumela ho Mangeloi ka botlalo; e leng ho lumela ho bao Allah le Moromuoa oa Hae ba a hlalositseng ka mabitso (le mesebetsi ea oona) joaloka Gabrielle ea ikarabellang ho ts'enolelo, Mikaele ea ikarabellang ho pula, Malik ea ikarabellang ts'irelletsong ea Lihele le Israfil ea ikarabellang ho letseng Torompeta. A boetse a hlalositsoe kahare ho Hadith tse nepahetseng, ho kenyelletsa: e hlalositsoeng ka nepahalo ho tsoa ho Aisha - eka Allah A ka khahlisoa ke Eena - hore Moporofeta - khotso ebe le Eena - o itse:

«خُلِقَتِ الـمَلَائِكَةُ مِن نُورٍ، وَخُلِقَ الجَانُّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ، وَخُلِقَ آدَمُ مِمَّا وُصِفَ لَكُم».

“Mangeloi a bopiloe) ka khanya, li-jinni tsona li bopiloe ka mollo, athe Adama o bopiloe ka seo le seng le se hlaloselitsoe”¹³ E tlalehiloe ke Muslim ho Sahih ea hae (buka ea litlaleho tse nepahetseng).

Motheo oa boraro: Ho lumela Libukeng, ho kenyelletsang lintho tse peli:

1- Ho lumela libukeng ka kakaretso; e leng hore Allah O senotse Libuka ho Baporofeta le Baromuoa ba Hae ho hlalosa 'nete ea Hae le ho bitsetsa batho ho eona, joalokaha Allah Ea Matla ʼOhle A itse:

﴿لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلَنَا بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَأَنزَلۡنَا مَعَهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡمِيزَانَ لِيَقُومَ ٱلنَّاسُ بِٱلۡقِسۡطِ...﴾

{Ruri, Re rometse baromuoa ba Rona ka bopaki bo hlakileng 'me Ra senola Lengolo hammoho le bona Libuka le tekanyo hore batho ba boloke toka...} [Al-Hadid: 25] Eaba Ea Matla ʼOhle O re:

﴿كَانَ ٱلنَّاسُ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ فَبَعَثَ ٱللَّهُ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ وَأَنزَلَ مَعَهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ لِيَحۡكُمَ بَيۡنَ ٱلنَّاسِ فِيمَا ٱخۡتَلَفُواْ فِيهِ...﴾

{Batho ba ne ba le bolumeling bo le bong [pele ba kheloha]; eaba Allah O romela baprofeta e le ba tlisang litaba tse molemo le litemoso 'me a ba romela Lengolo ka 'nete ho ahlola pakeng tsa batho ka seo ba neng ba fapana ka sona...}

[Al-Baqarah: 213]

2- Ho lumela libukeng tsa Allah ka mokhoa o qaqileng; eleng hore re lumele ho tseo Allah A li boletseng ka mabitso har’a tsona, tse kang Taurat, Injīl, Zabur le Qur’an. Hape re lumele hore Qur’an ke eona e molemo ho feta tsohle, ke eona ea ho qetela har’a tsona, e li okametseng le ho li netefatsa. Re boele re lumele hore ke eona eo sechaba sohle se lokelang ho e latela le ho ahlola ka eona, hammoho le Sunnah e netefalitsoeng ho tsoa ho Moromuoa oa Allah Khotso ea Allah ebe le eena; hobane Allah Ea Khanyang O rometse Moromuoa oa Hae Muhammad ﷺ e le Moromuoa ho batho bohle le ho li-jinn, ’me O mo senoletse Qur'an ena hore a ahlole batho ka eona. Allah O boetse O e entse pheko ea tse ka lipelong, tlhaloso ea ntho e ’ngoe le e ’ngoe, tataiso le mohau ho balumeli, joalokaha Allah Ea Holimo-limo A itse:

﴿وَهَٰذَا كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ مُبَارَكٞ فَٱتَّبِعُوهُ وَٱتَّقُواْ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ155﴾

{'Me ena ke Buka e hlohonolofalitsoeng eo Re e senotseng; ka hona e lateleng ’me le ts'abe Allah e le hore le ka hauheloa} [Al-An‘am: 155]. Ea Matla ʼOhle O boetse O re:

﴿...وَنَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ تِبۡيَٰنٗا لِّكُلِّ شَيۡءٖ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُسۡلِمِينَ﴾

{... Re theoletse Buka ho uena ele tlhakiso linthong tsohle ebile ele tataiso, mohau le litaba tse monate sebakeng sa Mamoseleme} [An-Nahl: 89]. 'Me Ea Matla ʼOhle O itse:

﴿قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنِّي رَسُولُ ٱللَّهِ إِلَيۡكُمۡ جَمِيعًا ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ فَـَٔامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِ ٱلنَّبِيِّ ٱلۡأُمِّيِّ ٱلَّذِي يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَكَلِمَٰتِهِۦ وَٱتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ158﴾

{E re: ‘Lona batho! Ka ’nete ke Moromuoa oa Allah ho lona bohle — Eena Ea nang le borena ba maholimo le lefatše. Ha ho molimo ofe kapa ofe o lokelang ho rapeloa ka ’nete ntle le Eena; O fana ka bophelo ebile O tlisa lefu. Kahoo lumelang ho Allah le ho Moromuoa oa Hae, Moprofeta ea sa tsebeng ho bala le ho ngola, ea lumelang ho Allah le mantsoeng a Hae; ’me le mo latele hore le tle le tataisoe’ 158} [Al-A'araaf: 158]. ʼMe Litemana ka moelelo ona li ngata.

Motheo oa bone: Ho lumela ho baromuoa

'Me le eona ka ho ts'oana e kenyelletsa lintho tse peli: 1- Ho lumela ho baromuoa ka kakaretso; ka hore re lumele hore Allah Ea Tlotlehang le Ea Phahameng o rometse baromuoa ho bahlanka ba Hae, e le ba tlisang litaba tse monate le bahlokomelisi, le ba bitsetsang ’neteng. Ea ba arabelang o tla hapa thabo le katleho, empa ea ba hanyetsang o tla soetseha le ho ikoahlaea. ʼMe oa ho qetela oa bona le ea molemo ka ho fetisisa ke Moprofeta oa rona, Muhammad mora oa Abdullah ﷺ, joalo ka ha Allah Ea Tlotlehang a itse:

﴿وَلَقَدۡ بَعَثۡنَا فِي كُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولًا أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱجۡتَنِبُواْ ٱلطَّٰغُوتَ...﴾

{Ruri Re rometse sechabeng se seng le se seng moromuoa, [ea itseng]: ‘Khumamelang Allah ‘me le qobe melimo ea bohata…'} [An-Nahl: 36] Hape Allah Ea Matla ʼOhle O itse:

﴿رُّسُلٗا مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى ٱللَّهِ حُجَّةُۢ بَعۡدَ ٱلرُّسُلِ...﴾

{[Re rometse] baromuoa e le ba tlisang litaba tse molemo le ba lemosang hore batho ba se ke ba ba le khang khahlanong le Allah kamorao ho baromuoa...} [An-Nisā’: 165] Hape Allah Ea Matla ʼOhle O itse:

﴿مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٖ مِّن رِّجَالِكُمۡ وَلَٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ...﴾

{Muhammad ha se ntatʼa mang kapa mang har’a banna ba lona, empa ke Moromuoa oa Allah le Mokoallo oa Baporofeta…} [Al-Ahzāb: 40]

2- Ho lumela ho Baromuoa ka botlalo; ke hore, ho lumela ka ho khetheha le ka mabitso ho bao Allah A ba boletseng kapa bao mabitso a bona a netefalitsoeng ke Moromuoa oa Allah - khotso ebe le Eena - joaloka Nuh, Hud, Salih, Ibrahim le ba bang - khotso ebe le bona kaofela - le ho malapa a bona le balateli ba bona.

Motheo oa bohlano: Ho lumela ho Letsatsi la Kahlolo

Ho kenyeletsa:

Ho lumela tsohle tseo Allah le Moromuoa oa Hae ﷺ ba re tsebisitseng tsona mabapi le tse tla etsahala kamora lefu; joalo ka teko ea lebitla, kotlo ea lona le monate oa lona, le tse tla etsahala ka Letsatsi la Qetello tsa litšoso le mahlomola, le ṣirāṭ (borokho), le mīzān (sekala), le ho baloa ha liketso, le moputso, le ho phetloa ha libuka tsa liketso har'a batho. Ba bang ba tla nka libuka tsa bona ka matsoho a bona a matona, ba bang ba li nke ka matsoho a bona a matšehali, kapa ka morao ho mekokotlo ea bona.

Hape ho kenyeletsoa ho sena: Ho lumela ho Letša (Al-Hawd) le tlang ho fihleloa la Moporofeta oa rona Muhammad ﷺ, le ho lumela ho Paradeisi le Mollo, le ho bona ha balumeli ba tlang ho bona Morena oa bona (ea tlotlehang le ho phahamisoa), le ho bua ha Hae le bona, le tse ling tse joalo tse hlahang ka har'a Quran e Halalelang le ho Sunnah e Netefalitsoeng ea Moromuoa oa Molimo ﷺ. Kahoo, ho tlammehile ho mohlanka e mong le e mong ho lumela ho tsena tsohle, le ho li amohela ka tsela eo Molimo le Moromuoa oa Hae (khotso le lithohonolo li be holim'a hae) ba li hlalositseng ka eona.

Motheo oa bots'elela: Ho lumela ho Qadar

Ho kenyelletsa ho lumela linthong tse ’ne:

1- Ho lumela hore Allah Ea Matla ʼOhle O tseba tsohle tse fetileng le tse tlang ho etsahala ’me O tseba maemo a bahlanka ba Hae, phepelo ea bona, ba tla phela nako e kae, liketso tsa bona le litaba tsohle tse amanang le bona. Ha ho letho ho tsena le ipatileng ho Eena joalokaha Allah Ea Matla ʼOhle A itse:

﴿...وَٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ﴾

{’Me le tsebe hore Allah O Tseba lintho tsohle} [Al-Baqarah: 231] ’Me Ea Matla ʼOhle O itse:

﴿...لِتَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ وَأَنَّ ٱللَّهَ قَدۡ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عِلۡمَۢا﴾

{...hore le tle le tsebe hore Allah O Matla holim’a lintho tsohle, le hore Allah O akarelelitse lintho tsohle ka tsebo} [At-Talaq: 12]

2- Ho lumela hore Allah o ngotse tsohle tseo A li rerileng le ho li laela; joalo ka ha Allah Ea Tlotlehang le Ea Phahameng a itse:

﴿قَدۡ عَلِمۡنَا مَا تَنقُصُ ٱلۡأَرۡضُ مِنۡهُمۡۖ وَعِندَنَا كِتَٰبٌ حَفِيظُۢ 4﴾

{Re tseba seo lefatše le se nkang ho bona (litopo tsa bona), 'me ho Rona ho na le Buka e bolokiloeng (ke hore, Buka ea Litaelo)} [Qaf: 4] ’Me Allah Ea Matla ’Ohle A itse:

﴿...وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ فِيٓ إِمَامٖ مُّبِينٖ﴾

{...’me lintho tsohle Re li ngotse ka palo Bukeng e Hlakileng} [Ya-Sin: 12] 'Me Ea Matla ʼOhle O itse:

﴿أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ذَٰلِكَ فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ70﴾

{Na ha u tsebe hore Allah O tseba tse Maholimong le lefats'eng? Ruri, seo se ngotsoe ka bukeng. ’Me seo ho Allah se bonolo} [Al-Hajj: 70].

3- Ho lumela thatong e akaretsang ea Allah Ea Matla ʼOhle; seo A se ratang sea etsahala ’me seo A sa se rateng ha se etsahale joalokaha Ea Phahameng A itse:

﴿...إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يَشَآءُ﴾

{Kannete, Allah O etsa seo A se ratang} [Al-Haj: 18] ’Me Ea Matla ʼOhle O itse:

﴿إِنَّمَآ أَمۡرُهُۥٓ إِذَآ أَرَادَ شَيۡـًٔا أَن يَقُولَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ82﴾

{Taelo ea Hae, Ha A batla ntho, ke feela hore A re ho eona: “Eba teng,” ebe e eba teng} [Yasin: 82] ’Me Ea Phahameng O itse:

﴿وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ29﴾

{’Me ha le rate letho ntle le hore Allah, Morena oa mafatše ’ohle, A rate} [At-Takwir: 29]

4- Ho lumela hore Allah Ea Matla ʼOhle Ke ’Mopi oa tsohle tse teng; ha ho ’mopi e mong ntle le Eena ebile ha ho morena e mong ntle le Eena; joalokaha Ea Phahameng A itse:

﴿ٱللَّهُ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ وَكِيلٞ62﴾

{Allah Ke ’Mopi oa lintho tsohle, ’me Ke Mohlokomeli holim’a lintho tsohle} [Az-Zumar: 62]. ’Me Ea Phahameng O itse:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡۚ هَلۡ مِنۡ خَٰلِقٍ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ3﴾

{Lona batho, hopolang lintle tsa Allah holim’a lona. Na ho na le ’mopi e mong ntle le Allah ea le fang phepelo e tsoang leholimong le lefatsʼeng? Ha ho molimo ofe kapa ofe o tšoaneloang ke borapeli ntle le Eena, joale le khelosoa joang? 3} [Fatir: 3].

Ho lumela ho Qadar: ho kenyeletsa ho lumela litaba tsena tsohle tse ’ne joalokaha ele tumelo ea Ahlus-Sunnah wal-Jama‘ah, ho fapana le ba hanang le tse ling tsa tsona har’a batho ba bid‘ah (ba iqapelang liketso tsa borapeli ka har'a Islam).

Har’a lintho tse bohlokoa ho ʼAqeedah e nepahetseng tseo Ahlus-sunnah ba li lumelang ke: ho rata ka lebaka la Allah le ho hloea ka lebaka la Allah, ho theha setsoalle ka lebaka la Allah le bora ka lebaka la Allah. Ena ke Tumelo (aqidah ea al-walaa’ wal-baraa’ )’me ke karolo ea tumelo ho Allah Ea Matla ʼOhle.

Kahoo, molumeli o rata balumeli ba bang 'me oa ba tšehetsa, 'me o hloile ba hanang tumelo (kuffār) 'me o khahlanong le bona. 'Me ka holimo-limo ho balumeli ba sechaba sena ke barutuoa (Sahabah) ba Moromuoa oa Allah ﷺ — joalo ka ha ho tiisitsoe ho Ahl al-Sunnah wal-Jama'ah — kaha ba a ba rata 'me ba a ba tšehetsa, 'me ba lumela hore ke batho ba hloahloa ka ho fetisisa ka mor'a baporofeta, ho latela polelo ea Moporofeta ﷺ:

«خَيْرُ القُرُونِ قَرْنِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُم».

“Meloko e molemo ka ho fetisisa ke moloko oa ka, ebe ba ba latelang, ebe ba ba latelang 14”¹⁴ Bonnete ba eona bo fumanoa ho Bukhari le Muslim,

Ba lumela hore ea khabane ka ho fetisisa har’a bona ke Abu Bakr al-Siddiq, ebe Umar al-Faruq, ebe Uthman Dhun-Nurayn, ebe Ali al-Murtadha — Allah A khahlisoe ke bona. Ka mor’a bona ho tla ba bang ba leshome (e leng ba tšepisitsoeng Paradeise), ebe ho latela Sahabah (barutuoa) ba bang kaofela — Allah A khahlisoe ke bona kaofela. Hape ba itima ho bua ka likhohlano tse ileng tsa hlaha har’a Sahabah (barutuoa), ’me ba lumela hore tabeng eo ba ne ba etsa ijtihād (ho ikitlaelletsa ho fumana ’nete); kahoo ea nepileng o ba le meputso e ’meli, ’me ea fositseng o ba le moputso o le mong.

Hape ba rata ba lelapa la Moromuoa oa Allah (Ahl al-Bayt) ﷺ ba lumetseng ho eena 'me ba a ba tšehetsa, 'me ba tšehetsa basali ba Moromuoa oa Allah ﷺ bao e leng bo-m'a balumeli, 'me ba kopa hore Allah a khahloe ke bona kaofela. Ba boetse ba itokolla tseleng le lithutong tsa rawaafidh (karolo e 'ngoe ea Ma-Shia), eleng sehlopha se bonts'ang lehloeo le bora ba 'nete ho Sahabah (barutuoa) ba Moromuoa oa Allah (khotso ebe le Eena). Ba bileng ba fetelletsang maemo a ba lelapa la Moporofeta ba bile ba ba fa maemo a kaholimo ho ao Allah A ba fileng oona. Ba bile ba itokolla tseleng ea Nawasib ba hlokofalitseng lelapa la Moporofeta ka lipuo le liketso.

Kahoo tsena tsohle tseo re li boletseng: li kenella ka har’a tumelo e nepahetseng eo Allah a rometseng ka eona Moromuoa oa Hae Muhammad ﷺ. Ke tumelo eo ho tlamang ho e lumela, ho e tšoarella ka tieo, ho tsitsa ho eona, le ho itlhokomela khahlanong le se e hanyetsang. Ena ke tumelo ea sehlopha se pholohileng, e leng Ahlus-Sunnah wal-Jamā‘ah, seo Moprofeta ﷺ a ileng a re ka sona:

«لَا تَـزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ‌ظَاهِرِينَ ‌عَلَى ‌الحَقِّ، لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ، حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللهِ وَهُمْ كَذَلِكَ».

“Ho tla lula honale sehlopha sa sechaba se tla lula se atlehile holim’a ’nete ’me ba ba fetohelang ba ke ke ba ba nts'a kotsi, ho fihlela taelo ea Allah e fihla ha ba ntse ba le boemong boo”¹⁵, ’Me tlalehong e ’ngoe:

«لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى الحَقِّ مَنْصُورَةٌ».

“Ho tla lula ho e-na le sehlopha har’a sechaba sa ka se leng holim’a ’nete, mme se tšehelitsoe (ka tlholo)”¹⁶, Khotso ebe le Eena, o itse:

«افْتَرَقَتِ اليَهُودُ عَلَى إِحْدَى وَسَبْعِينَ فِرْقَةً، وَافْتَرَقَتِ النَّصَارَى عَلَى اثْنَتَيْنِ وَسَبْعِينَ فِرْقَةً، وَسَتَفْتَرِقُ هَذِهِ الأُمَّةُ عَلَى ثَلَاثِ وَسَبْعِينَ فِرْقَةً كُلُّهَا فِي النَّارِ إِلَّا وَاحِدَةً فَقَالَ الصَّحَابَةُ: مَنْ هِيَ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: مَنْ كَانَ عَلَى مِثْلِ مَا أَنَا عَلَيْهِ وَأَصْحَابِي».

“Majude a tla arohana ka lihlopha tse mashome a supileng a motso o mong, Bakeresete ba arohane ka lihlopha tse mashome a supileng a metso e ’meli, mme sechaba sena (sa Mamoseleme) se tla arohana ka lihlopha tse mashome a supileng a metso e meraro; kaofela li tla ba Mollong ntle le se le seng.” Sahabah (Barutuoa) ba re: “Ke bo-mang bao, Oho! Moromuoa oa Allah?” A re: “Ke ba leng tseleng eo ’na le Sahabah (Barutuoa) baka re leng ho sona”.¹⁷

Lithuto tse hanyetsang ʼAqeedah (tumelo) ea ’nete

Ba khelohang tumelong ena le ho etsa se khahlanong le eona ho mefuta e mengata; har’a eona ho na le: barapeli ba lits'oants'o, melingoana e bopiloeng, mangeloi, bahalaleli, li-jinn, lifate, majoe le ba bang. Batho bana ha ba ka ba arabela pitso ea baromuoa empa ba ile ba ba hanyetsa le ho ba qholotsa, joalokaha Quraysh le merabe e fapaneng ea Maarabo ba ile ba etsa ho Moporofeta oa rona Muhammad ﷺ. Ba ne ba kopa melingoana ea bona ho phethahatsa litlhoko tsa bona, ho folisa bakuli le ho ba fa tlholo khahlanong le lira tsa bona hape ba ne ba ba etsetsa mahlabelo le ho ikana ka eona. Ha Moromuoa ﷺ a hanyetsana le tsona ’me a ba laela ho rapela Allah A le Mong, ba ile ba makala le ho hana, ba re:

﴿أَجَعَلَ ٱلۡأٓلِهَةَ إِلَٰهٗا وَٰحِدًاۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيۡءٌ عُجَابٞ5﴾

“Na o entse melimo (eohle) hore e be Molimo a le mong? Kannete sena ke ntho e makatsang haholo”) [leq. 5].

Kahoo Moporofeta ﷺ

a tsoela pele ho ba bitsetsa ho Allah, ho ba hlokomelisa ka Shirk le ho ba hlalosetsa ’nete ea seo ba neng ba se bitsetsoa, ho fihlela Allah A tataisa ba bang ba bona. Eaba ba kena tumelong ea Allah ka bongata ’me tumelo ea Allah e hlola litumelo tsohle kamor’a pitso e tsoelang pele le ho sebetsa ka thata ha Moromuoa oa Allah ﷺ Sahabah (Barutuoa) ba Moporofeta — eka Allah A ka khahlisoa ke bona — le ba ileng ba ba latela ka khalalelo. Eaba maemo a fetoha ’me ho hloka tsebo ha aparela boholo ba batho. Batho ba bangata ba khutlela bolumeling ba jahiliyyah (ho khumamela lits'oants'o), ka ho feteletsa tabeng ea baporofeta le bahalaleli, ka ho ba bitsa le ho kopa thuso ho bona le mefuta e meng ea Shirk. Ha ba ka ba tseba moelelo oa: “Ha ho molimo ofe kapa ofe o ts'oaneloang ke borapeli ntle le Allah,” joalokaha ba neng ba khelohile ba Ma-arabo ba ne ba tseba moelelo oa eona. Allah Ke Eena Eo thuso e lokelang ho tsongoa ho Eena.

’Me shirk ena e ile ea tsoela pele ho ata har’a batho ho fihlela mehleng ea rona ena; ka lebaka la ho ata ha ho hloka tsebo le ho ba hole ha nako le mehla ea boprofeta.

Pelaelo ea batho kajeno e ts'oana hantle le ea batho ba khale, seo eleng polelo ea bona ke hore:

﴿...هَٰٓؤُلَآءِ شُفَعَٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِ...﴾

{...Bana ke babuelli (bakena lipakeng) ba rona ho Allah...} [Yunus: 18] ’Me ba re:

﴿...مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ...﴾

{...Re ba rapela feela hore ba re atametse ho Allah...} [Az-Zumar: 3] Allah Ea Matla ʼOhle O hanetse mohopolo ona o fosahetseng ’me A hlakisa hore mang kapa mang ea rapelang emong ntle le Eena — ho sa tsotellehe hore na ke mang — o kopantse Allah borapeling ’me ha se molumeli joalokaha Allah Ea Matla ʼOhle A itse:

﴿وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡ وَيَقُولُونَ هَٰٓؤُلَآءِ شُفَعَٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِ...﴾

{’Me ba rapela ntle le Allah tse sa khoneng ho ba ntša kotsi kapa ho ba tsoela molemo ebe ba re: ‘Bana ke babuelli ba rona ho Allah...’} [Yunus: 18] Allah Ea Tlotlehang O ile A ba araba ka ho re:

﴿قُلۡ أَتُنَبِّـُٔونَ ٱللَّهَ بِمَا لَا يَعۡلَمُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ18﴾

{E re: ‘Na le tsebisa Allah ka seo A sa se tsebeng Maholimong kapa lefats'eng? Khanya e be ho Eena, Ea Holimo-limo ho seo ba Mo kopanyang le sona khumamelongʼ} [Yunus: 18]

Temaneng ena, Allah Ea Matla ʼOhle O hlakisa hore ho rapela mang kapa mang ntle le Eena ebang ke baporofeta, bahalaleli kapa ba bang, ke mofuta o moholo ka ho fetisisa oa Shirk, le ha ba e etsang ba ka e bitsa ka lebitso le leng. Allah Ea Matla ʼOhle O re:

﴿...وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ...﴾

{...ʼme ba nkang batšehetsi ntle le Eena [ba re]: “Re ba rapela feela hore ba re atametse haufi le Allah ka maemo...”} [Al-Zumar: 3]. Eaba Allah Ea Phahameng O ba araba ka ho re:

﴿...إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ﴾

{…Kannete Allah O tla ahlola pakeng tsa bona mabapi le seo ba neng ba sa lumellane ka sona. Kannete Allah ha A tataise ea leng leshano le moikaketsi ea latolang nnete} [Az-Zumar: 3]

Ka hona, Ea Tlotlehang ka ho Fetisisa O hlakisitse hore borapeli ba bona ho emong ntle le Eena ka thapelo, ts'abo, ts'epo le tse ts'oanang le tsona ke kufr (ho se lumele) ho Eena Ea Phahameng ’me O latotse polelo ea bona ea hore melimo ea bona e ba atametsa ho Eena.

Har’a litumelo tsa bofokoli le tsa ho se lumele tse hanyetsanang le tumelo e nepahetseng, hape li hanyetsana le seo baromuoa — khotso be holim’a bona — ba ileng ba tla ka sona, ke seo ba se lumelang ba latolang boteng ba Allah mehleng ena, har’a balateli ba Marx, Lenin le ba bang ba bitsetsang ho ho se lumele le bofokoli; ebang ba bitsa seo Socialism, Communism, Ba'athism kapa mabitso a mang.

Har’a metheo ea batho bana ba latolang Allah ke hore: “Ha ho Molimo, bophelo ke lintho tse bonahalang feela.”

Har’a litumelo tsa bona tsa mantlha ke: ho hana tsoho ka mor'a lefu, ho hana Paradeise le Lihele le ho se lumele ho malumeli ʼohle. Mang kapa mang ea shebang libuka tsa bona le ho ithuta seo ba se lumelang o tla tseba sena ka tieo. Ha ho pelaelo hore tumelo ena e hanyetsana le malumeli ʼohle a tsoang Leholimong ’me e khannela balateli ba eona maemong a seng matle hohang lefats'eng le kamor'a lefu (bophelong bo tlang).

Har’a litumelo tsena tse hanyetsanang le ’nete hape ho na le seo ba bang ba Masufi ba se lumelang, sa hore ba bang bao ba bitsang ho bona “awliyā” (bahalaleli) ba arolelana le Allah taolong ea lintho, le hore ba laola litaba tsa lefatše. Ba ba bitsa ka mabitso a kang: “Aqṭāb”, “Awtād”, “Aghwāth”, le mabitso a mang ao ba iqapetseng ’ona bakeng sa melimo ea bona. Sena ke shirk tabeng ea Borena le Puso ea Allah (Rubūbiyyah), ’me ke e ’ngoe ea mefuta e mebe ka ho fetisisa ea ho kopanya Allah le ba bang.

Mang kapa mang ea nahanang ka Shirk ea batho ba pele ba mehleng ea jahiliyyah pele ho Islam, ebe o e bapisa le Shirk e atileng har’a meloko ea morao tjena, o tla fumana hore Shirk ea meloko ea morao e kholo le ho feta ebile e mpe haholo. Sena se hlalosoa ka tsela e latelang: Maarabo a mehleng ea jahiliyyah a pele ho Islam a ne a khetholloa ka lintho tse peli: Ea pele: Ba ne ba sa kopanye Allah boreneng ba Hae, empa Shirk ea bona e ne e le borapeling feela; hobane ba ne ba amohela Rububiyyah ea Allah Ea Matla ʼOhle e le ea Hae Feela, joalokaha Ea Matla ʼOhle A itse:

﴿وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَهُمۡ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ...﴾

{Haeba u ka ba botsa hore na ke mang ea ba bopileng, ruri ba tla re: ‘Allah...’} [Az-Zukhruf: 87] 'Me Allah Ea Phahameng O itse:

﴿قُلۡ مَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ أَمَّن يَمۡلِكُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَمَن يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۚ فَسَيَقُولُونَ ٱللَّهُۚ فَقُلۡ أَفَلَا تَتَّقُونَ31﴾

{E re: ‘Ke mang ea le fepang ho tsoa leholimong le lefats'eng? Kapa ke mang ea laolang kutlo le pono? Ke mang ea nts'ang ea phelang ho ea shoeleng le ea shoeleng ho ea phelang? Hape ke mang ea laolang litaba tsohle?’ Ba tla re: ‘Ke Allah.’ Kahoo e re: ‘Na le ke ke la Mo ts'aba?’} [Yunus: 31] Ho na le litemana tse ngata tse nang le moelelo ona.

Ea bobeli: shirk ea bona borapeling e ne e sa tsoele pele ka linako tsohle empa e ne e etsahala linakong tsa boiketlo. Empa linakong tsa mahlomola ba ne ba nehela borapeli ba bona ho Allah feela joalokaha Allah Ea Matla ʼOhle A itse:

﴿فَإِذَا رَكِبُواْ فِي ٱلۡفُلۡكِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ إِذَا هُمۡ يُشۡرِكُونَ65﴾

{Mme ha ba palame sekepe, ba rapela Allah ka bots'epehi ba tumelo ho Eena feela; empa ha A qeta ho ba pholosa a ba isa lefatšeng le omileng, ka hang-hang ba khutlela ho mo kopanyeng le ba bang borapeling} [Al-Ankabut: 65]

Haele Mushrikuna (ba kopanyang Allah le balekane) ba ha joale ba feta ba khale linthong tse peli: Karolo ea pele: Ba bang ba bona ba kopanya Allah boreneng ba Hae. Karolo ea bobeli: ke shirk ea bona nakong ea boiketlo le nakong ea mathata, joalo ka ha ho tsejoa ke ea phelang har’a bona le ea hlahlobang maemo a bona, le ea bonang seo ba se etsang mabitleng a Husayn le Al-Badawī le ba bang Egepeta, le lebitleng la Al-‘Aydarūs Aden, le Al-Hādī Yemen, le Ibn ‘Arabī Sham, le Sheikh Abdul Qadir al-Jilani Iraq, hammoho le mabitla a mang a tummeng ao batho ba tloaelehileng ba fetelletseng ka ’ona, ba a fang karolo e kholo ea tokelo ea Allah Ea Matla ʼOhle. ’Me ho fokola haholo ba ba hanang le ba ba hlalosetsang ’nete ea Tawhīd eo Allah A rometseng Moprofeta oa Hae Muhammad ﷺ ka eona, le baromuoa ba pele ho eena — khotso le litlhohonolofatso li be holim’a bona bohle. Kannete re ba Allah, ’me ho Eena re tla khutlela.

Har’a litumelo tse hanyetsanang le tumelo e nepahetseng tabeng ea mabitso le litšobotsi tsa Allah, ke litumelo tsa batho ba boqapi bolumeling (ahlul-bida‘) har’a Jahmiyyah, Mu‘tazilah, le ba ileng ba latela tsela ea bona ea ho hana litšobotsi tsa Allah Ea Matla ʼOhle, le ho hlobolisa Allah litšobotsi tsa phetheho tseo A Itlhalositseng ka tsona. Ba boetse ba Mo hlalosa — Khanya e be ho Eena — ka litšobotsi tsa lintho tse sieo, tse sa pheleng, le tse sa khoneheng ho ba teng. Allah O Phahametse haholo hole le seo ba se buang.

Ho kenella tabeng ena hape: ke ba hanang litšobotsi tse ling tsa Allah empa ba amohela tse ling, joalo ka tumelo ea Asha‘irah. Batho bana ba tlamehile tabeng ea litšobotsi tseo ba li amohetseng ho amohela se tšoanang le seo ba ileng ba se baleha litšobotsing tseo ba li hanneng le ho sotha litlhaloso tsa bopaki ba tsona. Ka hona ba ile ba hanyetsa bopaki ba Qur’an le Sunnah hammoho le bopaki ba kelello, ’me ba iphapanyetsa ka ho hlaka haholo.

Ha e le Ahlus-Sunnah wal-Jamā‘ah, bona ba tiisetsa Allah — Khanya e be ho Eena — mabitso le litšobotsi tseo A Itiisitseng ka tsona kapa tseo Moromuoa oa Hae Muhammad ﷺ a Mo tiiselitseng tsona, ka mokhoa o phethahetseng. Hape ba Mo hloekisa hore a se tšoane le libopuoa tsa Hae, ka ho hloekisa ho se nang ho hana litšobotsi tsa Hae. Kahoo ba sebelitse ka bopaki bohle, ha baa sotha litlhaloso kapa ho hana litšobotsi, ’me ba pholohile khanyetsano eo ba bang ba ileng ba oela ho eona — joalo ka ha ho se ho hlalositsoe pejana.

Ena ke tsela ea pholoho le thabo lefatsʼeng le Bophelong ba Kamoso. Ke tsela e otlolohileng eo baholo-holo ba sechaba sena le baetapele ba sona ba ileng ba e latela. ’Me ba morao ba sechaba sena ba ke ke ba loka ntle le ka se ileng sa lokisa ba pele ba sona: e leng ho latela Qurʼan le Sunnah, le ho tlohela se li hanyetsang. Re kopa Allah Ea Halalelang le Ea Phahameng hore A khutlisetse sechaba sena kelellong e nepahetseng, le hore A atise har’a sona babitsi ba tataiso, hape A fe baetapele ba sona le barutehi ba sona katleho ea ho loants’a shirk, ho e felisa, le ho lemosa ka mekhoa e isang ho eona... Kannete ke Ea Utloang, Ea Haufi. Allah Ke Ea fanang ka katleho ’me O re lekane ebile ke Mohlokomeli ea Molemo ka ho Fetisisa. Hape ha ho matla kapa bokhoni ntle le ka Eena. ’Me lithapelo le khotso tsa Allah li be holim’a mohlanka oa Hae le Moromuoa oa Hae, Moprofeta oa rona Muhammad, le lelapa la hae le barutuoa ba hae (Sahabah).

Ho fana ka bopaki malebana le motho ea kopang thuso ho ba bang kantle ho Allah

ʼAbdul ʼAziz ibn ʼAbdullah ibn Baz

Buka ena e hlalosa molao oa ho kopa thuso ho ba bang kantle ho Allah, ebile e tiisa hore Du‘ā le ho kopa thuso li tsʼoanetse ho etsetsoa Allah feela. E bontša hore ho lebisa borapeli kapa thapelo ho eo e seng Allah ke Shirk. Hape e hlakisa maemo a mang ao batho ba bang ba nahanang hore ba kopa thuso ho Awliyā’ ba Allah kapa ho Moprofeta ﷺ, athe ketso eo e hanyetsana le Tawheed eo e leng motheo oa bolumeli.

***

st397v5.0 - 21/07/2026