بَيَانُ كُفْرِ وَضَلَالِ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ يَجُوزُ لِأَحَدٍ الخُرُوجُ مِنْ شَرِيعَةِ مُحَمَّدٍ ﷺ

Mɔgɔ min b'a fɔ ko a daganin ne mɔgɔ ye ka bɔ Muhamadu ya sariya la nɛma ni kisi b’A ma, o tigi ya kafiriya ni a ya fili ɲɛfɔli

لِسَمَاحَةِ الشَّيْخِ العَلَّامَةِ

عَبْدِ العَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ بَازٍ

رَحِمَهُ اللهُ

A walafila Lɔnnikɛlaba bolo

Min ye Abdul Aziz ibn Abdullah ibn Baz ye

بِسْمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمِ

Cikan tan ni filanan:

Mɔgɔ min b'a fɔ ko a daganin ne mɔgɔ ye ka bɔ Muhamadu ya sariya la nɛma ni kisi b’A ma, o tigi ya kafiriya ni a ya fili ɲɛfɔli

Tano b'Alla ye danfɛnw bɛɛ lajɛni tigi, ani Alla ye nɛma ni kisi kɛ Nabiɲumaw ni cidenw laban anka Nabiɲuma Muhamadu kan, ani A ya so mogɔw ni A ya sɔhabaw bɛɛ.

O kɔfɛ: N ka sɛbɛli dɔ ye min bɔla kibarusɛbɛn Asariki Al-Awusati kɔnɔ, a nimɔrɔ (5824) ani tariku 5/6/1415 H la, mɔgɔ dɔ le k'a sɛbɛ min k'a yɛrɛ tɔgɔ wele ko: Abdul Fatahi Al-Hayiki, tɔgɔ kɔrɔ: (Famuyali filinin).

A kɔnɔ ko ye kuma lasurunya la, ko: k'i ban fɛn ma min lɔnniya ye wajibi ye Silamaya dina kɔnɔ, ka kɛɲɛ ni dalilu ye ani mɔgɔw bɛɛ ya sɔnni ye; o min ye Muhamadu ka cikan laseli ye mɔgɔw bɛɛ ma, Alla ya nɛma ni kisi b'A ma, ani a ya fɔli ko: mɔgɔ o mɔgɔ ma tugu Muhamadu kɔ, Alla ya nɛma ni kisi b'A ma, ani k'A kan labato, n'ga a tola yahudiya walima nasara ye, ko o tigi be dina lakika le kan. O kɔfɛ, a k'a jah gɛlɛya danfɛnw bɛɛ Matigi ma,-saniya be A ye- A ya kolɔn na kafiriw ni kɛwale juguw kɛbagaw jangatali ko la, ani k'o kɛ fɛn gwansan ye.

Wa ka sariya kumaw kɔrɔ yelema, k'o bila yɔrɔw la minugu te o bila yɔrɔw ye, ani k'o kɔrɔ fɔ inafɔ a yɛrɛ sago b'a fɛ cogo min na, a k'i kɔ don sariya daliluw ni kuma gwɛninw ma, minugu b'a yira ko Muhamadu, Alla ya nɛma ni kisi be A ma, ya cikan ye mɔgɔ bɛɛ le ta ye, ani ko mɔgɔ o mɔgɔ k'a kibaruya mɛn ni a ma tugu A kɔ, o tigi kafiriya la, ani ko Alla te son dina gɛrɛ la ni Silamaya tɛ, ani dalilu gwɛnin gɛrɛw a k'i kɔ don minugu ma; walasa mɔgɔ minugu ma kalan o ye fili a ya kumaw kɔson, A ka ni min kɛ, o ye kafiriya gwɛnin le ye, ani bɔli silamaya la, ani ka Alla -saniya ni kɔrɔta b'A ye- ani A ya Kira-nɛma ni kisi b’A ma- n'galontigɛya, inafɔ lɔnnikɛlaw ni limaniyatigiw minugu ka sɛbɛli kalan b’o lɔn cogo min na.

Wa a wajibiyala ɲɛmɔgɔ kan: k'a bila kitiyɔrɔ la; ka tubi ɲini a fɛ, ani ka kiti tigɛ a kan ka kɛɲɛ ni sariya saniyanin ye.

Alla kɔrɔtani k'a yira ko ciden Muhamadu ya cikan - Alla ya nɛma ni kisi b'A ma - ye mɔgɔw bɛɛ ta ye, ani ko ka tugu A kɔ o ye wajibi le ye adamadenw ni jinɛw bɛɛ kan, o ma dogo silama si la min be ni lɔnniya fitini dɔrɔn ye.

Alla kɔrɔtani ko:

﴿قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنِّي رَسُولُ ٱللَّهِ إِلَيۡكُمۡ جَمِيعًا ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۖ فَـَٔامِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِ ٱلنَّبِيِّ ٱلۡأُمِّيِّ ٱلَّذِي يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَكَلِمَٰتِهِۦ وَٱتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ158﴾

{A fɔ ko: Yaa alugu adamadenw, cɛn na, Ne ye Alla ya ciden ye a bɛɛ ma, sankolow ni dugukolo masaya be min bolo; tigi gɛrɛ tey fɔɔ Ale, Ale le be ɲɛnemanya di, ka saya fana kɛ, ola, a ye la Alla la n'A ya ciden, Nabiɲuma min te sɛbɛ den kalan, min lala Alla la n'A ya kumaw, ka tugu A kɔ, janko a ye sira sɔrɔ}. [Suratu Al Aaraf: 158]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿...وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ لِأُنذِرَكُم بِهِۦ وَمَنۢ بَلَغَ...﴾

{...wa Kurana nin jigila Ne kan, walasa Ne ye a bagabaga nin a ye, ani a be se mɔgɔ min ma...} [Suratu Al-An’am: 19]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿قُلۡ إِن كُنتُمۡ تُحِبُّونَ ٱللَّهَ فَٱتَّبِعُونِي يُحۡبِبۡكُمُ ٱللَّهُ وَيَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ31﴾

{A fɔ ko: Ni a be Alla kanu, a ye tugu n kɔ, Alla b'a kanu ani k'a ya jurumuw yafa a ye, Alla ye Yafabagaba ye, Hinɛbagaba ye 31} [Suratu Aali Imran: 31]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿وَمَن يَبۡتَغِ غَيۡرَ ٱلۡإِسۡلَٰمِ دِينٗا فَلَن يُقۡبَلَ مِنۡهُ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ85﴾

{Ni mɔgɔ min ka dina gɛrɛ ta min te silamaya dina ye, o te minɛ a ma, wa lahara fana, a bena kɛ bɔnɛbagaw cɛma 85} [Suratu Aali Imran: 85]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا كَآفَّةٗ لِّلنَّاسِ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا...﴾

{An m'I ci, fɔɔ ka kɛ kibaru duman fɔbaga ye adamadenw bɛɛ ma, ani bagabagali kɛbaga...} [Suratu Saba: 28]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا رَحۡمَةٗ لِّلۡعَٰلَمِينَ107﴾

{An m'I ci fɔɔ ka kɛ hinɛ ye dunya bɛɛ ye} [Suratu Al anbiya: 107]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿...وَقُل لِّلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡأُمِّيِّـۧنَ ءَأَسۡلَمۡتُمۡۚ فَإِنۡ أَسۡلَمُواْ فَقَدِ ٱهۡتَدَواْۖ وَّإِن تَوَلَّوۡاْ فَإِنَّمَا عَلَيۡكَ ٱلۡبَلَٰغُۗ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِٱلۡعِبَادِ﴾

{...A fɔ mɔgɔw ye kitabu dila minugu ma ani minugu te sɛbɛ den kalan ko: «A silamaya la wa?». Ni o silamaya la, ola; o ka sira sɔrɔ, n’o k’o kɔ don, cila lase dama le be Ile kan; Alla le ye jɔnw yebaga ye}. [Suratu Aali Imraan: 20]. ani Alla ko saniya be A ye:

﴿تَبَارَكَ ٱلَّذِي نَزَّلَ ٱلۡفُرۡقَانَ عَلَىٰ عَبۡدِهِۦ لِيَكُونَ لِلۡعَٰلَمِينَ نَذِيرًا1﴾

{Masa ya hɛrɛ ka ca min ka Kurana jigi A ya jɔn kan mun kɔson A ye kɛ bagabagali kɛ baga ye dunya bɛɛ lajɛni ye 1} [Suratu Al Furkaan:1].

Wa Bukhari ni Muslim k'a lakali, ka bɔ Jabir fɛ Alla ka diɲɛ a ma, ko Alla kira nɛma ni kisi be A ma, ko:

«أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ قَبْلِي: نُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ، وَجُعِلَتْ لِيَ الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا، فَأَيُّمَا رَجُلٍ مِنْ أُمَّتِي أَدْرَكَتْهُ الصَّلَاةُ، فَلْيُصَلّ، وَأُحِلَّتْ لِيَ الْمَغَانِمُ، وَلَمْ تُحَلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي، وَأُعْطِيتُ الشَّفَاعَةَ، وَكَانَ النَّبِيُّ يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً، وَبُعِثْتُ إِلَى النَّاسِ عَامَّةً».

«Fɛn loru dila Ne ma, minugu ma di mɔgɔ si ma N'ɲɛ: Ne dɛmɛna ni siranya ye kalo kelen tagama ɲɔgɔn la, ani dugukolo kɛla Ne ye seliyɔrɔ ani saniyali fɛn ye, ola, mɔgɔ o mɔgɔ Ne ka manton na, ni seli wagati sela a ma, a ye seli kɛ, ani kɛlɛnafolow dagala Ne ye, a tun ma daga mɔgɔ si ye N'ɲɛ, ani soronalidon dila Ne ma, ani ciden tun be ci a ya mɔgɔw ma kɛrɛkɛrɛniyala, wa Ne cila mɔgɔw bɛɛ lajɛni ma».

Nin ye ɲɛfɔli gwɛni ye ko an ka Ciden Muhamadu - Alla ka nɛma ni kisi b'A ma - ka ci be adamadenw bɛɛ lajɛn, ani ko a be sariya kɔrɔw bɛɛ jɔsi kabɔy, ani ko mɔgɔ o mɔgɔ ma tugu Muhamadu- Alla ka nɛma ni kisi b'A ma- kɔ, k'a ya kuma kan labato, o tigi ye kafiri ye, Alla sɔsɔ baga, min ka kan ni Alla ya jangata ye, Alla kɔrɔtani ko:

﴿...وَمَن يَكۡفُرۡ بِهِۦ مِنَ ٱلۡأَحۡزَابِ فَٱلنَّارُ مَوۡعِدُهُۥ...﴾

{...Ni mɔgɔ min kafiriyala A ma jamakuluw la, o tigi layuru yɔrɔ ye tasuma ye...} [Suratu Hud: 17]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿...فَلۡيَحۡذَرِ ٱلَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنۡ أَمۡرِهِۦٓ أَن تُصِيبَهُمۡ فِتۡنَةٌ أَوۡ يُصِيبَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ﴾

{...Mɔgɔ minugu be A ya cikan sɔsɔ, olugu ye siran ko fitina bena o sɔrɔ, walima jangata bena o sɔrɔ min be mɔgɔ dimi} [Suratu An-Nur: 63]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُۥ يُدۡخِلۡهُ نَارًا خَٰلِدٗا فِيهَا وَلَهُۥ عَذَابٞ مُّهِينٞ14﴾

{Wa ni mɔgɔ o mɔgɔ ka Alla ani Alla kira kan sɔsɔ ani ka dantɛmɛ kɛ Alla ka danw la, Alla bena a tigi don tasuma kɔnɔ a ye dumebaga ye a kɔnɔ, ani dɔgɔyama jangata b'a ye 14} [Suratu An Nisaa: 14], Ani A kɔrɔtani ko :

﴿...وَمَن يَتَبَدَّلِ ٱلۡكُفۡرَ بِٱلۡإِيمَٰنِ فَقَدۡ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ﴾

{... Ni mɔgɔ min ka limaniya falen kafiriya la, o tigi filila sira tilennin ma} [Suratu Al Bakara: 108], W ayaw ka ca min be nin kɔrɔ sabati.

Wa Alla kɔrɔtani k'A ya ciden, Alla ka nɛma ni kisi b’A ma, labato fara Ale yɛrɛ bato kan, wa A k'a ɲɛfɔ ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka dusukuna-siri kɛ dina gɛrɛ la ni Silamaya tɛ, o tigi bena bɔnɛ sɔrɔ, foy te minɛ a fɛ, a kɛla farida le ye walima sunna, Alla kɔrɔtani ko:

﴿وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ85﴾

{Ni mɔgɔ min ka dina gɛrɛ ta min te Silamaya dina ye, o te minɛ a ma, wa lahara fana, a bena kɛ bɔnɛbagaw cɛma} [Suratu Aali Imran: 85]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ...﴾

{Ni mɔgɔ min ka ciden kan labato cɛn na a tigi ka Alla le kan bato} [Suratu An Nisaa: 80]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَيْكُمْ مَا حُمِّلْتُمْ وَإِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا...﴾

{A fɔ ko: a ye Alla bato ani a ye Kira kan labato, ni a k'a kɔ don, min ɲinina a fɛ cikan lase la ole be A kan, ani min ɲinina alugu fɛ kan labato la ole be alugu kan, wa ni a k'a kan labato a be kandaya sɔrɔ} [Suratu An-Nur: 54]. Ani A kɔrɔtani ko :

﴿إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ 6﴾

{Siga t’ala, minugu kafiriyala Kitabutigiw la ani filankafow olugu be Jahanama tasuma kɔnɔ, o ye dumɛbagaw ye a kɔnɔ, olugu le ye danfɛnw bɛɛ la juguman ye} [Suratu Al Bayyina: 6].

Wa Muslim k'a lakali a ya Sɔhihu kɔnɔ ko Alla kira, Alla ka nɛma ni kisi be A ma, A ko:

«وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ؛ لَا يَسْمَعُ بِي أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ، يَهُودِيٌّ وَلَا نَصْرَانِيٌّ، ثُمَّ يَمُوتُ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ؛ إِلَّا كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ».

«N’be n’kali masa la Ne nii be min bolo(Alla), ni mɔgɔ o mɔgɔ ka Ne ya ko mɛn manton nin na, a kɛla Yahudiya ye wala Nasara, ka sa k'a sɔrɔ a ma limaniya fɛn ma Ne cila ni min ye, o tigi bena kɛ tasuma mɔgɔw la».

Alla ka ciden - Alla ka nɛma ni kisi b'A ma - k'a bange A ya kɛwale n'A ya kuma la ko mɔgɔ min ma don Silamaya dina la, olugu ya dina ye fu le ye, A ka Yahudiyaw ni Nasaraw kɛlɛ, inafɔ a ka kafiri tɔw kɛlɛ cogo min na, ani A ka jiziya (nii sɔngɔn) minɛ minugu sɔnna k'a di a ma olugu la; walasa o kana dina lase bali ka se o tɔw ma, ani walasa min b'a fɛ o cɛma ka don Silamaya la a ye don, ni a ma kɛ siranya ye a ya mɔgɔw ɲɛ ko o b'a bali, walima k'a faga.

Bukhari ni Muslim ka lakali, ka bɔ Abu Hurayrata la Alla ma diɲɛna a ma ko: Wagati min an be misiri kɔnɔ, Alla kira, Alla ka nɛma ni kisi be A ma, bɔla, A ko:

«انْطَلِقُوا إِلَى يَهُودَ، فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْنَا بَيْتَ الْمِدْرَاسِ، فَقَامَ النَّبِيُّ ﷺ، فَنَادَاهُمْ فَقَالَ :يَا مَعْشَرَ يَهُودَ، أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا، فَقَالُوا: قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: ذَلِكَ أُرِيدُ، أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا، فَقَالُوا: قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: ذَلِكَ أُرِيدُ، ثُمَّ قَالَهَا الثَّالِثَةَ...».

« A ye taga yahudiyaw ma, an bɔla n'A ye fɔɔ an nana se kalanso ma, Nabiɲuma nɛma ni kisi b’A ma, lɔla ka o wele, A ko: Yaa yahudiya jɛnkulu! a ye silamaya a be kisi. O ko: I k'a lase, Kasimu facɛ. Alla kira nɛma ni kisi be A ma k'o ma: Nb'o le fɛ, a ye silamaya a be kisi. O ko: I k'a lase, yaa Kasimu facɛ! Alla kira nɛma ni kisi be A ma k'o ma: Nb'o le fɛ, o kɔfɛ, A k'o fɔ a sabanan... ». Fo ka se Hadisa laban na.

Wa laɲinini: ko A -Alla ka nɛma ni kisi be A ma- tagala Yahudiyaw ya dina mɔgɔw ma o ya kalanso kɔnɔ, k'o wele kana Silamaya ma, k'a fɔ o ye ko: «A ye silamaya, a be kisi», A segila a kan o ye.

O cogo kelen na fana: A k'a ya kitabu ci Hirkal ma, k'a wele kana Silamaya ma, ani k'a fɔ a ye ko ni a banan, ko mɔgɔ minugu banan Silamaya la ale ya ban kɔson, o bɛɛ jurumu be a kan. Bukhari ni Muslimu k'a fɔ o ya Sɔhihu kɔnɔ, ko Hirkal ka wele kɛ kira ya kitabu la, Alla ka nɛma ni kisi b’A ma, a k’a kalan, ka sɔrɔ a b’a kɔnɔ ko:

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلَامٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ: فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ، فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ

«Alla tɔgɔ barakama la, min ye hinɛ lawasani tigi ye, min ye hinɛ kɛrɛkɛrɛni tigi ye, ka bɔ Muhamadu, Alla ka ciden fɛ, ka taga Hirkal, Rɔmukaw ya mɔgɔba ma, kisi ka kɛ mɔgɔ kan min tugula kandaya la, o kɔfɛ: cɛn na, Ne be i wele ni Silamaya welekan ye, Silamaya i be kisi, Silamaya, Alla be i ya sara di i ma shyɛn fila, n'ga n'i k'i kɔ don, cɛn na, sɛnɛkɛlaw ya jurumu be i kan ani

﴿يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ تَعَالَوۡاْ إِلَىٰ كَلِمَةٖ سَوَآءِۭ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ أَلَّا نَعۡبُدَ إِلَّا ٱللَّهَ وَلَا نُشۡرِكَ بِهِۦ شَيۡـٔٗا وَلَا يَتَّخِذَ بَعۡضُنَا بَعۡضًا أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِۚ فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُولُواْ ٱشۡهَدُواْ بِأَنَّا مُسۡلِمُونَ64﴾

{Yaa kitabu dongow, a ye na kuma dɔ ma kuma min dama ka kan an ni ɲɔgon cɛ - ko an tena fɛn bato fɔɔ Alla, an tena foy fara A kan, an tena ɲɔgon minɛ ka kɛ tigiw ye Alla kɔ. n’o k’o kɔ don, a y’a fɔ ko: A ye sereya kɛ ko an nugu ye silamaw ye 64} [Suratu Aali-Imran: 64]».

O kɔfɛ, tuma min o k'o kɔ don ani ka ban ka don Silamaya la; Alla kira -Alla ya nɛma ni kisi be A ma- ani A ya sɔhabaw -Alla ka diɲɛ o ma- k’o kɛlɛ, ani ka Jizya (nii songon) wajibiya o kan.

Ani ka o ya fili sɛmɛntiya ani ko o be dina kuntan kan a jɔsinin kɔ ni Muhamadu -Alla ka kisi ni nɛma b'A kan- ya dina ye; Alla ka silama yamaruya ko a ye Alla dali lon bɛɛ, ani seli bɛɛ la, ani raka o raka kɔnɔ, ko a ya kanda k'a bila sira tilennin lakika minɛnin kan, o min ye: Silamaya ye, Ani k’a yɔrɔ majanya mɔgɔw ya sira la Alla dimina minugu kɔrɔ, olugu ye: Yawdiyaw ani o ɲɔgonnaw ye, minugu b'a lɔn ko o be fili kan ani o be to o kan, K'a tanga filibagaw ya sira ma, minugu be bato kɛ ni lɔnniya tɛ, k'a miiri k'o be kandaya sira kan, k'a sɔrɔ o be fili sira kan, olugu ye: Nasaraw ye, ani mɔgɔ o mɔgɔ minugu bɔnin be o fɛ manto gɛrɛw la minugu be bato kɛ fili ni lɔnnibaliya kan, O bɛɛ ye: walasa silama y'a lɔn ni lɔnniya dɛngɛnɛya ye ko dina bɛɛ min te Silamaya ye, o ye fu le ye, ani ko mɔgɔ bɛɛ min be Alla bato ni dina gɛrɛ ye ni Silamaya tɛ, o tigi fili nin ne, wa ni mɔgɔ min ma nin dusukuna-siri ta o tigi te silamaw dɔ ye. Wa daliluw ka ca nin bonda nin na ka bɔ Kitabu ni Sunna kɔnɔ.

O kama, wajibi le kumakan nin sɛbɛbaga kan- Abdul Fatahu -: a ye teliya ka tubi tubili yɛrɛyɛrɛ la, ani a ye kumakan gɛrɛ sɛbɛ k'a ya tubi yira o kɔnɔ, wa ni mɔgɔ o mɔgɔ segila ka taga Alla ma tubili yɛrɛyɛrɛ la; Alla be a ya tubi minɛ; ka kɛɲɛ ni Alla kɔrɔtani ya kuma ye:

﴿...وَتُوبُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ﴾

{... A bɛɛ ye tubi ka taga Alla ma, a limaniyabagaw, walasa a be kisi} [Suratu An Nur: 31], Ani Alla ya kuma, saniya be masa min ye:

﴿وَٱلَّذِينَ لَا يَدۡعُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ وَلَا يَقۡتُلُونَ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِي حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَلَا يَزۡنُونَۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ يَلۡقَ أَثَامٗا68 يُضَٰعَفۡ لَهُ ٱلۡعَذَابُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَيَخۡلُدۡ فِيهِۦ مُهَانًا69 إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ عَمَلٗا صَٰلِحٗا فَأُوْلَٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِهِمۡ حَسَنَٰتٖۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا70﴾

{Ani minugu te fɛn gɛrɛ wele ka fara Alla kan, ani o te nii faga Alla ka min haramuya, fɔɔ ni jo ye, ani o te jɛnɛya kɛ, wa ni mɔgɔ o mɔgɔ ka o kɛ, o tigi bena jangata sɔrɔ 68

Jangata bena jidi jidi a ye kiyama lon, ani a bena dumɛ a kɔnɔ a maloya ni 69

Fɔɔ mɔgɔ min segila ka taga Alla ma, ka limaniya, ka bara ɲuman kɛ, o lugu le Alla bena o ya kojuguw yɛlɛma ka kɛ ɲumanw ye. Alla ye yafabagaba ye, hinɛbagaba le 70} [Suratu Al Furkaan: 68-70]. Ani Nabiɲuma ya kuma kɔson, Alla ka nɛma ni kisi b'A kan :

«الإِسْلَامُ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ، وَالتَّوبَةُ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهَا».

«Silamaya be fɛn ben min kɛla ka kɔn a ɲɛ, tubi be fɛn ben min kɛla ka kɔn a ɲɛ». ani Nabiɲuma ya kuma nɛma ni kisi b’A ma:

«التَّائِبُ مِنَ الذَّنْبَ كَمَنْ لَا ذَنْبَ لَهُ».

«Mɔgɔ min tubila ka bɔ jurumu la, a be inafɔ mɔgɔ min jurumu t'ala».

Wa aya ni hadisa cama be ni kɔrɔ sabati.

Ne be Alla le dali, saniya be A ye ani A kɔrɔtanin ne, A ye cɛn yira an na ko cɛn ne, ani k'an bɛnsenma ka tugu a kɔ, ani ka juguma yira an na ko juguma le, ani k'an bɛnsenma k'an yɛrɛ mabɔ ala, ani A ye fonisereya an ni sɛbɛlikɛla Abdul Fattah ani silamaw bɛɛ ma ni tubi saniyanin ye, ani A y’an bɛɛ tanga lajarabiliw ma minugu be mɔgɔ lafili, ani nii sago ni sitana kɔtuguli ma. Ale le y’o Latangabaga ye ani A be se k’o kɛ.

Alla ye nɛma ni kisi kɛ an ka Nabiɲuma Muhamadu kan, ani A ya somɔgɔw ni A ya sɔhabaw, ani minugu tugula o kɔ ni ɲumanya ye fo kiti lon.

***

dyo397v5.0 - 17/08/2026