مَنْ خَلَقَ الكَونَ؟ وَمَنْ خَلَقَنِي؟ وَلِمَاذَا؟
چه کسی جهان را آفریده است؟ و چه کسی مرا آفریده و چرا آفریده است؟
اللَّجْنَةُ العِلْمِيَّةُ
بِرِئَاسَةِ الشُّؤُونِ الدِّينِيَّةِ بِالمَسْجِدِ الحَرَامِ وَالمَسْجِدِ النَّبَوِيِّ
کمیتهٔ علمی ادارهٔ امور دینی مسجد الحرام و مسجد نبوی
بِسْمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمِ
چه کسی جهان را آفریده است؟ و چه کسی مرا آفریده و چرا آفریده است؟
کمیتهٔ علمی ادارهٔ امور دینی مسجد الحرام و مسجد نبوی
آیا من در مسیر درست هستم؟
چه کسی آسمانها و زمین و آفریدگان بزرگ و بیشمار بین این دو را آفریده است؟
چه کسی این نظام دقیق و پیچیده را در آسمان و زمین ایجاد کرده است؟
چه کسی انسان را آفرید و به او شنوایی و بینایی و عقل بخشید و این توانایی را به او داد که دانش و معرفت کسب کند و حقایق را درک نماید؟
چه کسی اعضای بدنتان را اینگونه دقیق آفرید و به شما صورتی زیبا بخشید؟
در آفرینش موجودات زنده با همهٔ تفاوتها و تنوعی که دارند، بیندیش. چه کسی این موجودات را با جلوههایی نامحدود آفرید؟
این جهان باعظمت، چگونه با این قوانین دقیق در طی این دورانهای طولانی، اینگونه منظم و مستقر بوده است؟
چه کسی نظام حاکم بر این جهان را وضع کرده است (زندگی و مرگ، تناسل موجودات زنده، شب و روز، تغییر فصلها و...)؟
آیا این جهان خودش، خود را آفریده است؟ یا آنکه از عدم شکل گرفته یا محصول تصادف است؟ الله تعالی میفرماید:
﴿أَمۡ خُلِقُواْ مِنۡ غَيۡرِ شَيۡءٍ أَمۡ هُمُ ٱلۡخَٰلِقُونَ٣٥ أَمۡ خَلَقُواْ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ36﴾
(آیا آنان از هیچ آفریده شدهاند یا خود آفرینندۀ خویشند؟ * آیا آنان آسمانها و زمین را آفریدهاند؟ [نه] بلکه آنان یقین ندارند). [طور: ۳۵-۳۶].
اگر ما خودمان را نیافریده باشیم و به وجود آمدن ما از عدم یا در پی تصادف را محال بدانیم، در این صورت حقی که هیچ شک و تردیدی در آن نیست این است که: این جهان باید خالق بزرگ توانایی داشته باشد، زیرا غیر ممکن است که این هستی خودش خالق خود باشد یا آنکه از هیچ و عدم آمده باشد یا محصول تصادف باشد.
چرا انسان به وجود چیزهایی باور دارد که آنها را نمیبیند؟ چیزهایی مانند درک و عقل و روح و احساسات و محبت؟ آیا از این جهت نیست که آثارشان را میبیند؟ با این همه، چگونه انسان وجود خالق این هستی باعظمت را که آثار خلقت و صُنع و رحمتش را میبیند، انکار میکند؟
هیچ عاقلی نمیپذیرد که به او بگویند: این خانه بیآنکه کسی آن را ساخته باشد به وجود آمده است! یا به او بگویند: عدم این خانه را پدید آورده است! با این همه چگونه برخی از مردم این مقوله را میپذیرند که این جهان با همهی وسعت و بزرگی آن بدون خالق پدید آمده باشد؟ چگونه عاقل میپذیرد که به او گفته شود: این نظم و انضباط دقیقِ هستی، نتیجهٔ تصادف است؟
همهٔ اینها ما را به یک نتیجه میرساند: اینکه جهان پروردگاری بزرگ و توانا دارد که آن را تدبیر میکند و تنها او شایستهٔ عبادت است و هر آنچه جز او عبادت میشود، عبادتش باطل است و مستحق عبادت نیست.
پروردگار خالق بزرگ
تنها یک پروردگار خالق وجود دارد و او همان مالک تدبیرگر روزی دهنده است که زنده میکند و میمیراند؛ و اوست که زمین را آفرید و هموار ساخت و مناسب مخلوقاتش قرار داد؛ و اوست که آسمانها و مخلوقات بزرگ در آن را آفرید و برای خورشید و ماه و شب و روز نظم و برنامهای چنین دقیق عنایت نمود که بر عظمت و بزرگی او دلالت دارد.
و اوست که هوا را در اختیار ما قرار داد؛ هوایی که بدون آن قادر به زندگی نیستیم و اوست که باران را بر ما نازل کرد و دریاها و رودها را در اختیار ما قرار داد؛ و اوست که وقتی جنین و در شکم مادرانمان هستیم، ما را تغذیه نموده و از ما مراقبت میکند، بیآنکه قدرت و توانی از خود داشته باشیم؛ و اوست که از هنگام تولد تا مرگ، خون را در رگهای ما به گردش میآورد.
این پروردگار خالق و روزی دهنده، الله سبحانه و تعالی است.
الله متعال میفرماید:
﴿إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَ يَطۡلُبُهُۥ حَثِيثٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتِۭ بِأَمۡرِهِۦٓۗ أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ54﴾
(بیگمان، پروردگار شما الله است که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید؛ سپس [آن گونه كه شايستهٔ جلال و عظمت اوست] بر عرش قرار گرفت. [تاریکیِ] شب را با [روشناییِ] روز میپوشانَد که [هریک،] آن [دیگری] را شتابان میجوید و خورشید و ماه و ستارگان را [پدید آورد] كه [همگی] به فرمانِ او به خدمت [انسان] گماشته شدهاند. آگاه باشید! آفرینش و فرمانروایی، از آنِ اوست. پربرکت [و بزرگ] است الله که پروردگار جهانیان است). [اعراف: ۵۴].
الله همان پروردگاری است که هرچه در هستی وجود دارد و ما میبینیم و نمیبینیم، آفریده است؛ و هر چه جز الله است، مخلوق اوست و تنها او شایستهٔ عبادت است و جز او را نباید عبادت کرد و او در ملک و فرمانروایی یا خلقت یا تدبیر امور جهان یا عبادتش شریکی ندارد.
اگر از روی جدل فرض کنیم که خدایان دیگری همراه با پروردگار جل جلاله بودند، جهان رو به تباهی میرفت، زیرا چنین چیزی امکان ندارد که دو خدا در یک آن، امور جهان را تدبیر کنند. الله تعالی میفرماید:
﴿لَوۡ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَّهُ لَفَسَدَتَا...﴾
(اگر در آن دو (آسمان و زمین) خدایانی جز الله بود، بی شک تباه میشدند) [انبیاء: ۲۲].
صفات پروردگار خالق
پروردگار سبحانه و تعالی دارای نامهای نیکی است که در شمار نمیآید و دارای صفات والای پرشمار و بزرگی است که دال بر کمال اوست. یکی از نامهای او خالق است و همچنین «الله». یعنی معبودی که فقط او مستحق و شایستهٔ عبادت است بیآنکه شریکی در این عبادت داشته باشد. همچنین حی و قیوم و رحیم و رازق و کریم از نامهای اوست. الله تعالی در قرآن کریم میفرماید:
﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ255﴾
(الله [معبودِ راستین است؛] هیچ معبودی [بهحق] جز او نیست؛ زندۀ پاینده [و قائم به ذات] است؛ نه خوابی سبک او را فرا میگیرد و نه خوابی سنگین؛ آنچه در آسمانها و زمین است، از آنِ اوست. کیست که نزد او جز به فرمانش شفاعت کند؟ گذشته و آیندۀ آنان (بندگان) را میداند و [آنان] به چیزی از علم او احاطه [و آگاهی] نمییابند، مگر آنچه خود بخواهد. کرسیِ او آسمانها و زمین را در بر گرفته است و نگهداشتنِ آنها بر او [سنگین و] دشوار نیست و او بلندمرتبه [و] بزرگ است). [بقره: ۲۵۵].
و الله تعالی میفرماید:
﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ١ ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ ٢ لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ ٣ وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدُۢ4﴾
(بگو: او الله یکتا و یگانه است)
(الله بینیاز است [و همه نیازمند او هستند])
(نه [فرزندی] زاده و نه زاده شده است)
(و هیچکس همانند و همتای او نبوده و نیست) [اخلاص: ۱-۴].
پروردگار معبود، دارای صفات کمال است
یکی از صفات او این است که معبود است و هر چه جز اوست مخلوق و مکلَّف و مامور و مقهور.
یکی دیگر از صفات او این است که زنده و پاینده و برپادارنده است؛ چنانکه هر موجود زندهای در هستی را الله زندگی و حیات بخشیده و از عدم به وجود آورده است؛ و پروردگار است که با روزی و کفایتش وجود او را نگه داشته است. پررودگار متعال زنده است و نمیمیرد و فنا دربارهٔ او محال است و قیوم است و نمیخوابد و بلکه دچار چرت و خواب نمیشود.
از دیگر صفات او این است که علیم و دانا به هر چیز است و چیزی در زمین و آسمان از او پنهان نمیماند.
از دیگر صفات او این است که شنوای بیناست و هر چیزی را میشنود و هر مخلوقی را میبیند و از وسوسهٔ درون سینهها و آنچه در دلها پنهان داشتهاند آگاه است و چیزی در زمین و آسمان از او پنهان نمیماند.
همچنین از صفات او این است که قدیر است و چیزی او را ناتوان و درمانده نمیسازد و کسی ارادهٔ او را برنمیگرداند. هرچه میخواهد انجام میدهد و هرچه را بخواهد باز میدارد و امور را به پیش و پس میاندازد و حکمتش روشن و رساست.
از صفات او این است که او آفریدگار و روزی دهنده و تدبیرگر است که خلق را آفرید و تدبیر کرد و همهٔ خلق در قبضهٔ او و تحت سلطهٔ اویند.
از دیگر صفاتش این است که درخواست درمانده را پاسخ میدهد و به رنجدیده یاری میرساند و برای مصیبتدیده گشایش حاصل میکند و هر مخلوقی چون در مشکل یا تنگایی میافتد، ناچار به او پناه میبرد.
عبادت تنها برای الله تعالی است زیرا تنها اوست که کامل است و مستحق عبادت است نه هیچ دیگری؛ و هر آنچه جز او عبادت شود، معبودی است که به باطل عبادت میشود و ناقص است و در معرض مرگ و نابودی.
الله سبحانه و تعالی به ما عقلهایی عطا نموده که بخشی از عظمت او را درک میکند و در ما فطرتی به جا گذاشته که دوستدار خیر است و شر را بد میدارد و هرگاه به الله پروردگار جهاناین پناه ببرد، آرام مییابد و این فطرت دال بر کمال اوست و اینکه امکان ندارد او سبحانه و تعالی دارای صفات نقص باشد.
برای عاقل شایسته نیست که جز آن پروردگار کامل را عبادت کند، چه رسد به مخلوقی ناقص مانند خودش یا حتی پایینتر از خود!
انسان یا بت یا درخت یا حیوان نمیتواند معبود باشد!
پروردگار، بالای آسمانهایش و بر روی عرش خود است و از خلق خود جداست، و هیچیک از مخلوقاتش در ذات او داخل نیست و چیزی از ذات او در مخلوقاتش نیست، و در هیچیک از مخلوقاتش حلول نمییابد و در قالب بندگانش شکل نمیگیرد.
هیچ چیز همانند پروردگار نیست و او شنوایِ بیناست و کسی هم کفو و هم سطح او نیست و از بندگانش بینیاز است. نه میخورد و نه میخوابد و باعظمتی است که ممکن نیست همسر و فرزند داشته باشد؛ خالق دارای صفات عظمت است و ممکن نیست که به نیاز یا نقص توصیف شود.
الله متعال میفرماید:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٞ فَٱسۡتَمِعُواْ لَهُۥٓۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَن يَخۡلُقُواْ ذُبَابٗا وَلَوِ ٱجۡتَمَعُواْ لَهُۥۖ وَإِن يَسۡلُبۡهُمُ ٱلذُّبَابُ شَيۡـٔٗا لَّا يَسۡتَنقِذُوهُ مِنۡهُۚ ضَعُفَ ٱلطَّالِبُ وَٱلۡمَطۡلُوبُ ٧٣ مَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ74﴾
(ای مردم، [دربارۀ ناتوانیِ معبودان باطل] مَثَلی زده شده است؛ پس به آن گوش دهید: کسانی را که به جای الله [به عبادت و یاری] میخوانید، هرگز نمیتوانند مگسی را بیافرینند، حتی اگر [همگی] برای این [کار] جمع شوند؛ و اگر آن مگس چیزی از آنان برُباید، نمیتوانند آن را از او بازپس گیرند. [آری،] طالب و مطلوب (معبود باطل و مگس یا عابد و معبود باطل) هر دو ناتوانند * [آنان] الله را چنان که سزاوارِ [بزرگداشتِ] اوست نشناختهاند. بیتردید، الله نیرومندِ شکستناپذیر است). [حج: ۷۳-۷۴].
چرا این خالق بزرگ ما را آفریده است؟ و از ما چه میخواهد؟
آیا عاقلانه است که الله این همه مخلوقات را بدون هدف آفریده باشد؟ آیا پروردگار حکیمِ دانا، این مخلوقات را بیهوده آفریده است؟
آیا عاقلانه است پروردگاری که ما را با این دقت و ظرافت آفریده و هر آنچه در آسمانها و زمین است در خدمت ما قرار داده، ما را بدون هدف آفریده باشد و بدون پاسخ به مهمترین پرسشهایی که ذهن ما را مشغول کرده، رها کرده باشد؟ این سه پرسش که: چرا ما اینجاییم؟ پس از مرگ چه خواهد شد؟ و هدف از آفرینش ما چیست؟
آیا عاقلانه است که ستمگر هیچ مجازاتی نبیند و نیکوکار پاداش خود را نیابد؟
الله سبحانه و تعالی میفرماید:
﴿أَفَحَسِبۡتُمۡ أَنَّمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ عَبَثٗا وَأَنَّكُمۡ إِلَيۡنَا لَا تُرۡجَعُونَ115﴾
(آیا پنداشتهاید که شما را بیهوده آفریدهایم و به سوی ما بازگردانده نمیشوید؟) [مؤمنون: ۱۱۵].
بلکه الله متعال پیامبران را فرستاده تا هدف از وجودمان را بدانیم و راهنماییمان کرده که چگونه او را عبادت کنیم و به او نزدیکی جوییم و بدانیم که از ما چه میخواهد و چگونه رضایت و خشنودی او را به دست آوریم و ما را از سرنوشتمان پس از مرگ آگاه کرده است.
الله متعال پیامبران را فرستاده تا به ما خبر دهند که تنها او شایستهٔ عبادت است و بیاموزیم که چگونه او را عبادت کنیم و امر و نهی او را به ما ابلاغ کنند و به ما ارزشهای فاضلانه را بیاموزند که در صورت عمل به آنها زندگی پاکی خواهیم داشت که خیرات و برکات ما را در بر میگیرند.
الله متعال پیامبران بسیاری را فرستاده است، همانند نوح و ابراهیم و موسی و عیسی؛ و آنان را با آیات و معجزاتی تایید نموده که دال بر راستگویی و پیامبری و فرستاده شدن آنان از سوی اوهستند؛ و آخرین آنها، محمد صلی الله علیه وسلم است.
پیامبران بسیار روشن و واضح به ما خبر دادهاند که این دنیا محل امتحان است و زندگی حقیقی پس از مرگ خواهد بود
و آنجا برای مؤمنانی که تنها الله را عبادت کردهاند و برایش شریکی نیاوردهاند، بهشتی فراهم شده است؛ چنانکه برای کافرانی که خدایان و معبودان دیگری را به همراه الله عبادت کردهاند یا به یکی از پیامبران کفر ورزیدهاند، دوزخی آماده کرده است.
الله متعال میفرماید:
﴿يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ إِمَّا يَأۡتِيَنَّكُمۡ رُسُلٞ مِّنكُمۡ يَقُصُّونَ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِي فَمَنِ ٱتَّقَىٰ وَأَصۡلَحَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ٣٥ وَٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَٱسۡتَكۡبَرُواْ عَنۡهَآ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ36﴾
(ای فرزندان آدم، اگر پیامبرانی از خود شما [نزدتان] بیایند که آیات مرا برایتان بخوانند، [از آنان پیروی کنید]؛ پس کسانی که پرهیزگاری نمایند و [رفتارهای گذشته را] اصلاح کنند، نه ترسی خواهند داشت و نه اندوهگین میشوند * و کسانی که آیات ما را دروغ میپندارند و در برابر آنها [گردنکشی و] تکبر میورزند، اهل دوزخند و جاودانه در آن خواهند ماند). [اعراف: ۳۵-۳۶].
الله متعال میفرماید:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ ٢١ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ فِرَٰشٗا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ فَلَا تَجۡعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ٢٢ وَإِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّمَّا نَزَّلۡنَا عَلَىٰ عَبۡدِنَا فَأۡتُواْ بِسُورَةٖ مِّن مِّثۡلِهِۦ وَٱدۡعُواْ شُهَدَآءَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٢٣ فَإِن لَّمۡ تَفۡعَلُواْ وَلَن تَفۡعَلُواْ فَٱتَّقُواْ ٱلنَّارَ ٱلَّتِي وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلۡحِجَارَةُۖ أُعِدَّتۡ لِلۡكَٰفِرِينَ ٢٤ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أَنَّ لَهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ كُلَّمَا رُزِقُواْ مِنۡهَا مِن ثَمَرَةٖ رِّزۡقٗا قَالُواْ هَٰذَا ٱلَّذِي رُزِقۡنَا مِن قَبۡلُۖ وَأُتُواْ بِهِۦ مُتَشَٰبِهٗاۖ وَلَهُمۡ فِيهَآ أَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞۖ وَهُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ25﴾
(ای مردم، پروردگار خود را عبادت کنید، آن کسیکه شما و کسانی را که پیش از شما بودند آفرید، تا پرهیزگار شوید).
(آن کسکه زمین را برای شما بگسترد و آسمان را همچون سقفی بالای سر شما قرار داد و از آسمان آبی فرو فرستاد و بهوسیلۀ آن انواع میوهها را به وجود آورد تا روزی شما باشد؛ بنابراین برای الله همتایانی قرار ندهید، درحالیکه میدانید).
(و اگر دربارۀ آن چه بر بندۀ خود [محمد] نازل کردهایم در شک و تردید هستید، اگر راست میگویید، سورهای همانند آن بیاورید و گواهان خود را - غیر از الله - فراخوانید)
(پس اگر چنین نکردید - و هرگز نتوانید کرد - از آتشی بترسید که هیزم آن مردم و سنگها است و برای کافران آماده شده است).
(و [ای پیامبر،] به کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، مژده بده که باغهایی [از بهشت] برایشان [در پیش] است که از زیر [درختان] آن جویبارها جاری است. هر زمان که میوهای از آن به آنان داده شود، میگویند: این همان است که پیش از این روزیِ ما شده بود؛ درحالیکه شبیهِ آن به آنان داده شده بود؛ و [در آنجا] همسرانی پاک دارند و در آن جاودانه خواهند ماند). [بقره: ۲۱-۲۵].
چرا پیامبران متعددی آمدهاند؟
الله متعال پیامبرانش را به سوی امتها فرستاده است و امتی نیست مگر آنکه الله پیامبری را به سویشان فرستاده تا آنان را به عبادت پروردگارشان دعوت کند و امر و نهی او را به آنان ابلاغ نماید و هدف دعوت همهٔ آنها عبادت الله عزوجل به یگانگی بوده است؛ و هرگاه امتی شروع به ترک یا تخریب توحیدی میکردند که پیام پیامبرانش به آنها بوده است، خداوند پیامبر دیگری را برای نشان دادن راه درست به سوی آنها میفرستاد تا مردم را با توحید و طاعت الله به فطرت درستشان بازگرداند،
تا آنکه الله متعال، سلسلهٔ پیامبران را با محمد علیه الصلاة والسلام به پایان رساند. پیامبری که با دین کامل و شریعت جاودان و فراگیر تا روز قیامت به سوی همهٔ بشر فرستاده شده است؛ شریعت مکمل و ناسخ شرایع پیشین؛ و پروردگار عزوجل خود تا روز قیامت عهدهدار و ضامن بقا و دوام این دین شده است.
هیچکس مؤمن به حساب نمیآید تا آنکه به همهٔ پیامبران ایمان بیاورد.
الله عزوجل فرستندهٔ پیامبران است و همهٔ بندگانش را به اطاعت از آنها امر کرده است؛ و هرکس به رسالت یکی از آنها کفر ورزد به همه کافر شده است و گناهی بزرگتر از این نیست که انسان، وحی پروردگار را رد نموده و نپذیرد و از پذیرش آن سرباز زند؛ بنابراین برای ورود به بهشت، باید به همهٔ پیامبران ایمان داشت.
بنابراین در این دوران بر همه واجب است که به الله و همهٔ پیامبران الله و روز قیامت ایمان داشته باشند و این ممکن نیست مگر با ایمان و پیروی از آخرین آنها یعنی محمد صلی الله علیه وسلم که با معجزهٔ جاودان یعنی قرآن کریم تایید شده است؛ معجزهای که الله متعال تا هنگامهی به ارث بردن زمین و ساکنانش، عهدهدار محافظت از آن شده است.
الله متعال در قرآن کریم ذکر نموده است که هرکس ایمان به پیامبری از پیامبران را رد کند، کافر به الله و تکذیب کنندهٔ وحی اوست. حق تعالی میفرماید:
﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡفُرُونَ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُواْ بَيۡنَ ٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيَقُولُونَ نُؤۡمِنُ بِبَعۡضٖ وَنَكۡفُرُ بِبَعۡضٖ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُواْ بَيۡنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا ١٥٠ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ حَقّٗاۚ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا151﴾
(كسانى كه به الله و پیامبرانش كفر مىورزند و مىخواهند میان الله و پیامبرانش جدایى اندازند و مىگویند: «ما به بعضى ایمان داریم و بعضى را انكار مىكنیم» و مىخواهند در این [میان، بین کفر و ایمان برای خود] راهى برگزینند * آنان به راستی كافرند و ما براى كافران عذابى خفتبار مهیا كردهایم). [نساء: ۱۵۰-۱۵۱].
به همین دلیل ما مسلمانان - چنانکه الله امر نموده - به الله و آخرت ایمان داریم و به همهٔ پیامبران و کتابهای پیشین ایمان داریم. الله تعالی میفرماید:
﴿ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِۦۚ وَقَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ غُفۡرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ285﴾
(رسول [الله] به آنچه از [سوی] پروردگارش بر او نازل شده ایمان آورده است و مؤمنان [نیز] همگی به الله و فرشتگانش و کتابهایش و پیامبرانش ایمان آوردهاند؛ [و سخنشان این است که]: میان هیچیک از پیامبرانش فرق نمیگذاریم [و به همه ایمان داریم]. و گفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم. پروردگارا، آمرزش تو را [خواهانیم] و بازگشت [تمام امور] به سوی توست). [بقره: ۲۸۵].
قرآن کریم چیست؟
قرآن کریم همان کلام الله و وحی اوست که بر آخرین پیامبران، محمد ﷺ نازل کرده است؛ و بزرگترین معجزهٔ دال بر صدق و راستی پیامبری ایشان ﷺ است. قرآن کریم در احکامش حق است و در اخبارش راست و درست.
الله تعالی تکذیب کنندگان را به مبارزه طلبیده که حتی یک سوره مانند آن را بیاورند اما به سبب عظمت مضمون این کتاب و جامع بودن محتوایش در همهی امور مربوط به دنیا و آخرت مردم، در این چالش شکست خوردند و عاجز ماندند. قرآن کریم همهٔ حقایق ایمانی را که باید به آن باور داشت در خود دارد.
چنانکه قرآن کریم هر امر و نهیای را که انسان باید در رابطه با خود و پروردگارش و دیگر مردم در نظربگیرد و بر اساس آن رفتار کند، در خود جای داده است و همهٔ اینها در قالب اسلوبی عالی از نظر بلاغت و بیان ارائه شده است.
همچنین قرآن شامل بسیاری از ادلهٔ عقلی و حقایق علمی است که ثابت میکند امکان ندارد این کتاب کار بشر باشد بلکه کلام الله سبحانه و تعالی است.
اسلام چیست؟
اسلام یعنی تسلیم شدن در برابر الله با توحید و گردن نهادن به امر او با طاعت و جامهی عمل پوشیدن به شرع او با رضایت و پذیرش کامل؛ و کفر ورزیدن به هر آنچه جز الله عبادت میشود.
الله متعال پیامبران را با یک رسالت فرستاده است: دعوت به عبادت فقط الله که شریکی ندارد و کفر ورزیدن به هر آنچه جز الله عبادت میشود.
اسلام دین همهٔ پیامبران است، چنانکه دعوت همهٔ پیامبران یکی است، هرچند شریعتهای آنان گوناگون است؛ و مسلمانان امروزه تنها کسانی هستند که به دین صحیحی که همهٔ پیامبران آن را آوردهاند، متمسک هستند؛ و رسالت اسلام در این دوران تنها رسالت حق و آخرین پیام از سوی خالق بشریت است.
پروردگاری که ابراهیم و موسی و عیسی علیهم السلام را فرستاده است، همان ذاتی است که آخرین پیامبران یعنی محمد ﷺ را فرستاده است و شریعت اسلام نسخ کنندهٔ شریعتهای پیش از خود است.
همهٔ ادیانی که امروز مردم بر اساس آن عمل و عبادت میکنند - به جز اسلام - ادیانی ساخته شده به دست بشر هستند یا ادیانی هستند که اصلشان الهی بوده، اما بشر در آن دست برده و درنتیجه به مخلوطی از خرافههای انباشته و افسانههای نقل شده و ایدههای بشری تبدیل شده است.
اما دین مسلمانان تنها دین واضحی است که تغییر نیافته است؛ چنانکه عبادتهایشان که با آنها عبادت میکنند، تنها و تنها برای الله است؛ لذا همهٔ آنها نمازهای پنجگانه را به جا میآورند و زکات اموالشان را میدهند و ماه رمضان را روزه میگیرند. در قانون آنها یعنی قرآن کریم تامل کنید که در همهٔ سرزمینهایشان یکی است. الله تعالی میفرماید:
﴿...ٱلۡيَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِينَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ نِعۡمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَٰمَ دِينٗاۚ فَمَنِ ٱضۡطُرَّ فِي مَخۡمَصَةٍ غَيۡرَ مُتَجَانِفٖ لِّإِثۡمٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ﴾
(امروز دینتان را برای شما کامل کردم و نعمتم را بر شما تمام نمودم و اسلام را [به عنوان بهترین] دین برایتان برگزیدم. اما هرکس [برای حفظ جان خود و] بدون آنكه به گناه متمایل باشد، [به خوردن گوشتهای ممنوعه] ناچار شود [گناهی بر او نیست]. به راستی که الله آمرزندۀ مهربان است) [سورهٔ مائده: ۳].
الله تعالی در قرآن کریم میفرماید:
﴿قُلۡ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا وَمَآ أُنزِلَ عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ وَٱلۡأَسۡبَاطِ وَمَآ أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَٱلنَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمۡ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّنۡهُمۡ وَنَحۡنُ لَهُۥ مُسۡلِمُونَ ٨٤ وَمَن يَبۡتَغِ غَيۡرَ ٱلۡإِسۡلَٰمِ دِينٗا فَلَن يُقۡبَلَ مِنۡهُ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ85﴾
(بگو: به الله و آنچه بر ما نازل شده و آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط (فرزندان یعقوب) نازل گردیده و آنچه به موسی و عیسی و [دیگر] پیامبران از جانب پروردگارشان داده شده، ایمان آوردیم، میان هیچیک از آنان فرقی نمیگذاریم و ما او را فرمانبرداریم * و هرکس دینی غیر از اسلام برگزیند، هرگز از او پذیرفته نخواهد شد و در آخرت از زیانکاران است). [آل عمران: ۸۴-۸۵].
دین اسلام یک برنامهٔ فراگیر برای زندگی است که هماهنگ با فطرت و عقل است و دلهای سالم آن را میپذیرند. خالق بزرگ، این دین را برای مردم وضع نموده که دین خیر و سعادت برای همهٔ مردم در دنیا و آخرت است و نژادی را بر نژادی دیگر و رنگی را بر رنگی دیگر برتری نمیدهد و مردم همه در آن برابر هستند و کسی در اسلام بر دیگری برتری نمییابد مگر به اندازهٔ کارهای نیک خود.
الله متعال میفرماید:
﴿مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَنُحۡيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةٗ طَيِّبَةٗۖ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ97﴾
(هرکس - مرد یا زن - که کار نیک کند و مؤمن باشد، قطعاً او را [در دنیا] به زندگانی پاک و پسندیدهای زنده میداریم و [در آخرت نیز] بر اساس نیکوترین [طاعت و] كارى كه مىكردند، به آنان پاداش میدهیم) [نحل: ۹۷].
اسلام راه سعادت است
اسلام دین همهٔ پیامبران و دین الله برای همهٔ مردم است و مخصوص عرب نیست.
اسلام راه سعادت واقعی در دنیا و خوشی و نعمت دائمی در آخرت است.
اسلام تنها دینی است که به نیازهای روح و بدن پاسخ میگوید و همهٔ مشکلات انسانیت را حل میکند. الله تعالی میفرماید:
﴿قَالَ ٱهۡبِطَا مِنۡهَا جَمِيعَۢاۖ بَعۡضُكُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوّٞۖ فَإِمَّا يَأۡتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدٗى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشۡقَىٰ 123 وَمَنۡ أَعۡرَضَ عَن ذِكۡرِي فَإِنَّ لَهُۥ مَعِيشَةٗ ضَنكٗا وَنَحۡشُرُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَعۡمَىٰ124﴾
(فرمود: [شما دو تن همراه ابلیس] همگی از بهشت فرود آیید، درحالیکه دشمن یکدیگرید. پس هرگاه از [جانب] من رهنمودی برایتان رسید، [بدانید] هرکس از هدایتم پیروی کند، نه گمراه میشود و نه [از عذابِ دوزخ] به رنج میافتد * و کسی که از یاد من رویگردان شود، یقیناً زندگی سختی خواهد داشت و روز قیامت او را نابینا برمیانگیزیم). [طه: ۱۲۳-۱۲۴].
مسلمان در دنیا و آخرت چه استفاده ای می کند؟
اسلام فواید بسیار بزرگی دارد، از جمله:
- رستگاری و کسب این افتخار در دنیا که انسان بندهٔ الله است نه بندهٔ هوای نفس و شیطان و شهوات.
- رستگاری در آخرت که مورد مغفرت الله قرار میگیرد و خشنودی او را به دست میآورد و خداوند او را وارد بهشت میکند و به رضوان و نعمت ابدی دست یافته و از عذاب دوزخ نجات مییابد.
- مؤمن در روز قیامت به همراه پیامبران و صدیقان و شهدا و صالحان خواهد بود - و آنان چه نیک همراهانی هستند - و کسی که ایمان نیاورد به همراه طاغوتها و بدان و مجرمان و تباهکاران خواهد بود.
- کسانی که الله آنان را وارد بهشت میکند، در نعمت ابدی زندگی خواهند کرد بی آنکه بمیرند یا بیمار شوند یا دچار درد و پیری و غم شوند و هر خواستهای که داشته باشند برآورده خواهد شد، اما کسانی که دوزخی شوند، در عذابی همیشگی خواهند بود که قطع نخواهد شد.
- در بهشت لذتهایی هست که چشمی ندیده و گوشی دربارهٔ آنها نشنیده و به ذهن انسانی خطور نکرده است. یکی از دلایل آن این رهنمود الهی است که میفرماید:
﴿مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا مِّن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَلَنُحۡيِيَنَّهُۥ حَيَوٰةٗ طَيِّبَةٗۖ وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ97﴾
(هر کسی که کار شایستهای انجام دهد، [خواه] مرد باشد یا زن، درحالیکه مؤمن است، او را به حیاتی پاک زنده میداریم و مسلماً پاداششان را به [حسب] بهترین اعمالی که انجام میدادند، به آنها میدهیم). [نحل: ۹۷].
و الله متعال میفرماید:
﴿فَلَا تَعۡلَمُ نَفۡسٞ مَّآ أُخۡفِيَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعۡيُنٖ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ17﴾
(هیچ کس نمیداند به [پاس] آنچه [این مؤمنان در دنیا] انجام میدهند، چه [بسیار مایۀ] روشنی چشمها برایشان نهفته است). [سورهٔ سجده: ۱۷].
غیر مسلمان چه ضرری می کند؟
انسان در صورت نپذیرفتن اسلام، بزرگترین علم و معرفت را از دست میدهد که شناخت و علم نسبت به الله است؛ ایمان به الله را از دست میدهد که به انسان در دنیا امنیت و آرامش و در آخرت نعمت و خوشی دائمی عنایت میکند.
در این صورت انسان اطلاع از بزرگترین کتابی که خداوند به سوی مردم نازل کرده است و ایمان به این کتاب بزرک را از دست خواهد داد.
او ایمان به پیامبران بزرگ و همراهی آنان در بهشت را از دست خواهد داد و در قیامت همراه و همنشین شیاطین و جنایتکاران و طاغوتها در آتش جهنم خواهد بود که چه بد خانه و کاشانه و همسایگانی خواهد داشت.
الله متعال میفرماید:
﴿قُلۡ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِيهِمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ 15 لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞۚ ذَٰلِكَ يُخَوِّفُ ٱللَّهُ بِهِۦ عِبَادَهُۥۚ يَٰعِبَادِ فَٱتَّقُونِ16﴾
(بگو: زیانكاران [واقعى] كسانى هستند كه [به طمع دنیا] خود و خانوادههایشان را در رستاخیز به زیان انداختند. آگاه باشید كه این، همان زیان آشکار است * بر بالای سر و زیر پایشان طبقاتى از آتش است. این است آنچه الله بندگانش را از آن مىترساند. اى بندگان من، از [نافرمانى] من پروا كنید). [زمر: ۱۵-۱۶].
کسی که خواهان نجات در آخرت است، باید مسلمانی باشد که از الله اطاعت کند و از پیامبرش محمد صلی الله علیه وسلم پیروی کند.
از جمله حقایقی که پیامبران علیهم السلام بر آن متفق هستند این است که کسی در آخرت نجات نمییابد جز مسلمانانی که به الله تعالی ایمان آوردهاند و در عبادتش کسی را شریک نساختهاند و به همهٔ پیامبران ایمان آوردهاند. بنابراین همهٔ پیروان پیامبران که به آنان ایمان آورده و تصدیقشان کردهاند، وارد بهشت میشوند و از دوزخ نجات مییابند.
لذا کسانی که در زمان پیامبر خدا موسی علیه السلام بودند و به او ایمان آوردند و از آموزههایش پیروی نمودند، مسلمان و مؤمنانی نیکوکار هستند، اما پس از اینکه الله متعال عیسی علیه السلام را به پیامبری مبعوث کرد، بر پیروان موسی واجب گردید که به عیسی ایمان بیاورند و از او پیروی کنند.
و به این ترتیب کسی که به عیسی ایمان آورد، مسلمانی نیکوکار است، اما آنکه ایمان به پیامبری عیسی را نپذیرد و بگوید من بر دین موسی خواهم ماند، مؤمن نیست؛ چون ایمان به پیامبری را رد کرده که الله او را فرستاده است.
و در نهایت بعد از اینکه الله متعال آخرین پیامبران یعنی محمد ﷺ را مبعوث نمود، بر همه واجب نمود که به او ایمان بیاورند، زیرا پروردگار متعال که موسی و عیسی را فرستاده، خاتم پیامبران محمد را نیز فرستاده است؛ بنابراین کسی که به رسالت محمد ﷺ کفر ورزد و بگوید که بر پیروی از موسی یا عیسی باقی خواهد ماند، مؤمن نیست.
و این کافی نیست که بگوید او به مسلمانان احترام میگزارد و صدقه و کمک به نیازمندان برای نجات او در آخرت کافی نیست، بلکه باید به الله و کتابهایش و پیامبرانش و آخرت ایمان داشته باشد تا آن اعمال را خداوند متعال از او بپذیرد! زیرا گناهی بزرگتر از شرک و کفر به الله یا نپذیرفتن و رد وحیای که الله نازل نموده یا رد پیامبری آخرین پیامبران او، محمد ﷺ نیست.
بنابراین یهودیان و نصرانیان و دیگرانی که از بعثت رسول الله ﷺ آگاه شدهاند و ایمان به او را نپذیرفتهاند و از وارد شدن به اسلام سر باز زدهاند تا ابد در آتش دوزخ ماندگار خواهند شد و این حکم الله است نه حکم کسی از بشر. الله تعالی میفرماید:
﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ وَٱلۡمُشۡرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمۡ شَرُّ ٱلۡبَرِيَّةِ6﴾
(بیگمان، کسانی از اهل کتاب و مشرکان که کافر شدند، جاودانه در آتش جهنم خواهند ماند؛ آنان بدترینِ آفریدگان هستند). [بینه: ۶].
و از آنجایی که آخرین رسالت از سوی الله به بشریت نازل شده است بر هر انسانی که در مورد اسلام و رسالت آخرین پیامبر الهی محمد ﷺ میشنود، واجب است که به او ایمان بیاورد و از شریعت او پیروی نموده و از امر و نهی او اطاعت کند. بنابراین کسی که دربارهٔ این رسالت پایانی بشنود و آن را نپذیرد، خداوند هیچ عملی را از او نخواهد پذیرفت و در آخرت او را عذاب خواهد نمود.
از جمله دلایل این مساله، این آیه است که میفرماید:
﴿وَمَن يَبۡتَغِ غَيۡرَ ٱلۡإِسۡلَٰمِ دِينٗا فَلَن يُقۡبَلَ مِنۡهُ وَهُوَ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ85﴾
(و هرکس دینی جز اسلام برگزیند، هرگز از او پذیرفته نخواهد شد و او در آخرت از زیانکاران است). [آل عمران: ۸۵].
و الله متعال میفرماید:
﴿قُلۡ يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ تَعَالَوۡاْ إِلَىٰ كَلِمَةٖ سَوَآءِۭ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ أَلَّا نَعۡبُدَ إِلَّا ٱللَّهَ وَلَا نُشۡرِكَ بِهِۦ شَيۡـٔٗا وَلَا يَتَّخِذَ بَعۡضُنَا بَعۡضًا أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِۚ فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُولُواْ ٱشۡهَدُواْ بِأَنَّا مُسۡلِمُونَ64﴾
([ای پیامبر،] بگو: ای اهل کتاب، به سوی سخنی بیایید که میان ما و شما عادلانه است [و انحرافی از حق در آن نیست:] که جز الله را عبادت نکنیم و چیزی را [در قدرت و تدبیر] با او شریک نسازیم و برخی از ما برخی دیگر را به جای الله، معبود نگیرند. اگر آنان [از این دعوت] روی گرداندند، پس [ای مؤمنان، به آنان] بگویید: گواه باشید كه ما تسلیم [اوامر الهی] هستیم). [آل عمران: ۶۴].
چه چیزی برای مسلمان لازم است؟
برای مسلمان، ایمان آوردن به این شش رکن واجب است:
ایمان به الله تعالی و اینکه او خالق و روزی دهنده و تدبیر کننده و مالک است و چیزی همانند او نیست. نه همسری دارد و نه فرزندی؛ و تنها او مستحق عبادت است و نباید همراه او دیگری را عبادت نمود؛ و باید معتقد بود که عبادت هرچه جز الله عبادت میشود، باطل است.
ایمان داشتن به ملائکه با این توضیح که آنها بندگان الله هستند و از نور آفریده شدهاند و یکی از کارهایی که به آنان سپرده است، نزول وحی بر پیامبرانش میباشد.
ایمان به همهٔ کتابهایی که الله تعالی بر پیامبرانش نازل کرده (مانند تورات و انجیل پیش از تحریفشان) و آخرین کتاب آسمانی، قرآن کریم.
ایمان داشتن به همهٔ پیامبرمان از جمله نوح و ابراهیم و موسی و عیسی و آخرین آنان محمد ﷺ که همگی انسان بودند و از جنس بشر که الله متعال آنان را با وحی خود تایید نموده و به آنان آیات و معجزاتی عنایت نمود که دال بر راستگویی و صداقت آنان بود.
ایمان داشتن به آخرت؛ آنگاه که خداوند اولین و آخرین مردم را زنده نموده و برمیانگیزد و میان خلق خود داوری میکند و مؤمنان را وارد بهشت و کافران را به دوزخ وارد میکند.
ایمان داشتن به تقدیر و اینکه الله تعالی هر چیزی را که در گذشته بوده و در آینده خواهد بود، میداند؛ و الله همهٔ اینها را میداند و نوشته و خواسته است و همه چیز را آفریده است.
و اینکه خداوند را به آنچه که از نماز و زکات و روزه و حج اگر توانستی به سوی آن راهی داشته باشی عبادت کنی. سپس بر اوست که دین خود را بیاموزد، دینی که منبع خوشبختی او در دنیا و نجاتش در آخرت خواهد بود.
***
فهرست
پروردگار خالق بزرگ 5
این پروردگار خالق و روزی دهنده، الله سبحانه و تعالی است. 6
صفات پروردگار خالق 7
پروردگار معبود، دارای صفات کمال است 9
چرا این خالق بزرگ ما را آفریده است؟ و از ما چه میخواهد؟ 13
چرا پیامبران متعددی آمدهاند؟ 18
هیچکس مؤمن به حساب نمیآید تا آنکه به همهٔ پیامبران ایمان بیاورد. 19
قرآن کریم چیست؟ 22
اسلام چیست؟ 23
اسلام راه سعادت است 27
مسلمان در دنیا و آخرت چه استفاده ای می کند؟ 28
غیر مسلمان چه ضرری می کند؟ 30
کسی که خواهان نجات در آخرت است، باید مسلمانی باشد که از الله اطاعت کند و از پیامبرش محمد صلی الله علیه وسلم پیروی کند. 31
چه چیزی برای مسلمان لازم است؟ 35
***
