مِنْ أَحْكَامِ الصِّيَامِ

د روژې له احکامو څخه

اللَّجْنَةُ العِلْمِيَّةُ

بِرِئَاسَةِ الشُّؤُونِ الدِّينِيَّةِ بِالمَسْجِدِ الحَرَامِ وَالمَسْجِدِ النَّبَوِيِّ

د مسجد الحرام او مسجد نبوي د دیني چارو د ریاست تر مشرۍ لاندې علمي کمېټه

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

د روژې له احکامو څخه

لومړی مبحث

د روژې معنا، او د رمضان د روژې وجوب

لومړی: د روژې معنا:

روژه: د الله عبادت کول دي د هغو شیانو څخه په ځان ساتلو چې روژه ماتوي د سهار راختلو څخه تر لمر لوېدلو پورې.

دویم: د رمضان د روژې وجوب:

د رمضان روژه د اسلام له ارکانو څخه ده چې د مسلمان دین پرې ولاړ دی. روژه پر ټولو امتونو فرض شوې ده که څه هم د زمانې او کیفیت له اړخه توپیر لري؛ لکه څرنګه چې الله تعالی فرمايي:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ 183﴾

ژباړه: (اې هغو كسانو چې ایمان يې راوړى دى! پر تاسو باندې روژه فرض كړى شوې ده لكه چې فرض كړى شوې وه پر هغو كسانو چې له تاسو نه مخكې وو، د دې لپاره چې تاسو متقیان شئ). (البقرة: ١٨٣)، او "كتب" په دې معنا چې فرض ګرځول شوې ده.

د روژې وجوب په کتاب، سنت او اجماع باندې ثابت دی:

- اما د کتاب دلیل یې: د الله تعالی دغه قول دی چې فرمايي:

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ 183 أَيَّامٗا مَّعۡدُودَٰتٖ...﴾

ژباړه: (اې هغو كسانو چې ایمان يې راوړى دى! پر تاسو باندې روژه فرض كړى شوې ده لكه چې فرض كړى شوې وه پر هغو كسانو چې له تاسو نه مخكې وو، د دې لپاره چې تاسو متقیان شئ ۱۸۳

د شمېرل شویو ورځو روژې دي). (البقرة: ١٨٣ - ١٨٤).

- اما د سنت دلیل یې: د هغه صلی الله علیه وسلم دغه قول دی چې فرمايي:

«بُنِيَ الإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَـهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامِ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ، وَحَجِّ الْبَيْتِ».

ژباړه: (اسلام پر پنځو شيانو بنا دی، د دې ګواهي چې له الله پرته د بندګۍ وړ هېڅوک نه شته او محمد د الله رسول دی، لمونځ قايمول، زکات ورکول، د رمضان روژه نيول او د بيت الله حج کول)¹.

- او د اجماع څخه یې دلیل: ټولو مسلمانانو په دې اتفاق کړی چې د رمضان روژه فرض ده، او چا چې د دې روژې څخه انکار وکړ، هغه کافر دی.

دویم مبحث

د رمضان میاشت فضیلتونه

د دې سترې میاشت لپاره سترې ځانګړتیاوې دي چې د نورو میاشتو څخه یې ځانګړې کوي، له هغو جملې څخه:

1) په دې میاشت کې قرآن کریم نازل شوی دی، لکه څرنګه چې الله تعالی فرمايي:

﴿شَهۡرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِيٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلۡقُرۡءَانُ...﴾

ژباړه: (رمضان هغه میاشت ده چې قرآن په کې نازل کړی شوی دی). (البقرة: ١٨٥).

2) په دې میاشت کې د جنت دروازې خلاصېږي؛ ځکه چې په دې کې ډېر نېک اعمال ترسره کېږي.

3) په دې میاشت کې د دوزخ دروازې بندېږي؛ ځکه چې په دې کې ډېر ګناهونه کمېږي.

دغه خبره د رسول الله صلى الله عليه وسلم په دې قول کې ذکر شوې ده:

«إِذَا جَاءَ رَمَضَانُ، فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ، وَصُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ».

ژباړه: «کله چې رمضان راشي، د جنت دروازې خلاصېږي، او د دوزخ دروازې بندېږي، او شیطانان په ځنځیرونو تړل کېږي»².

4) او همدارنګه له فضیلتونو څخه یې د رسول الله صلى الله عليه وسلم دغه قول دی چې فرمایي:

«مَا مِنْ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا ابْنُ آدَمَ إِلَّا كُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ، قَالَ اللَّهُ: إِلَّا الصِّيَامَ، فَإِنَّهُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ، يَدَعُ شَهْوَتَهُ وَطَعَامَهُ مِنْ أَجْلِي، الصِّيَامُ جُنَّةٌ، وَلِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ: فَرْحَةٌ عِنْدَ فِطْرِهِ، وَفَرْحَةٌ عِنْدَ لِقَاءِ رَبِّهِ، وَلَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ».

ژباړه: د بنی آدم د هر عمل نیکۍ یو په لسه تر اووه سوه چنده پورې زیاتېږي، الله تعالی فرمايي: پرته له روژې څخه، چې هغه زما لپاره ده او زه پرې اجر ورکوم، ځکه هغه زما لپاره خپل خواهشات او خوراک پریږدي، او روژه ډال دی، د روژه دار لپاره دوه خوښۍ دي چې خوشحاله کوي یې: کله چې روژه ماته کړي نو خوشحاله شي او کله چې د خپل رب سره مخ شي نو په خپله روژه خوشحاله شي، او د روژه دار انسان د خولې بوی د الله تعالی په نزد د مشکو له بوی څخه پاکیزه دی³. نو د روژې څو چنده کېدل په شمېر پورې محدود نه دي.

5) ځکه چې په روژه کې د نورو عبادتونو په پرتله اخلاص ډېر وي؛ د هغه صلى الله عليه وسلم د قول پر اساس چې فرمایي:

«تَرَكَ شَهْوَتَهُ وَطَعَامَهُ وَشَرَابَهُ مِنْ أَجْلِي».

ژباړه: "زما لپاره یې خپل شهوت، خواړه او څښاک پرېښود"⁴.

6) الله تعالی د روژه نیوونکو لپاره د جنت یوه دروازه ځانګړې کړې ده چې "ریان" نومېږي، چې له هغې څخه نور څوک نه شي ننوتلی.

7) د روژه نیوونکي لپاره یوه دعا ده چې نه ردېږي؛ لکه څرنګه چې رسول الله صلى الله عليه وسلم په دې حدیث کې فرمایي:

«لِلصَّائِمِ عِنْدَ فِطْرِهِ دَعْوَةٌ لَا تُرَدُّ».

ژباړه: «د افطار پر وخت کې د روژه نیوونکي لپاره داسې دعا ده چې نه ردېږي»⁵.

8) او د هغه صلى الله عليه وسلم دغه قول:

«مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا، غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ».

ژباړه: «څوک چې د رمضان روژه په ایمان او د ثواب په نیت ونیسي؛ د هغه مخکني ګناهونه بخښل کېږي»⁶.

نو مسلمان لپاره اړین ده چې باید د ایمان او ثواب په نیت روژه ونیسي ترڅو اجر او د ګناهونو بخښنه ترلاسه کړي.

دریم مبحث

هغه څه چې د رمضان میاشت داخلېدل ثابتوي

د رمضان میاشت داخلېدل په دوو شیانو باندې ثابتېږي:

1) د رمضان هلال -سپوږمۍ- لېدل؛ لکه څرنګه چې رسول الله صلى الله عليه وسلم په دې حدیث کې فرمایي:

«إِذَا رَأَيْتُمُ الْهِلَالَ فَصُومُوا، وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا، فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ».

ژباړه: «کله مو چې هلال - سپوږمۍ- ولیده، نو روژه ونیسئ، او کله مو چې هلال - سپوږمۍ- ولیده، نو روژه ماته کړئ، او که لیدل یې ناشونی وي، نو د شعبان میاشت بشپړه کړئ»⁷، او همدارنګه فرمایي:

«لَا تَصُومُوا حَتَّى تَرَوُا الْهِلَالَ، وَلَا تُفْطِرُوا حَتَّى تَرَوْهُ».

ژباړه: «تر هغه چې سپوږمۍ - هلال- مو نه وي لیدلی روژه مه نیسئ، او تر هغه چې مو نه وي لیدلي روژه مه ماتوئ»⁸.

2) که چېرې سپوږمۍ -هلال ونه لیدل شي، نو د شعبان میاشت دېرش ورځې بشپړ کړئ؛ لکه څرنګه چې رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمایي:

«الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً، فَلَا تَصُومُوا حَتَّى تَرَوْهُ، فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلَاثِينَ».

ژباړه: «میاشت نهه ويشت شپې دي، نو تر هغه وخته پورې روژه مه نیسئ چې هلال ونه وینئ، که چېرې لیدل یې نا شوني وي، نو دېرش ورځې بشپړې کړئ»⁹.

څلورم مبحث

روژه کې نیت

نیت د هر عمل د صحت لپاره شرط دی، د رمضان د روژې لپاره نیت اړین دی چې باید له شپې څخه نیت وشي؛ لکه څرنګه چې رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمایي:

«مَنْ لَمْ يُبَيِّتِ الصِّيَامَ قَبْلَ الْفَجْرِ، فَلَا صِيَامَ لَهُ».

ژباړه: «چا چې د روژې نیت د سهار نه مخکې ونه کړو نو د هغه روژه نشته»¹⁰.

شیخ الاسلام ابن تیمیة رحمه الله وايي: ژباړه: "څوک چې پوهیږي چې سبا رمضان دی او غواړي روژه ونیسي، نو د روژې نیت یې کړی دی، که هغه په ​​ژبه نیت وکړي یا نه. دا د ډېری مسلمانانو عمل دی، چې ټول یې د روژې نیت لري"¹¹.

پنځم مبحث

روژه پر چا باندې فرض ده؟

روژه پر هر مسلمان، بالغ او عاقل فرض ده.

که چېرې روغ او مقیم وي: نو پرې فرض دی چې روژه ونیسي. او که چېرې ناروغ وي: نو پرې فرض دی چې قضا یې راوړي.

او که چېرې روغ وي او مسافر وي: نو هغه اختیار لري چې روژه نیسي او که افطار کوي، خو افطار غوره دی.

- او روژه پر کافر فرض نه ده، او له هغه څخه نه قبلېږي، او که چېرې د رمضان د میاشتې په جریان کې توبه وکړي، نو پاتې ورځې باید روژه ونیسي، او تېر شویو ورځو قضا ورباندې نشته کوم چې د کفر په حالت کې و.

- او روژه پر کوچنی فرض نه ده، خو که چېرې ممیز وي، نو روژه یې صحیحه ده، او هغه لپاره په نفل کې حسابېږي.

- روژه پر لېوني فرض نه ده، که څه هم د لېونتوب په حالت کې روژه ونیسي، روژه یې صحیح نه ده؛ ځکه چې نیت شتون نه لري.

شپږم مبحث

څوک د روژې په نه نیولو سره معذور دي؟

په رمضان کې د روژې په نه نیولو سره لاندې کسان معذور دي:

1) هغه ناروغ چې روژه پرې سخته وي، نو هغه لپاره افطار کول مستحب دی.

2) هغه مسافر چې په سفر کې وي، او یا د رمضان میاشت کې د سفر تصمیم ونیسي او د سفر مسافه یې اتیا کیلو متره او یا له دې څخه ډېره وي.

3) د حیض او نفاس په موده کې، حایضه او نفساء باندې روژه نیول حرام دي؛ لکه څرنګه چې عائشه رضي الله عنها وايي: ژباړه: «موږ ته به دا را پېښ شو، نو موږ ته به د روژې د قضا راوړلو امر وشو، مګر د لمانځه د قضا راوړلو امر به نه کېده»¹².

4) هغه څوک چې اوږدمهاله ناروغي ولري او د درملنې تمه یې نه کېږي او د دوامداره ناتوانۍ له امله نشي کولی روژه ونیسي، باید خپله روژه ماته کړي او د هرې ورځې په بدل کې یو مسکین ته نیمه پیمانه (صاع) غنم یا نور خواړه ورکړي، او پر هغه د روژې قضا نه شته.

5) هغه بوډا کس چې د روژې نیولو توان نه لري، باید خپله روژه ماته کړي او د هرې ورځې په بدل کې یو مسکین ته خواړه ورکړي، او هغه باندې قضا نه شته.

6) که چېرې امیندواره یا شېدې ورکوونکې ښځه د روژې له امله ځان یا خپلو ماشومانو ته د زیان رسولو وېره ولري، نو باید روژه ماته کړي او قضا یې راوړي، که چېرې هغه یوازې د خپل ماشوم د وېرې له امله روژه ماته کړي، نو باید د قضا د راوړلو سربېره د هرې ورځې په بدل کې یو مسکین ته خواړه ورکړي.

اوم مبحث

د روژې ماتوونکي

1- جماع:

که چېرې یو څوک د روژې په میاشت کې د ورځې په اوږدو کې جماع وکړي، نو د هغه روژه باطلېږي، او هغه باید د ورځې پاتې برخه له خوړلو او څښلو څخه ډډه وکړي، هغه باید توبه وباسي، بخښنه وغواړي، او د هغې ورځې قضا دې راوړي چې جماع یې کړې وه، او هغه باید کفاره هم ورکړي، چې کفاره یې: د یو غلام آزادول دي، که هغه نه شي موندلی، نو باید دوه میاشتې پرله پسې روژه ونیسي، او که دوه میاشتې پرله پسې روژه نشي نیولی، نو باید شپیته مسکینانو ته خواړه ورکړي، هر مسکین ته نیمه پیمانه (صاع) غنم یا نور هغه خواړه ورکړي چې په هیواد کې عام وي.

2- د مني انزالول، د ښکلولو، لمس کولو، استمنا، یا مکرر لیدلو له امله:

که چېرې د روژه لرونکي د دې لاملونو څخه د یو له امله انزال وشي، نو د هغه روژه باطلېږي، او هغه باید خپلې روژې ته دوام ورکړي، د هغې ورځې قضا دې راوړي، او هغه باندې کفاره نشته، مګر هغه باید توبه وکړي، او د خپلې کړنې څخه دې پښیمانه شي، او بخښنه دې وغواړي، او له هغو شیانو څخه دې ځان لرې وساتي چې شهوت راپاروي؛ ځکه چې هغه په یو ستر عبادت کې دی.

3- په قصدي ډول خوړل او څښل.

4- د روژه نیوونکي څخه د وينې اخيستل د حجامې، د رګ پرې کول، او يا د وينې د ورکولو لپاره د وينې راوېستل.

په حجامه کې اصل د رسول الله صلی الله علیه وسلم دغه قول دی:

«أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ».

ژباړه: "حجامه کوونکي او حجامه کېدونکي دواړو خپله روژه ماته کړه"¹³.

شیخ الاسلام ابن تیمیة رحمه الله وايي: "دا خبره چې حجامه کول روژه ماتوي، د ډېری حدیث پوهانو نظر دی، لکه احمد بن حنبل، اسحاق بن راهویه، ابن خزیمه، ابن المنذر، او نور"¹⁴.

د روژه لروونکي څخه په غیر قصدي ډول د وينې بهېدل، لکه د پوزې وينه، د جراحت وينه، د غاښ ايستلو وینه، او داسې نور، دا په روژې باندې اغېز نه کوي.

5- کانګې کول:

دا د خولې له لارې له معدې څخه د خوړو یا څښاک قصدي ایستل دي، خو که هغه کانګې وکړي او په غیر ارادي ډول ترې راوځي، نو دا د هغه په ​​روژه اغیزه نه کوي؛ ځکه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:

«مَنْ ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ، وَمَنْ اسْتَقَاءَ فَلْيَقْضِ».

ژباړه: «هغه څوک چې پرته له اختیاره کانګې وکړي هغه باندې قضا نشته، او څوک چې په قصدي ډول کانګې وکړي باید قضا راوړي»¹⁵. د ذرعه معنا: غالبېدل دي.

اتم مبحث

د روژې مستحبات

1) پېشلمی؛ د انس بن مالک رضی الله عنه د حدیث له مخې، چې وایي: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:

«تَسَحَّرُوا، فَإِنَّ فِي السُّحُورِ بَرَكَةً».

ژباړه: «پېشلمی -سحري- وکړئ؛ ځکه چې په سحري کې برکت دی»¹⁶.

2) د پېشلمي ځنډول؛ تر هغه چې د سهار د راختلو وېره نه وي.

3) د لمر لوېدو وروسته د روژې په ماتولو کې بیړه کول. رسول صلی الله علیه وسلم وفرمایل:

«لَا تَـزَالُ أُمَّتِي بِخَيْرٍ، مَا أَخَّرُوا السُّحُورَ، وَعَجَّلُوا الْفِطْرَ».

ژباړه: «زما امت به تر هغه پورې په خیر کې وي تر څو چې پېشلمی ځنډوي او په روژه ماتولو کې بیړه کوي»¹⁷.

4) په تازه کجورو روژه ماتول مستحب دي، که چېرې و نه موندل شي، په وچو کجورو دې روژه ماته کړي، که چېرې و نه موندل شي په اوبو دې روژه ماته کړي؛ د انس رضي الله عنه د قول په اساس:

«كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يُفْطِرُ عَلَى رُطَبَاتٍ قَبْلَ أَنْ يُصَلِّيَ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ رُطَبَاتٌ، فَعَلَى تَمَرَاتٍ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ، حَسَا حَسَوَاتٍ مِنْ مَاءٍ».

ژباړه: «د الله رسول صلی الله علیه وسلم به د لمانځه څخه مخکې په تازه کجورو سره روژه ماتوله، که تازه کجورې به نه وې، نو په وچو کجورو سره، او که هغه به هم نه وې، نو په څو غړپو اوبو سره به یې ماتوله»¹⁸.

5) د روژه لرونکي لپاره مستحب دی چې د روژې د ماتولو پر مهال دې هغه دعاګانې وکړي چې خوښ یې وي، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:

«إِنَّ لِلصَّائِمِ عِنْدَ فِطْرِهِ دَعْوَةً لَا تُرَدُّ».

ژباړه: «د روژه ماتي پر وخت د روژه نیوونکي لپاره داسې دعا ده چې نه ردېږي»¹⁹.

6) د عبادتونو په ټولو بڼو کې زیاتوالی؛ لکه د قرآن کریم لوستل، د الله تعالی ذکر، قیام اللیل (تهجد)، د تراویح لمونځ، د سنتو لمونځ، صدقه ورکول، او د نیکۍ په لاره کې لګښت او انفاق کول؛ ځکه چې نېک کارونه بد کارونه له منځه وړي.

نهم مبحث

خبرتیاوې

• روژه لرونکی باید له دروغو، غیبت او ښکنځلو څخه ډډه وکړي، که څوک ورته سپکاوی یا ښکنځلې وکړي، نو هغه باید په ځواب کې ووایی: زه روژه یم.

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایي:

«الصِّيَامُ جُنَّةٌ، فَلَا يَرْفُثْ وَلَا يَجْهَلْ، وَإِنِ امْرُؤٌ قَاتَلَهُ أَوْ شَاتَمَهُ، فَلْيَقُلْ: إِنِّي صَائِمٌ، إِنِّي صَائِمٌ».

ژباړه: «روژه ډال دی نو بد رد دې نه وایي او په ناپوهۍ سره دې عمل نه کوي (چغې دې نه وهي)، که چېرته چا ورسره شخړه وکړه او یا یې ورته کنځلې وکړې، نو دوه ځله دې ووایي چې زه روژه دار یم»²⁰.

• هغه څه چې روژه لروونکي لپاره منع دي: مضمضه او استنشاق کې مبالغه کول؛ ځکه چې ممکن اوبه د هغه معدې ته لاړې شي.

نبي کریم صلی الله علیه وسلم فرمایي:

«وَبَالِغْ فِي الِاسْتِنْشَاقِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَائِمًا».

«او په استنشاق کې مبالغه وکړه، مګر دا چې روژه اوسې»²¹.

- مسواک وهل روژې ته ضرر نه رسوي، بلکې مستحب دی او د روژه لرونکي او نورو لپاره د ورځې په اول او اخر کې یې سپارښتنه کېږي، د صحیح قول پر اساس.

لسم مبحث

د رمضان قضا

څوک چې د رمضان په میاشت کې د کوم مشروع عذر له امله روژه ماته کړي، لکه هغه شرعي عذر چې له امله یې روژه ماتول جواز لري، یا د کوم حرام عذر له امله، لکه یو څوک چې د جنسي اړیکو (جماع) یا بل څه باندې خپله روژه باطله کړي، نو باید د هغې قضا راوړي؛ لکه څنګه چې الله تعالی فرمایي:

﴿...فَعِدَّةٞ مِّنۡ أَيَّامٍ أُخَرَ...﴾

ژباړه: ((نو په هغه باندې) د نورو ورځو شمیرل دي). (البقرة: ١٨٤). او هغه لره مستحب ده چې د قضا راوړلو لپاره بیړه وکړي؛ ترڅو ذمه داري یې خلاصه شي، او دا مستحب ده چې قضا پرله پسې وي؛ ځکه چې قضا د ادا په څېر ده، که څه هم هغه لره ځنډول یې جواز لري؛ ځکه چې وخت یې اوږد دی.

او همدارنګه هغه کولی شي په جلا توګه یي قضایي راوړي، که چېرې د شعبان تر پایه پورې د قضا شويو روژو په اندازه وخت پاتې وي، نو قضا په پرله پسې ډول اړینه ده؛ د وخت د کمښت له امله، او دا جواز نه لري چې د بل رمضان څخه وروسته یې پرته له کوم عذر څخه وځنډوي.

• څوک چې د روژې قضا تر راتلونکي رمضان پورې وځنډوي، دوه حالتونه لري:

که چیرې هغه د کوم مشروع عذر له امله روژه وځنډوي، لکه دا چې ناروغي یې تر راتلونکي رمضان پورې دوام وکړي، نو هغه باید یوازې د هغې کفاره ورکړي.

که چېرې هغه پرته له کوم عذر څخه روژه وځنډوي، نو هغه باید د روژې د قضاء سربېره، د هرې ورځې په بدل کې د هیواد د اصلي خوراکي توکو څخه نیمه پیمانه (صاع) یو مسکین ته خواړه ورکړي.

• د نفلي روژې نیول د هغه چا لپاره چې هغه باندې د قضا روژه پاتي وي: که چا باندې د رمضان له روژې څخه څه پاتې وي، غوره دا ده چې مخکې له نفلي روژې څخه، لومړی خپل قضا ترسره کړي، مګر، که چېرې نفلي روژه داسې وي چې وخت یې تېرېږي، لکه د عرفې او عاشورا روژې، نو په دې حالت کې د قضایي روژې څخه دې دمخه روژه ونیسي، ځکه چې د قضايي روژې وخت اوږد دی، او د عاشورا او عرفې وخت تېرېږي، مګر د شوال شپږ ورځې روژه نه نیسي مګر د قضايي روژې وروسته.

دا هغه څه وو چې راټولول یې ممکن وو، وصلى الله وســلَّم على نبينا محمـد وعلى آله وصحـبه وسلَّــــم تسليــــماً كثـــــيراً.

***

فهرست

لومړی مبحث 2

د روژې معنا، او د رمضان د روژې وجوب 2

دویم مبحث 4

د رمضان میاشت فضیلتونه 4

دریم مبحث 7

هغه څه چې د رمضان میاشت داخلېدل ثابتوي 7

څلورم مبحث 8

روژه کې نیت 8

پنځم مبحث 9

روژه پر چا باندې فرض ده؟ 9

شپږم مبحث 9

څوک د روژې په نه نیولو سره معذور دي؟ 9

اوم مبحث 11

د روژې ماتوونکي 11

اتم مبحث 13

د روژې مستحبات 13

نهم مبحث 15

خبرتیاوې 15

لسم مبحث 16

د رمضان قضا 16

***

ps419v1.0 - 22/02/2026